Οι 5οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Στοκχόλμη 1912 (Μέρος 3ο)

Η μορφή που σφράγισε τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Στοκχόλμης και τον αθλητισμό στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα υπήρξε αναμφίβολα o Τζιμ Θορπ (Jim Thorpe). Η συγκλονιστική του πορεία από τον θρίαμβο στην τραγωδία, συγκίνησε τον φίλαθλο κόσμο και κινητοποίησε τον αγώνα των Ινδιάνων για ελευθερία και ίσα δικαιώματα. Ο Jim Thorpe γεννήθηκε στις 28 Μαΐου 1888 σε καταυλισμό ινδιάνικης φυλής στο Shawnee της Οκλαχόμα. Οι γονείς του ήταν Ινδιάνοι αλλά με ευρωπαϊκό αίμα. Στη γλώσσα της φυλής του το όνομά του ήταν Wa Tho Hack, που σημαίνει Φωτεινό Μονοπάτι. Ηταν το μεσαίο παιδί από 19 αδέλφια. Από μικρή ηλικία ακολουθούσε τον πατέρα του στο κυνήγι των βισόνων στις αχανείς εκτάσεις της Οκλαχόμα, τρέχοντας συχνά τριάντα χιλιόμετρα σε μια μέρα! Ετσι διαμόρφωσε μια τέλεια σωματική διάπλαση. Υστερα από πολλές περιπλανήσεις και περιπετειώδη ζωή κατέληξε στο κολέγιο του Carlisle στην Πενσιλβάνια.

Αρχικά τον κέρδισε το baseball και το καλοκαίρι του 1909 έπαιξε ως ημιεπαγγελματίας στην ομάδα Rocky Mountains με αμοιβή 60 έως 100 δολάρια τον μήνα. Το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς επέστρεψε στο κολέγιό του και ασχολήθηκε με τον κλασικό αθλητισμό ύστερα από προτροπή του Pop Warner.

Οι επιδόσεις που είχε σημειώσει τον έκαναν να λάβει μέρος στους Ολυμπιακούς της Στοκχόλμης, όπου θαυμάστηκε τόσο για τις ιδανικές διαστάσεις του (1,85 ύψος και 83 κιλά βάρος) όσο και για τα αγωνιστικά επιτεύγματά του. Κατέκτησε την 4η θέση στο άλμα εις ύψος και την 7η στο άλμα εις μήκος και κυριάρχησε στο πένταθλο και στο δέκαθλο, τα οποία διεξήχθησαν επίσημα για πρώτη φορά, συγκεντρώνοντας 8.412,955 βαθμούς. Οι επιδόσεις του στα επιμέρους αγωνίσματα ήταν τόσο υψηλές, ώστε θα μπορούσε να αποσπάσει οκτώ πρώτες νίκες στα αντίστοιχα ατομικά αγωνίσματα! Το ρεκόρ του στο δέκαθλο καταρρίφθηκε 20 χρόνια αργότερα στους Ολυμπιακούς του 1932 από τον συμπατριώτη του James Baush

