Ημερολόγιο θερινών εντυπώσεων

Πάνος Γιαννικόπουλος

ιστορικός τέχνης, επιμελητής

Ο ήχος της θάλασσας, ο αλμυρός αέρας

Ο ανέφελος χρόνος που κυλάει χωρίς να το καταλάβεις. Ο ήχος της θάλασσας, φρούτα πλυμένα στο κύμα, βαθύς ύπνος κάτω από τα αλμυρίκια. Εκθαμβωτικός ήλιος, τα πρώτα σύκα, το ντους έξω ανάμεσα στις φραγκοσυκιές, ο αλμυρός αέρας του νησιού.

Στρατής Πασχάλης

ποιητής, μεταφραστής

Ενα νησί της Καλυψώς που έγινε εποχή

Το καλοκαίρι είναι ωραίο και δύσκολο. Σαν να ταξιδεύεις στον ενδιάμεσο χώρο. Ανάμεσα στο πριν και το μετά, το πίσω και το μπροστά, το εδώ και το εκεί. Μια περίοδος αναμονής, μετεωρισμού και στασιμότητας που παγιδεύει στον παράδεισο. Ενα νησί της Καλυψώς που έγινε εποχή και δεν σ’ αφήνει ν’ αποδράσεις και να βρεις τη συνέχεια. Την περιπέτεια της ζωής, τη δράση. Σε κρατά δέσμιο στον εξωτισμό του. Μένεις αδρανής στις ακτές του ώσπου κάποια στιγμή δεν αντέχεις τόση απόλαυση και ποθείς να προχωρήσεις στο επικείμενο ραντεβού τον Σεπτέμβρη. Που πάντα αργεί και δεν έρχεται. Το καλοκαίρι είναι ένα καράβι μπλοκαρισμένο στο λιωμένο χρυσάφι του καύσωνα.

Αντώνης Μυλωνάκης

συγγραφέας

Eνα εκκλησάκι στον Φαλατάδο

Τήνος, 10 Αυγούστου 2024. Μόλις φτάσαμε σ’ ένα εκκλησάκι στον Φαλατάδο· κάνουν εργασίες μέσα. Δεν έχω ξαναπετύχει εκκλησία σε τέτοια κατάσταση. Μοιάζει με σπίτι προς μετακόμιση. Οι άλλοι φεύγουν, εγώ κάνω έναν κύκλο. Στην πίσω πλευρά έχει το πιο μικρό νεκροταφείο που έχω δει στη ζωή μου, μόλις είκοσι τετραγωνικά γης. Απόλυτη ησυχία εδώ. Μόνο ο αέρας και τα τζαμάκια από τα ελάχιστα μνήματα. Σκέφτομαι, οι νεκροί θα μπορούσαν να επικοινωνήσουν με αυτόν τον τρόπο, μέσα από τον ήχο του τζαμιού. Απαλλαγμένοι από τον φόβο του θανάτου, θα λένε ωραία πράγματα. Ενα τζάμι χτυπούσε με δύναμη, κάποιο πιο γρήγορα, κάποιο άλλο απαντούσε διακριτικά, ενώ μερικά έμεναν αθόρυβα ή χτυπούσαν μία στο τόσο, ίσα να δώσουν το παρών. Μετά από λίγο, θα μπορούσα να ακουμπήσω και διαλόγους πάνω στους ήχους. Τώρα που το σκέφτομαι, μπορεί να έλεγαν και ένα τραγούδι. Θα ταίριαζε και αυτό. Ενα νοσταλγικό τραγούδι για το καλοκαίρι που τελειώνει τόσο γρήγορα.

Αγγελος Παπαδημητρίου

εικαστικός – ηθοποιός

Στο μυαλό συμβαίνουν όλα

Είναι θέμα δευτερολέπτων! Αρκεί να κλείσω τα μάτια «εν μέσω του Σαλόνος» κι οτιδήποτε σκεφτώ να σου το! Ακούω τον παφλασμό των κυμάτων από την αμμουδιά της κουζίνας, ενώ στην κρεβατοκάμαρά μου ξεκουράζονται ολυμπιονίκες, καθώς το διαμέρισμά μου-μπανγκαλόου, στα Εξάρχεια, πλημμυρίζει από τη φωνή  της Κάλλας που την έχω κρεμάσει γλυπτό μου στον τοίχο για να κάνει παρέα με τον… Albrecht Dürer που είμαι εγώ. Δίπλα μου ένας μέτριος freddo espresso, καύσιμο της ζωντάνιας μου, κλείνει το μάτι στον πύραυλο που πέφτει (θέμα  δευτερολέπτων). Εχω και τη γάτα – Μίκρα, πού να τρέχω καλοκαιριάτικα… Ετσι κι αλλιώς στο μυαλό συμβαίνουν όλα…

