ΗΧΟΔΥΝΑΜΑ

Οτμαρ Ζουίτνερ, Στατσκαπέλε της Δρέσδης: 1963, Ζωντανά στο Λένινιγκραντ, Εκδοση Στατσκαπέλε της Δρέσδης – Τόμος 47, Hannsel PROFIL, 2 CD

Η σειρά της Hannsler για τη Στατσκαπέλε της Δρέσδης μετράει ήδη 47 τόμους, το σύνολο σχεδόν των οποίων συνιστούν εξαιρετικό υλικό. Πέραν αυτής βέβαια, η Ορχήστρα της Σαξονίας, μάλλον η παλαιότερη στον κόσμο πάντα εν ενεργεία (υπάρχει πάντως ένας ενδεχόμενος ανταγωνισμός εδώ ιδίως με εκείνη στο Τίβολι της Δανίας, αν και δεν υπάρχει σύγκριση στην επίδραση των δύο σχημάτων) έχει πάρα πολύ γερό ιστορικό ηχογραφήσεων πέραν αυτών των συναυλιακών της εν λόγω σειράς. Συνεπώς, ίσως φανεί παράδοξη η διαπίστωση ότι αυτός ο τόμος συνιστά περίπου την επιτομή της σπανιότητας. Και όμως, αυτό ακριβώς συμβαίνει.

Βρισκόμαστε στο 1963, δηλαδή σε μία από τις πιο «βαριές» περιόδους του Ψυχρού Πολέμου. Και η Ορχήστρα της Δρέσδης, η οποία διατηρεί πάντοτε το απαράμιλλο επίπεδό της, ταξιδεύει. Οχι όμως στη Δύση, κάτι που δεν είναι καθόλου απλή υπόθεση καθώς το καθεστώς της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας είναι ίσως σκληρότερο και από εκείνο της ΕΣΣΔ – ειδικά την εποχή που μόλις έχει χτιστεί το Τείχος του Βερολίνου, και, μάλιστα, κάτι που δεν είναι ευρέως γνωστό, πιάνοντας στον ύπνο και τη Μόσχα: η ανατολικογερμανική ηγεσία είχε αισθανθεί κίνδυνο προσέγγισης από τις (αποτυχημένες) συνομιλίες Κένεντι – Χρουστσόφ στη Βιέννη και για να εκβιάσει την επιδείνωση των σχέσεων των δύο μπλοκ προχώρησε στην ανέγερσή του χωρίς να έχει ρωτήσει τους Ρώσους – όμως αυτό είναι άλλο θέμα.

Το 1963 λοιπόν, η Στατσκαπέλε ταξιδεύει στο Λένινγραντ για συναυλίες. Δηλαδή, σε μία από τις πιο σημαντικές πόλεις του κόσμου ως προς τη μουσική, απλώς και μόνον επειδή εκεί υπάρχει η κορυφαία Φιλαρμονική της πόλης υπό τον μυθικό Μραβίνσκι, αλλά εκεί είναι και ο σπουδαίος Κουρτ Σάντερλινγκ, από τους ελάχιστους που έφυγαν για την Ανατολή και όχι για τη Δύση στα χρόνια του ναζισμού. Στο πόντιουμ της Στατσκαπέλε, η οποία πρέπει να δώσει ασφαλώς τον καλύτερο εαυτό της και κάτι παραπάνω, καθώς πλέον δεν μιλάμε μόνον για μουσική, αλλά για την «τιμή» της ΛΔΓ, βρίσκεται ο υπέροχος αυστριακός μαέστρος Οτμαρ Ζουίτνερ, μαθητής του μεγάλου Γιόζεφ Κριπς. Ο Ζουίτνερ αν και Δυτικός έχτισε την κύρια καριέρα του στην πρώην Ανατολική Γερμανία – και γι’ αυτό δεν είναι ίσως τόσο γνωστός όσο θα έπρεπε, καθώς πρόκειται για γνήσια αυθεντία του αυστρογερμανικού ρεπερτορίου. Το πρόγραμμα είναι πολύ γερό: 88 Χάιντν, 39 Μότσαρτ, η «Μεγάλη» του Σούμπερτ, η εισαγωγή από τους «Αρχιτραγουδιστές» του Βάγκνερ: μαέστρος και Ορχήστρα πηγαίνουν για να επιβάλουν την ισχύ τους. Και ασφαλώς το κάνουν, με τη ραδιοφωνία να μεταδίδει και το υλικό αυτής της μετάδοσης να αποτυπώνεται τώρα σε αυτή την έκδοση.

Τέτοιου είδους ραδιοφωνικά αρχειακά υλικά είναι από πολλά χρόνια διαθέσιμα από πλήθος ραδιοφωνίες της Δύσης, αλλά και από κάποιες χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ. Ομως από τη Ρωσία και μάλιστα περιλαμβάνοντας συναυλίες ξένης ορχήστρας, πρόκειται για κάτι που πολύ λίγες φορές θα συναντήσει κανείς. Οφείλονται δε ευχαριστίες στη Ραδιοφωνία του Λένινγκραντ που τον Ιανουάριο του ’63 κατέγραψε και μετέδωσε τη Στατσκαπέλε σε αυτή την τόσο σπάνια ύλη, που μάλιστα ξεκινά με τα αντίστοιχα… κουδούνια της δικής μας ραδιοφωνίας της εποχής και την εκφωνήτρια να αναγγέλλει τα σχετικά. Και, αμέσως μετά, αυτό που συμβαίνει, είναι, με μία λέξη, συναρπαστικό: ο Ζουίτνερ, ένας μαέστρος που η αξία του ήταν πολλαπλάσια της φήμης του και που όχι απλώς είναι εξαιρετικός αλλά και εδώ ειδικά βρίσκεται σε μεγάλη μέρα, σχεδόν βάζει φωτιά στη μοναδική αυτή ορχήστρα, που, πραγματικά, εδώ ακούγεται όπως πολύ λίγες φορές μπορεί να τη θυμηθεί κανείς. Η ένταση και η ορμή είναι πέραν πάσης περιγραφής, κάτι που δεν είναι το κύριο χαρακτηριστικό της κορυφαίας πλην «βαριάς» Δρέσδης, που όμως εδώ μοιάζει να εκρήγνυται. Και, ευτυχώς, οι μηχανικοί ήχου της ραδιοφωνίας, έχουν κάνει μικρά θαύματα που τα ενίσχυσαν με μεγάλο σεβασμό και αποτελεσματικότητα οι συνάδελφοί τους που χειρίστηκαν αυτά τα συναρπαστικά ντοκουμέντα προετοιμάζοντάς τα προς έκδοση έξι δεκαετίες αργότερα.