Παράλληλα σύμπαντα στα Χανιά

Εικόνα πρώτη

Πλατανιάς Χανίων. Υπερτουρισμός. Μια αίσθηση ότι ο παραλιακός δρόμος δεν αντέχει περισσότερη κίνηση. «Φορτωμένες» παραλίες, νέα συγκροτήματα και διάχυτο hype. Κι όμως, οχτώ μέτρα κάτω από τη στάθμη του δρόμου, σε μια συνεδριακή αίθουσα, οι πρώτες νότες από το «Τρίο με πιάνο αρ.1 του Ρόμπερτ Σούμαν» ανοίγουν ένα παράλληλο σύμπαν. Ο Τιμόθεος Γαβριηλίδης – Πέτριν στο βιολοντσέλο, ο Γιόζεφ Σπάτσεκ στο βιολί και ο Τζορτζ Φου στο πιάνο, οι οποίοι εμφανίζονται πρώτοι, αποκαλύπτουν και ένα ακόμη «άγνωστο» εν πολλοίς έργο: το τρίο με πιάνο του Μιέτσισλαβ Βάινμπεργκ. Κι έτσι οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να ακούσουν τη μουσική ενός πολωνού συνθέτη, εβραϊκής προέλευσης,  ο οποίος εγκατέλειψε 20 ετών τη Βαρσοβία το 1939 για να αποφύγει τη ναζιστική λαίλαπα και να έρθει αργότερα σε επαφή με τη μουσική του Σοστακόβιτς: θα αποδειχθεί ο μόνος επιζήσας από την οικογένειά του, καθώς η μητέρα και η αδελφή του εκτελούνται σε στρατόπεδο συγκέντρωσης.

Η τουριστική μεγαλόνησος – υπάρχει αναπόφευκτα αυτή η διάσταση – αποκαλύπτει τις «υπόγειες διαδρομές» της. Εκείνες που μπορεί κανείς να ανακαλύψει επιστρατεύοντας τον ταξιδιώτη «εντός του», αποκοιμισμένο πίσω από τη νωχελική βιτρίνα του Ιnstagram ή τις στερεοτυπικές αναπαραστάσεις από στόμα σε στόμα. Στις ημέρες που διήρκεσε το 12ο Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου Χανίων – «Ανατολικός & δυτικός άνεμος» η δηλωτική ονομασία της συναισθηματικής γεωγραφίας του – οι συμπράξεις των μουσικών στα έργα που οι ίδιοι επέλεξαν, μακριά από τη λογική των εύκολων στάνταρ, έκρυβαν ιστορίες. Τις «Εικόνες παραμυθιού» του Σούμαν στο μεταίχμιο του νεανικού ρομαντισμού του και της περιόδου κατά την οποία κάλπαζε προς τη νύχτα της ψυχικής διαταραχής. Τον ουκρανικής προέλευσης χορό «dumka» που ενέπνευσε την απλότητα στο πιανιστικό έργο του Ντβόρζακ. Τον εξαιρετικό «διάλογο» των Ρόμαν Σίμοβιτς, εξέχοντος στη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου, και του Γ. Σπάτσεκ στη «Σονάτα για δύο βιολιά σε ντο μείζονα» (από τις στιγμές ανθολογίας του Φεστιβάλ). Την υποδειγματική σύμπραξη των Τίτου Γουβέλη και Βασίλη Βαρβαρέσου σε έργα για δύο πιάνα. Επεται αύριο και μεθαύριο μια ξεχωριστή εμπειρία για όσους έμειναν πίσω: ένα σεπτέτο του Μπετόβεν και ένα σεξτέτο του Τσαϊκόφσκι στο θέατρο της αρχαίας Απτερας, συναυλίες που εντάσσονται στο Φεστιβάλ Κρήτης.

Εικόνα δεύτερη

Κίσσαμος, ένα εστιατόριο ανάμεσα σε πλατάνια, όπου «επιτρέπονται τα κατοικίδια». Στο διάλειμμα της δουλειάς, ο Κώστας αφηγείται έργα και ημέρες του από το ερασιτεχνικό ραδιόφωνο της Κρήτης. Τότε που σύστηνε στους ακροατές του άγνωστα λαϊκά τραγούδια παίζοντας μόνο δίσκους βινυλίου (συνήθεια που κρατά μέχρι σήμερα). Η κουζίνα που προσφέρει είναι «της ώρας» και σε γενναιόδωρες ποσότητες. Για την ομήγυρη ξεχωρίζει αμέσως στον απολογισμό της περιήγησης. Ενας μοναχικός επαγγελματίας που συνεχίζει να στηρίζει το οικογενειακό «μαγαζί» αποφεύγοντας τις μυλόπετρες των μεσολαβητών που φέρνουν περαστικούς τουρίστες, του τοπικού φοκλόρ, της περίκλειστης κοινότητας των εφετζίδικων κωδίκων. Θα τα καταφέρει εν μέσω της λαίλαπας του υπερτουρισμού; Το παράδειγμά του υποδεικνύει ότι αρκετοί μοναχικοί κάνουν του κεφαλιού τους κόντρα στο κυρίαρχο ρεύμα. Δεν έχουν πρόσβαση στη new age «ορατότητα» των διαφημιστικών πακέτων. Αλλά επιμένουν να επενδύουν στην προσωπική πυξίδα των ταξιδιωτών.

Υπάρχει και ο εναλλακτικός τρόπος στον υπερτουρισμό που κατατρώει τα σπλάχνα των βράχων και προσθέτει κόπιες εμιρατικών καναπέδων στις παραλίες. Μόνο που και αυτός ο δρόμος περνάει από την άλλη όχθη της προσφοράς. Εξαρτάται πάντοτε τι θέλουμε. Εναν τόπο που συρρικνώνεται στη μικρογραφία του TikTok. Ή μια μινιατούρα χαμένη στο βουνό που κλείνει μέσα της ένα σύμπαν.