Οι βάτραχοι

Οταν εξελέγη πρόεδρος της Γαλλίας ο σοσιαλιστής Φρανσουά Ολάντ, το 2012, ο Εμανουέλ Μακρόν ήταν 35 χρόνων και ο Μπερνάρ Καζνέβ 49, ο πρώτος νέος στην πολιτική και ο δεύτερος ήδη πεπειραμένος. Ο Μακρόν ανέλαβε τότε αναπληρωτής γενικός γραμματέας στο Ελιζέ. Ο Καζνέβ υπουργοποιήθηκε αμέσως. Τους χώριζαν πολλά αλλά τα πήγαιναν περίφημα: μοιράζονταν το ίδιο χιούμορ, την ίδια αγάπη για το γαλλικό τραγούδι και τις ταινίες του Μισέλ Οντιάρ, μία λίγο αναχρονιστική, λίγο παλιομοδίτικη πλευρά. Στο γαλλικό προεδρικό μέγαρο, ο Μακρόν γίνεται ο «σύνδεσμος» του υπουργού Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, κατόπιν υπουργού Προϋπολογισμού. Οταν ο Καζνέβ μεταπηδά στο υπουργείο Εσωτερικών, το 2014, ο προεδρικός σύμβουλος δεν έχει παρά να διασχίσει τον δρόμο για να πιει μαζί του ένα ουίσκι, και να γελάσουν λίγο. Μία «αυθόρμητη φιλία», μία «σχέση αυθεντικά αδελφική».

Τέλη του 2014, ο Μακρόν διορίζεται αιφνιδιαστικά υπουργός Οικονομίας. Το μαθαίνει ενόσω βρίσκεται στο Τουκέ, την ιδιαίτερη πατρίδα του, και σπεύδει να επιστρέψει. Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, τηλεφωνεί στον Καζνέβ για να του πει ότι δεν μπορεί να γυρίσει σπίτι του, τον περιμένουν εκεί δημοσιογράφοι και δεν θέλει να εμφανιστεί μπροστά τους με ρούχα διακοπών. Ο υπουργός Εσωτερικών του προτείνει να τον φιλοξενήσει στο υπουργείο, στην πλατεία Μποβό: αρκεί να διασχίσει τον δρόμο για να βρεθεί την επομένη στο Ελιζέ, για το υπουργικό συμβούλιο.

Εκείνο το βράδυ, οι δύο άνδρες περνούν αρκετό χρόνο μαζί στη βιβλιοθήκη, όπου ο Καζνέβ συνηθίζει να εργάζεται τις νύχτες. Ο Μακρόν του ζητάει να του πει «μερικές αρχές» που θα μπορούσαν να αποδειχθούν «χρήσιμες» στα νέα του καθήκοντα. «Το Κράτος είναι τα πάντα κι εμείς τίποτα, πρόσεξε την αντανάκλαση της εικόνας σου και μην ξεχάσεις ποτέ ποιος σε διόρισε» του απαντάει ο Καζνέβ. Την επομένη όμως, ενώ φτάνουν μαζί στο Ελιζέ για το υπουργικό συμβούλιο, δεν μπορεί να μην παρατηρήσει πόσο «φυσικά» στρέφεται ο Μακρόν προς τους φωτογράφους, «σαν ηλιοτρόπιο απέναντι στον ήλιο», με την «ακαταμάχητη γοητεία εκείνου που οραματίζεται την εικόνα ταυτόχρονα με το κλικ του φωτογράφου, με την πεποίθηση ότι θα είναι προς όφελός του».

Καθώς περνούν οι μήνες, ο Καζνέβ αρχίζει να καταλαβαίνει πως ο πρώην σύμβουλος δεν παίζει τίμια με τον Φρανσουά Ολάντ και τον πρωθυπουργό του, τον Μανουέλ Βαλς. Και ότι ανάμεσα στην υπέρβαση και την προδοσία δεν υπάρχει παρά ένα βήμα. Αναγνωρίζει την ευφυΐα και την αποφασιστικότητα, βλέπει όμως και τη ματαιοδοξία. Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομίας αποφεύγει τα πολλά πολλά με αυτόν τον μεγαλύτερό του άνδρα που παίρνει το θάρρος να του κάνει κήρυγμα.