Γιώργος Ζεβελάκης

ερευνητής της λογοτεχνίας

Αποχαιρετισμός στους Ολυμπιακούς «Paris 2024»

Ο Λάκης Παπαστάθης συγκέντρωνε εικόνες και τεκμήρια για την ταινία του «Τον καιρό των Ελλήνων» (1981). Στο επίκεντρο βρίσκονταν οι πρώτοι Ολυμπιακοί του 1896 και το πλούσιο φωτογραφικό υλικό που τις συνόδευε. Στις φωτογραφίες που συνέλεγε ο αξέχαστος φίλος επενέβαινε χρωματικά και σχεδιαστικά, επιτυγχάνοντας μια πρωτότυπη οικειοποίηση. Αποφεύγοντας την αναπαράσταση και την απλή αντιγραφή, άλλαζε τον περιβάλλοντα χώρο και έβαζε στην κάθε εικόνα την προσωπική του σφραγίδα. Για να συνδυάσω τους φετινούς λαμπερούς Ολυμπιακούς με τους πρώτους αμήχανους, πριν από 128 χρόνια, διάλεξα μια επεξεργασμένη από τον Λάκη Παπαστάθη φωτογραφική σύνθεση. Δεσπόζουν, ανάμεσα στις «φυλλωσιές», οι μορφές του Δημητρίου Τόφαλου και του Σπύρου Λούη. Σύμβολο ρώμης ο Πατρινός και της ταχύτητας ο Μαρουσιώτης.

Αναστασία Δούκα

εικαστικός

«Πλαφ και πλουφ»

Θερινό στον Παράδεισο Αμαρουσίου επί της Κηφισίας, μπροστά στο γλυπτό του Νίκου Ικαρη του ’71.

«Πλαφ και πλουφ

τα κουπιά με το κύμα

κι η αγάπη θα πηγαίνει

όλο πρίμα.

Πλαφ και πλουφ

τα κουπιά με το κύμα,

πλαφ και πλουφ, πλαφ και πλουφ,

πλαφ και πλουφ».

[στίχοι: Νίκος Φατσέας, μουσική: Νίκος Γούναρης]

Ηλίας Καφούρος

εικαστικός

«Στην αθωότητα της παιδικής ηλικίας»

Οσο μεγαλώνω, όσο αυξάνεται το στρες που συσσωρεύεται στο σώμα μου κατά τη διάρκεια του χειμώνα, τόσο πιο πολλή ανάγκη έχω να επιστρέφω στα μέρη όπου οι μυρωδιές και τα χρώματα του τόπου αίφνης θα με απαγάγουν πίσω στην ανεμελιά και στην αθωότητα της παιδικής μου ηλικίας. Θέλω να τυφλώνομαι από την αντανάκλαση του φωτός στην επιφάνεια της θάλασσας και να μη βλέπω τζιπ να στοιβάζονται σαν ξερολιθιές σε στενά δρομάκια, τουριστικές επενδύσεις να καταπίνουν βουνά και οτιδήποτε σερβίρει φαγητό αλλά δεν είναι ταβέρνα. Οι Κυκλάδες να με καλωσορίζουν επειδή είναι ο τόπος μου και όχι η οικονομική μου ευχέρεια.

(photo credit: Natalie Killova)

Ορέστης Ανδρεαδάκης

καλλιτεχνικός διευθυντής Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

Αποχρώσεις

Στιγμιαίες αποχρώσεις του καλοκαιριού: γαλάζιο, βαθύ μπλε, λευκό, πράσινο, καφέ, γκρι, ώχρα. Στη φύση έξω και στα χαρτιά. Και πάντα με την ίδια μουσική υπόκρουση. Τζιτζίκια το πρωί και γρύλους και έρωτες τη νύχτα.

Νάνα Σαχίνη

εικαστικός

Ιχνη-ιαχές

«Οταν παύουμε να καταλαβαίνουμε τον κόσμο»*, η καρδιά της καρδιάς του (κόσμου) ήδη χάνει χτύπους. Το δάχτυλο κρύβει αγρίμια, που μετά από χρόνια εδώ που ήμουν «κορίτσι, γυναίκα, άλλο»* αφήνουν τα ίχνη-ιαχές τους στα πιο μυστικά μέρη του κόσμου-καρδιάς (μου).

