Ιντριγκα, το έγκυρο πρόσωπο της ευτέλειας

Εχουν εξαντληθεί όλα τα είδη ίντριγκας στη συγκρότηση του νέου ΣΥΡΙΖΑ. Η συγκεκριμένη πολιτική δεξιότητα, η ίντριγκα, δεν έχει ξεκινήσει, ούτε τελευταία με την απόλυση του κ. Κασσελάκη, ούτε έναν χρόνο πριν με την εκλογή του. Οι μεθοδεύσεις υπήρχαν ανέκαθεν, απλώς καλύπτονταν. Οχι βέβαια από κάποια κομψότητα, αλλά είτε από την εξουσιαστική φαντασίωση είτε (την περίοδο της διακυβέρνησης) από την αυτοέκπληξη για τα απροσδόκητα μεγαλεία, πιθανόν όμως και από καλύτερο «μάνατζμεντ». Κάπως βολεύονταν οι σκληροί φωνασκούντες και αποκλείονταν οι συνήθεις αδιαμαρτύρητοι. Σκόρπισμα πόστων, διαίρεση «ειδικοτήτων» στους αιτούντες και τους πραίτορές τους, εξισορρόπηση διεκδικήσεων κ.λπ. Το κέικ διαιρούνταν με μεγαλύτερη φαντασία. Η περίοδος του κ. Κασσελάκη ομολογουμένως χαρακτηρίστηκε από έναν μπρουταλισμό. Ανελαστικοί αποκλεισμοί, απολύσεις, αλλοπρόσαλλες εγκρίσεις προσώπων και εύνοιες, χάλασαν τα έθιμα. Αλλαξαν οι υπάρχουσες «ομαδαρχικές» κατανομές. Ενας από τους λόγους της καινοφανούς εκδικητικής σκληρότητας, αυτής που βγάζουν ορισμένοι μετά την εκδίωξη του κ. Κασσελάκη, πρέπει να οφείλεται και στη «μαγιονέζα» που χάλασε και αντικαταστάθηκε με μια άλλη, πάλι στα όρια της ημερομηνίας λήξης. Γιατί όμως η Αριστερά (ή αυτοί που την επικαλούνται), σε αυτή την ιστορική περίοδο, έχοντας την πολυτέλεια της νομιμότητας και την (ακόμα πιο απροσδόκητη) νομιμότητα της εξουσίας (εκτός της κυβέρνησης, και η αξιωματική αντιπολίτευση είναι εξουσία), η Αριστερά δηλαδή που διαθέτει όλα όσα χρειάζεται για να έχει ταυτότητα χωρίς να χρειάζεται ιδεολογίες και άλλες «περιττές πολυτέλειες», γιατί να καταρρέει μέσα στην ευπορία της; Γιατί, ενώ έχει απαλλαγεί από τα «βαρίδια» του παρελθόντος, π.χ. πατριαρχισμούς (λογικό, με τόσες πατροκτονίες που διαπράττονται), ηρωικά κληροδοτήματα και έπη που την «καθήλωναν», γιατί, λοιπόν, η απελευθερωμένη από ενοχές και δεσμευτικές αναφορές Αριστερά της αντιπολιτευτικής περιόδου να βυθίζεται σε αυτή τη συστηματική και επιμελή αυτοδηλητηρίαση; Δεν υπάρχει απάντηση, έξω από τα ψυχικά σπλάχνα ανθρώπων που η μέγιστη επαγγελματική μέριμνά τους αποκαλύπτεται ότι είναι η κομματική αυτοπραγμάτωση. Αλλά μπορεί ένα τόσο κυρίαρχο πολιτικό πρόβλημα, όπως η διάλυση ενός κόμματος, το σμπαράλιασμα μιας πολιτικής πρότασης, μέχρι πρότινος αξιωματικά ισχυρής, ενός κόμματος που, είτε το θέλει είτε όχι, είτε το μπορεί είτε όχι, φέρει και περιεχόμενα που ανεξαρτήτως της πραγματικότητας τα παίρνει από τη λαϊκή προβολή, μπορεί λοιπόν η διάλυση να εξηγηθεί μόνο με προσωπικά στοιχεία, μόνο με τα ελαττώματα των φυλάρχων, μόνο με τα φλογώδη πάθη και τις ηλίθιες φιλοδοξίες; Ή μήπως η ποιότητα της αυτοδιάλυσης εκφράζει ακριβώς και τις αιτίες της; Τόσο μπορούν.

Αυτή η σχέση αιτίας και υπερκειμένου, πολιτικού ψαχνού, χαρακτήρα, εκφερόμενου λόγου και συντελεσμένης πράξης συγκροτεί μια νέα ενότητα. Ο νέος ΣΥΡΙΖΑ είναι ό,τι φαίνεται. Η διάβρωση, η επιδέξια εξώθηση, οι συνωμοσίες και η σταδιακή μεταφορά του κέντρου από τη λαϊκή αναφορά στον περίλαμπρο αφαλό αποτελούν ένα τέλος, ίσως το πιο βαθύ. Μια απόξεση. Γιατί οι διάφορες φάσεις διασπάσεων είχαν και το στοιχείο του κυοφορούμενου πολιτικού ανακαθορισμού. Και η διάσπαση του 1968 και οι συνθέσεις και επάλληλες διασπάσεις των δεκαετιών του 1990 και του 2000 ενείχαν και πολιτικά προκύπτοντα.

Πρώτη φορά υπάρχει αυτή η έρημος, η καπνιά, η σιωπή. Είναι η πιο θορυβώδης πολιτική σιωπή αυτό που συμβαίνει στον ΣΥΡΙΖΑ. Η πιο κραυγαλέα αφωνία. Ο κόσμος, χωρίς να είναι άμοιρος ευθυνών, δεν φταίει γι΄ αυτή την κατάρρευση. Γιατί άλλο η λαϊκή επένδυση σε μια μεταφυσική (που ξεκινάει από την αντίδραση στο χάλι του πάμφτωχου ελληνικού πολιτικού συστήματος) και άλλο πράγμα η αυτοαναφορικότητα, η αυτομεγέθυνση και η συνακόλουθη αυτοσυντριβή ενός ευτελούς μηχανισμού, κατώτερου κάθε περίστασης.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