Η ιστορία αυτή είναι αληθινή, όσο αληθινό είναι το υποκειμενικό, την αφηγήθηκε ο ίδιος ο Μπερνάρ Καζνέβ, που διετέλεσε πρωθυπουργός τους πέντε τελευταίους μήνες της προεδρίας Ολάντ, στο βιβλίο που έγραψε με τίτλο «Κάθε μέρα μετράει». Εκεί γράφει επίσης πως τον Μάιο του 2017, όταν εξελέγη πρόεδρος ο Μακρόν φέρνοντας μαζί του αυτόν τον «νέο κόσμο», είχε σκεφτεί να εγκαταλείψει, επίτηδες, το Μέγαρο Ματινιόν με ένα αυτοκίνητο vintage, μια παλιά Citroën DS, τον γνωστό στην Ελλάδα «βάτραχο», αλλά τελικά δεν θέλησε να προκαλέσει θόρυβο. Αντ’ αυτού, ο Καζνέβ επέστρεψε ήσυχα στη δικηγορία. Και όταν, πέντε χρόνια αργότερα, το κόμμα στο οποίο είχε ενταχθεί από τα 24 του, οι Σοσιαλιστές, αποφάσισε ενόψει των τότε κοινοβουλευτικών εκλογών να συμμαχήσει (και) με την Ανυπότακτη Γαλλία του Ζαν-Λικ Μελανσόν, το εγκατέλειψε, εν είδει διαμαρτυρίας.

Ο Μπερνάρ Καζνέβ (ξανά) στην πρωθυπουργία θα είχε στείλει ένα μήνυμα στους πολίτες ότι η ψήφος τους μετράει – γιατί, όσο και να μην το θέλει ο Εμανουέλ Μακρόν, την αριστερή συμμαχία ανέδειξαν οι Γάλλοι πρώτη σε ψήφους στις πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές που ο ίδιος προκήρυξε, χωρίς να συμβουλευτεί κανέναν, μετά τη νίκη της Ακροδεξιάς στις ευρωεκλογές. Θα είχε επίσης στείλει ένα μήνυμα στους Γάλλους ότι το «ρεπουμπλικανικό μέτωπο» έχει ακόμα κάποιο νόημα – γιατί αυτό ήταν που περιόρισε το κόμμα της Μαρίν Λεπέν στην τρίτη θέση στις κοινοβουλευτικές εκλογές. Ισως να είχε στείλει ένα σημαντικό μήνυμα και στην ΕΕ, ότι στερεύουν τα χρονικά περιθώρια αν θέλει να σώσει εαυτόν, ότι πρέπει επιτέλους να κάνει κάτι όχι «αριστερό» αλλά απλά λογικό, να πολεμήσει τις ανισότητες, ειδάλλως είναι καταδικασμένη να καταλήξει βορά των λαϊκιστών. Ο Καζνέβ δεν είχε a priori τη στήριξη ούτε καν του παλιού του κόμματος, όμως το μετριοπαθές κομμάτι της γαλλικής Αριστεράς θα μπορούσε ενδεχομένως να το κερδίσει, με την κυβέρνηση που θα συνέθετε, με τα μέτρα που θα έπαιρνε, με την πολιτική που θα ακολουθούσε.

Αλλά αυτή η ιστορία δεν γράφτηκε, ο Μακρόν επέλεξε ως πρωθυπουργό έναν δεξιό, όπως επέλεξε να δώσει στην Ακροδεξιά ρόλο ρυθμιστή. Για να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, η επιβίωση της κυβέρνησης του Μισέλ Μπαρνιέ θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα κρατά ικανοποιημένο το κόμμα της Μαρίν Λεπέν, τι κατάντια για τον ίδιο, για τη Γαλλία, για την Ευρώπη.