Εκτός από τα χρυσά μετάλλια ο Thorpe έλαβε και αργυρή μικρογραφία πλοίου των Βίκινγκς, έργο του Faberger, προσφορά του τσάρου Νικολάου Β΄ στον νικητή του δεκάθλου, ενώ ο βασιλιάς Γουσταύος E΄ της Σουηδίας απονέμοντάς του το χρυσό μετάλλιο του είπε: «Κύριε, είστε ο μεγαλύτερος αθλητής του κόσμου!». Η μοίρα όμως έπαιξε άσχημο παιχνίδι στον μεγάλο θριαμβευτή. Ενας δημοσιογράφος από τη Μασαχουσέτη αποκάλυψε ότι ο ήρωας της Στοκχόλμης είχε αγωνιστεί επ’ αμοιβή για λίγους μήνες το 1909, κάτι που απαγορευόταν από τους κανονισμούς. Ετσι τον Φεβρουάριο του 1913 ο μεγάλος αθλητής υποχρεώθηκε να επιστρέψει τα ολυμπιακά μετάλλια που κέρδισε. Η ΔΟΕ ανακήρυξε επίσημους νικητές τους δεύτερους του πεντάθλου και του δεκάθλου, τον Νορβηγό F. R. Bic και τον Σουηδό Η. Wieslander αντίστοιχα, οι οποίοι όμως προς τιμήν τους αρνήθηκαν να παραλάβουν τα χρυσά μετάλλια θεωρώντας ότι ανήκαν στον Thorpe. Ο Thorpe διαμαρτυρήθηκε έντονα υποστηρίζοντας ότι έπαιξε για λίγο διάστημα και από αγάπη baseball, ότι άλλοι συναθλητές του είχαν πράξει το ίδιο χρησιμοποιώντας όμως άλλο όνομα και ότι η άδικη αντιμετώπισή του οφειλόταν στην ινδιάνικη καταγωγή του. Στη συνέχεια ασχολήθηκε επιτυχώς για λίγα χρόνια με το baseball παίζοντας στους New York Giants αλλά απογοητεύθηκε, άρχισε να πίνει αλκοόλ και κατεβλήθη από τη μάταιη προσπάθεια να δικαιωθεί.

Υστερα από λίγο ξεχάστηκε, για πολλά χρόνια αποσύρθηκε και κατέληξε να εργάζεται ως οδοκαθαριστής στο Λος Αντζελες για να επιβιώσει! Στους Ολυμπιακούς του 1932 δεν μπορούσε να πληρώσει το αντίτιμο του εισιτηρίου για να παρακολουθήσει τους αγώνες και χρειάστηκε η επέμβαση του αμερικανού αντιπροέδρου Curtis για να εισέλθει στον χώρο των επισήμων του σταδίου.

Ο κατήφορος του μεγάλου αθλητή συνεχίστηκε και απελπισμένος ο μπρούντζινος άνθρωπος βρήκε καταφύγιο ανάμεσα στους ανθρώπους της φυλής του, όπου πέθανε το 1953 από καρκίνο, την ίδια χρονιά που στους αμερικανικούς κινηματογράφους παιζόταν η ταινία «The man of bronze» με θέμα την τραγική ζωή του Thorpe και πρωταγωνιστή τον Βart Lancaster. Η προσπάθεια για την αποκατάσταση της τιμής του Thorpe συνδέθηκε με τον αγώνα των Ινδιάνων για ισονομία και ισοπολιτεία στην αμερικανική κοινωνία. Ομως ο πρόεδρος της ΔΟΕ Avery Brantage και οι συντηρητικοί αθλητικοί κύκλοι των Ηνωμένων Πολιτειών αντιδρούσαν. Η δικαίωση ήρθε το 1984 στη διάρκεια των Ολυμπιακών του Λος Αντζελες, οπότε ο τότε πρόεδρος της ΔΟΕ Juan Antonio Samaranch απέδωσε στον Jack Thorpe, γιο του μεγάλου αθλητή, τα μετάλλια του πατέρα του και αποκατέστησε την τιμή του, ενώ η μικρή εγγονή του υπήρξε η τελευταία λαμπαδηδρόμος που εισήλθε στο στάδιο της αμερικανικής μεγαλούπολης.