Το θέρος φέτος απορίες και απορρίμματα. Το σώμα του βράχου θα αντέξει;

Και «η λεοπάρδαλη του χιονιού»* θα παραμένει αθέατη;

*Κάτω από την επήρεια των Μπενχαμίν Λαμπατούτ, Μπερναρντίν Εβαρίστο, Σιλβέν Τεσόν

Ιερισσός, Αύγουστος 2024

Νικομάχη Καρακωστάνογλου

εικαστικός

Η τελευταία πλάγια ακτίνα του ήλιου

Ενας ανέλπιστα γόνιμος Ιούλιος στην «άγονη» γραμμή όπου η εξοντωτική ζέστη με οδήγησε σε νέες συνήθειες… καθημερινό μπάνιο, καινούργια υδάτινα μπλε, σκούρα μπλε, που πάλλονταν σχεδόν φωσφόριζαν κρατώντας σφιχτά και την τελευταία πλάγια ακτίνα του ήλιου μέχρι τη δύση του.

Κατερίνα Πολέμη

τραγουδοποιός

Λαχανικά από τον μπαξέ της Ανδρου

Η επιστροφή μου στην Ανδρο – από όπου είναι η μισή μου καταγωγή – είναι μεταξύ θάλασσας και χώματος. Ξυπόλυτη ως επί το πλείστον, γιατί μου δίνει ελευθερία και χαρά, γεμίζω τα μπουκάλια νερό στην πηγή στις Μένιτες και μαζεύω φρέσκα λαχανικά από τον μπαξέ. Μαγειρεύω με ηρεμία και ευχαρίστηση – κάτι το οποίο δεν μου συμβαίνει στην Αθήνα… Προχτές ξέχασα το πορτοφόλι μου και δανείστηκα από φίλους. Στην Ανδρο μού συμβαίνει αυτό κάποιες φορές. Σκέφτηκα πως μόνο εδώ μάλλον νιώθει το υποσυνείδητό μου πως μπορεί να χαλαρώσει έτσι, γιατί ξέρω ότι θα τους ξαναδώ αύριο και θα τους τα επιστρέψω. Μεγάλη ελευθερία, όλο και πιο δυσεύρετη…

Στην ελευθερία λοιπόν! ΚΑΙ όποια/ος περάσει από την Ανδρο τον Αύγουστο, να μαζευτούμε σε ένα μεγάααααλο τραπέζι κάτω από τον ίσκιο μιας κληματαριάς να φάμε αυτά τα αγνά λαχανικά και να βγάλουμε τις κιθάρες να τραγουδήσουμε όλοι μαζί 🙂  Καλό καλοκαίρι!

Ιρις Λυκουριώτη

αρχιτέκτονας

Επισκέψεις στο σύνορο και στο ποτάμι

Στην πρώτη εικόνα βρισκόμαστε μεταξύ Ντραγκότ και Κόντρα, κοντά στην Πρεμετή και το Τεπελένι, στην Αλβανία. Στη δεύτερη εικόνα είμαι μέσα στη Βάλια Κάλντα, κοντά στη Βωβούσα, στην Πίνδο, στην Ελλάδα. Και οι δύο τοποθεσίες βρίσκονται πάνω στον ποταμό Αώο (ή Vjosa στα αλβανικά). Σε εποχές ξηρασίας και καταστροφικών πλημμυρών, ένα είναι το σημαντικό, το συνεχές των υδάτινων οικοσυστημάτων που δεν γνωρίζει σύνορα.

Τα βαλκανικά βουνά και δάση είναι ο «Αμαζόνιος» της ευρωπαϊκής βιοποικιλότητας. Ο Αώος είναι ο τελευταίος ευρωπαϊκός ποταμός ελεύθερης ροής. Αυτά δεν είναι τυχαία. Σημαίνουν ποικιλόμορφη, πολυεθνοτική, πολυπολιτισμική συρραφή ανάμεσα στον βίο των ανθρώπινων κοινοτήτων και τα άλλα είδη που συνδιαμορφώνουν τα ενδιαιτήματά μας. Ας τα μάθουμε καλά, η μόνη προϋπόθεση για να μην τα χάσουμε.

Αρτεμις Ιγνατίου

καλλιτεχνική διευθύντρια των τελετών Αφής
και Παράδοσης της Ολυμπιακής Φλόγας

Δίπλα στη φλόγα

Ολυμπιακή χρονιά φέτος και το καλοκαίρι μου είναι απόλυτα ολυμπιακό! Η συγκίνηση είναι τεράστια καθώς βρίσκομαι στην καρδιά του Παρισιού, θαυμάζω τους αθλητές της Ελλάδας για όλη την προσπάθεια και τις επιδόσεις τους, κι εγώ νιώθω μια Ελληνίδα δίπλα στη φλόγα που ανάψαμε στην Αρχαία Ολυμπία.

