Μαθήματα από το Μπανγκλαντές

Η λαϊκή εξέγερση που ανέτρεψε την πρωθυπουργό του Μπανγκλαντές, Σεΐχ Χασίνα και την κυβέρνησή της, προσφέρει σημαντικά μαθήματα για τη διεθνή κοινότητα και τη γειτονική Ινδία. Ενώ η αναταραχή αναμφίβολα τροφοδοτήθηκε από τις κατασταλτικές και ολοένα και πιο αντιδημοκρατικές τακτικές του καθεστώτος, που αποδεικνύεται από τη βάναυση καταστολή των κυρίως ειρηνικών φοιτητών διαδηλωτών, οι βαθύτερες αιτίες της δημόσιας δυσαρέσκειας συχνά παραβλέπονται.

Οι φοιτητικές διαμαρτυρίες αρχικά επικεντρώθηκαν στον τερματισμό του συστήματος ποσοστώσεων θέσεων εργασίας που προέβλεπε να καταλαμβάνεται το 30% των κυβερνητικών θέσεων από τους βετεράνους του Πολέμου της Ανεξαρτησίας του Μπανγκλαντές το 1971 και τους απογόνους τους. Αν και η κυβέρνηση της Χασίνα κατήργησε όλες τις ποσοστώσεις μέσω εκτελεστικού διατάγματος το 2018, το Ανώτατο Δικαστήριο τις επανέφερε τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους, προκαλώντας μαζικές διαδηλώσεις. Εναν μήνα αργότερα, το Ανώτατο Δικαστήριο παρενέβη, ανατρέποντας την απόφαση του κατώτερου δικαστηρίου και αποφάνθηκε ότι οι ποσοστώσεις πρέπει να μειωθούν στο 5% και ότι το 93% των κυβερνητικών θέσεων πρέπει να καλυφθούν με βάση τις ικανότητες. Μέχρι τότε, ωστόσο, η βάναυση καταστολή της κυβέρνησης είχε στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 300 διαδηλωτές.

Η οικονομία της χώρας έπαιξε επίσης κεντρικό ρόλο στην πρόσφατη εξέγερση. Την τελευταία δεκαετία η αυξανόμενη ανισότητα και η ανεργία, μαζί με τις εκτοξευόμενες τιμές των βασικών αγαθών, έχουν εντείνει την οργή του κοινού για τον νεποτισμό και την αχαλίνωτη διαφθορά. Η πεισματική άρνηση της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει ή ακόμη και να αναγνωρίσει αυτά τα ζητήματα επιδείνωσε περαιτέρω το λαϊκό αίσθημα.

Βασικό μάθημα από την εμπειρία του Μπανγκλαντές είναι ότι η ταχεία ανάπτυξη του ΑΕΠ και οι ισχυρές εξαγωγές από μόνες τους δεν μπορούν να εξασφαλίσουν ευημερία ευρείας βάσης. Οταν τα οφέλη της οικονομικής ανάπτυξης συγκεντρώνονται στην κορυφή, οι περισσότεροι πολίτες βλέπουν μικρή βελτίωση ή ακόμη και βρίσκονται σε χειρότερη θέση, ματαιώνοντας τις αυξανόμενες προσδοκίες τους και υπογραμμίζοντας την ανάγκη για δικαιότερη κατανομή του πλούτου και του εισοδήματος.

Ενα άλλο κρίσιμο μάθημα είναι ότι η απασχόληση έχει σημασία. Η δημιουργία θέσεων εργασίας είναι σημαντική, ειδικά για τους νέους, αλλά και η διασφάλιση δίκαιων μισθών και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας. Οταν τα εισοδήματα των περισσότερων ανθρώπων μένουν στάσιμα ή μειώνονται, το κοινό τείνει να χάνει την πίστη του στις επίσημες αφηγήσεις περί οικονομικού δυναμισμού.

Η πτώση της Χασίνα θα πρέπει να χρησιμεύσει ως κλήση αφύπνισης για τον Μόντι στην Ινδία. Οι παγκόσμιοι ηγέτες θα πρέπει επίσης να σημειώσουν ότι το μακροπρόθεσμο κόστος της ευθυγράμμισης με αντιδημοκρατικά καθεστώτα για γεωπολιτικό κέρδος συχνά υπερβαίνει τα βραχυπρόθεσμα οφέλη.

Η Τζαϊάτι Γκος είναι καθηγήτρια Οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst και μέλος του Transformational Economics Commission του Club of Rome. Είναι εκ των προέδρων της Independent Commission for the Reform of International Corporate Taxation.