Hannes Kollemainen

Ο πρώτος από τη μεγάλη φινλανδική σχολή των δρομέων των μεγάλων αποστάσεων και ουσιαστικά ο πρώτος δρομέας του 20ού αιώνα γεννήθηκε στο παγωμένο Kουόπιο στις 9 Δεκεμβρίου του 1889 από φτωχή οικογένεια. Εχασε νωρίς τον πατέρα του και ανατράφηκε από τη μητέρα του, η οποία εργαζόταν σκληρά για να ζήσει τα πέντε παιδιά της. Από μικρός αγάπησε τον αθλητισμό και ασχολήθηκε αρχικά με το σκι, αγαπημένο άθλημα των Φινλανδών, για να αφοσιωθεί στη συνέχεια στους αγώνες μεγάλων αποστάσεων. Στους Ολυμπιακούς της Στοκχόλμης νίκησε στον δρόμο των 10.000 μέτρων ύστερα από συγκλονιστική αναμέτρηση στα τελευταία 250 μέτρα με τον Αμερικανό Ινδιάνο Lewis Tewanima της φυλής Hopi, σημειώνοντας χρόνο 31’20″8, ενώ θριάμβευσε και στα 5.000 μέτρα με ένα εκπληκτικό ντεμαράζ στα τελευταία 200 μέτρα σημειώνοντας χρόνο 14’36″6, το οποίο μπόρεσε να ακολουθήσει μόνο ο μεγάλος αντίπαλός του Γάλλος Jean Boin, τερματίζοντας ένα δέκατο αργότερα. Ομως ο Kollemainen στους ίδιους Αγώνες κέρδισε και τρίτο χρυσό μετάλλιο στον ανώμαλο δρόμο των 8.000 μ. και αργυρό στο ομαδικό του ίδιου αγωνίσματος. Η καριέρα του μεγάλου αθλητή διεκόπη προσωρινά με την κήρυξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου που επέφερε τη ματαίωση των Ολυμπιακών του 1916. Στην Αμβέρσα όμως το 1920 επανήλθε και σε ηλικία 31 ετών θριάμβευσε στον Μαραθώνιο με χρόνο 2 ώρες 32’35″8 νικώντας τον Εσθονό Juri Lossman για 13 δευτερόλεπτα.

Κωστής Τσικλητήρας

Ο Κωστής Τσικλητήρας θεωρείται από τις πλέον σημαντικές αλλά και ευγενικές μορφές του ελληνικού αθλητισμού και των Ολυμπιακών Αγώνων. Από τα εφηβικά του χρόνια αφιερώθηκε στον αθλητισμό και υπηρέτησε την αθλητική ιδέα με πάθος και ανιδιοτέλεια. Μολονότι υπήρξε γόνος εύπορης οικογένειας και είχε αποκτήσει εξαιρετική παιδεία που μπορούσαν να του εξασφαλίσουν μια διαφορετική σταδιοδρομία, ο Τσικλητήρας ασχολήθηκε με τον αθλητισμό, γνωρίζοντας την παγκόσμια καταξίωση. Ο προπάππος του Νικόλαος Τσικλητήρας ή Τζικλητήρας το 1812, ως υποπλοίαρχος εμπορικού πλοίου, διέσπασε τον αποκλεισμό των λιμένων των Ηνωμένων Πολιτειών από τα πολεμικά σκάφη των Αγγλων και εγκαταστάθηκε στη Βοστώνη, όπου εισήγαγε την ελληνική γλώσσα στα αμερικανικά πανεπιστήμια. Εργάστηκε ως δάσκαλος, παντρεύτηκε και απέκτησε μεγάλη ακίνητη περιουσία. Ομως λίγο πριν από την έναρξη της Επανάστασης του 1821, αφού στο μεταξύ είχε πεθάνει η σύζυγός του, αποφάσισε να επιστρέψει με τα δύο ανήλικα παιδιά του στην Ελλάδα, προκειμένου να λάβει μέρος και στον απελευθερωτικό αγώνα.

Στη διάρκεια του υπερατλαντικού ταξιδιού πέθανε από τις κακουχίες η μικρή του κόρη και μόνο με τον 10χρονο γιο του, επίσης Νίκο Τσικλητήρα, έφτασαν στην Ελλάδα. Αναπτύσσει έντονη δραστηριότητα στην περιοχή της Μεσσηνίας και διατελεί γενικός γραμματέας επαρχίας, αστυνόμος και λιμενάρχης Νεοκάστρου (Πύλου), ενώ μετά την κατάληψη της πατρίδας του από τον Ιμπραήμ, διορίζεται αρχιγραμματέας του ναυάρχου Σαχτούρη συμμετέχοντας σε πολλές ναυμαχίες κατά του τουρκοαιγυπτιακού στόλου.