Δημήτρης Τάρλοου

σκηνοθέτης

Η σήμερον ως αύριον και ως χθες (από την ποιητική συλλογή του Ανδρέα Εμπειρίκου)

Απομεσήμερο ή νωρίς το απόγευμα προς τα τέλη ενός καλοκαιριού. Λίγος ο κόσμος στα Μπρος Γυάλια. Τα βράχια έχουν πια αρχίσει να διαγράφονται ανάγλυφα καθώς το φως έχει ξεκινήσει να μαλακώνει, για να συναντήσει τις πρώτες φθινοπωρινές ψύχρες. Το μελτέμι βαδίζει ωστόσο τη χιλιόχρονη πορεία του. Απλωμένες πετσέτες στα βότσαλα. Η Μαρίνα σκυμμένη, με βλέμμα φυσιοδίφη, ψάχνει ανάμεσα στις κροκάλες για τ’ αγαπημένα της γυαλάκια και κάθε τόσο επιστρέφει και τα εναποθέτει με προσοχή κοντά στα εγγόνια της που τα κοιτούν με θαυμασμό.

Το βλέμμα μου αχόρταγα περιπλανιέται στη διψασμένη ανδριώτικη φύση, στο ανατρίχιασμα που διαπερνά το πέλαγος, με κάθε ριπή του ανέμου. Μια αίσθηση αιωνιότητας με κατακλύζει. Το τώρα και το πάντοτε με εγκαυστική στην ψυχή. Αίφνης λέει ο Φίλιππος (πόσο να ‘ταν, έξι;) «ο φίλος σου». Στρέφω το βλέμμα μου να δω ποιον εννοεί. Βλέπω το Λευτέρη να κατηφορίζει μαυρισμένος το τσιμεντόστρωτο δρομάκι, μ’ έναν παχύ πάκο εφημερίδες υπό μάλης. Σηκώνει το χέρι του και μας χαιρετά. Χαμογελά. Θερμά. Αντιχαιρετώ. Θερμά. Κάθεται πλάι μας ανακούρκουδα και λέμε νέα μας. Ισως κανονίζουμε να βρεθούμε σπίτι του στις Στραπουργιές ένα βράδυ με την Ειρήνη. Τον ακούω να μιλά μαζί με τον αδιάκοπο παφλασμό του κύματος και τις ξαφνικές βίαιες εξάρσεις του υπόψυχρου αέρα που κάνει τα μαλλιά μας να πέφτουν στα μάτια μας, για να κρύψουν ίσα ίσα την απελπισία μας. Μικρή σιωπή. Ο Λευτέρης παίρνει τον πάκο του και την πετσέτα του και πάει στον βράχο του. Αυτός ο βράχος υπήρξε και δικός μου. Πόσες βουτιές από εκεί! Πόσο έχει αποτυπωθεί απάνω του το σώμα μου. Το σώμα μας. Πόσος ρεμβασμός. Τον βλέπω σε μια στιγμή να παλεύει τις κυριακάτικες κοντά του. Μια ακόμα βίαιη πνοή παίρνει ένα ένθετο και αυτό ξεμακραίνει ήδη για να διαβαστεί κάπου στην Τήνο. Ο Λευτέρης σε απόγνωση. Χαμογελώ τρυφερά. Κλείνω τα μάτια. Τα ξανανοίγω. Κανείς.

Αμάντα Μιχαλοπούλου

συγγραφέας

«Ενα ζεστό μυρωμένο δωμάτιο»

«Ολο το καλοκαίρι είναι σαν ένα ζεστό μυρωμένο δωμάτιο» γράφει ο Ρόμπερτ Βάλζερ στο βιβλίο που κρατάω στα χέρια μου. Μου το χάρισε η Εύα και το διαβάζω στο κτήμα της Νάντιας, κάτω από τις φορτωμένες συκιές, κι όταν γέρνω στην κούνια βλέπω τα σανδάλια της Κάρεν και ανθάκια από τις βουκαμβίλιες της Κατερίνας που μου παραχώρησε το εξοχικό της.

Για μένα, Ρόμπερτ, όλο το καλοκαίρι είναι ένα ζεστό μυρωμένο δωμάτιο γεμάτο με τις φίλες μου.