Οι 5οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Στοκχόλμη 1912 (Μέρος 1ο)

Η ανάθεση της διοργάνωσης των 5ων Ολυμπιακών Αγώνων στην πρωτεύουσα της Σουηδίας από τη Σύνοδο της ΔΟΕ στις 28 Μαΐου 1909 στο Βερολίνο οφειλόταν σε δύο λόγους. Ο πρώτος ήταν ότι το Βερολίνο, το οποίο είχε θέσει υποψηφιότητα και ήταν η επικρατέστερη πόλη να αναλάβει τη διεξαγωγή των Αγώνων, αποσύρθηκε (επανήλθε ύστερα από τέσσερα χρόνια). Ο δεύτερος ήταν η επιρροή που άσκησε στη ΔΟΕ ο συνταγματάρχης Victor Balck, ο οποίος ήταν από τα ιδρυτικά και πλέον δραστήρια και ενθουσιώδη μέλη της Διεθνούς Αθλητικής Επιτροπής. Ο Balck, όπως άλλωστε και ο προσωπικός του φίλος, πρόεδρος της ΔΟΕ, Pierre de Coubertin πίστευε ότι η ιδέα του ολυμπισμού και η διεξαγωγή των Αγώνων έπρεπε να συνεχιστούν ξεπερνώντας τις πολιτικές συνθήκες που επικρατούσαν τότε στην Ευρώπη.

Η σουηδική επιτροπή, με επικεφαλής τον διακεκριμένο υποστηρικτή των Ολυμπιακών Αγώνων Sihgfrid Edstroem, μετέπειτα πρόεδρο της ΔΟΕ (1946-1952), και έχοντας την ενεργό συμπαράσταση της βασιλικής οικογένειας, ανέλαβε με την παραδοσιακή σκανδιναβική μεθοδικότητα και σοβαρότητα την οργάνωση και τη διεξαγωγή των Αγώνων.

Τα πολιτικά προβλήματα που μάστιζαν τον ευρωπαϊκό χώρο ήταν αναμφίβολα ο οικονομικός και ο στρατιωτικός ανταγωνισμός ανάμεσα στα ισχυρά κράτη και η έξαρση του εθνικισμού στους λαούς που παρέμεναν υποδουλωμένοι ή υπό τον έλεγχο των Μεγάλων Δυνάμεων. Η Ευρώπη ήταν χωρισμένη σε δύο αντίπαλους συνασπισμούς, τις κεντρικές αυτοκρατορίες (Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Ιταλία) και τις χώρες της Entente Cordiale (Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία). Τα σύννεφα του πολέμου συσσωρεύονταν επικίνδυνα και η ουδέτερη Σουηδία αποτελούσε την καλύτερη επιλογή για τη διεξαγωγή των Αγώνων, οι οποίοι δέχονταν συνεχείς επικρίσεις και η αναγκαιότητά τους βρισκόταν υπό αμφισβήτηση.

Με διπλωματικούς ελιγμούς και παρασκηνιακή δραστηριότητα ο De Coubertin κατόρθωσε να ξεπερασθούν τα εμπόδια, διακηρύσσοντας: «Ενα έθνος δεν αποτελεί αναγκαστικά ανεξάρτητο κράτος και υφίσταται μια αθλητική γεωγραφία η οποία μπορεί εν μέρει να διαφέρει από την πολιτική». Ετσι επιλύθηκε το πρόβλημα της Φινλανδίας, που βρισκόταν υπό ρωσική κατοχή, και της Τσεχίας, που βρισκόταν υπό αυστριακή.

Για δεύτερη φορά, μετά τους 1ους Ολυμπιακούς της Αθήνας, οι Αγώνες αποσυνδέθηκαν από την ταυτόχρονη διεξαγωγή διεθνούς έκθεσης, όπως έγινε στο Παρίσι (1900) και στο Σεντ Λούις (1904) με τρομερή αποτυχία, και από την πομπώδη προβολή της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στο Λονδίνο το 1908, έχοντας καθαρά αθλητικό πνεύμα και διαψεύδοντας τους επικριτές τους.

Οι Αγώνες διεξήχθησαν από τις 5 έως τις 22 Ιουλίου στο στάδιο της Στοκχόλμης που κατασκευάστηκε από τον Torben Grut σε επιβλητικό γοτθικό ρυθμό.

Το κολυμβητήριο μήκους 100 μέτρων βρισκόταν στην περιοχή Djurgardesbrunnviken και τα υπόλοιπα αθλήματα διεξήχθησαν σε χώρους ανάμεσα στα καταπράσινα δάση και τα ειδυλλιακά φιορδ.

Οι αθλητικές αποστολές παρέλασαν στο στάδιο με ομοιόμορφες αθλητικές στολές και πινακίδες ανά χείρας οι οποίες δήλωναν την προέλευσή τους, γεγονός που θεωρήθηκε ως απαρχή των φαντασμαγορικών τελετών που θα ακολουθούσαν στους επόμενους Ολυμπιακούς. Στη συνέχεια ακούστηκαν σαλπίσματα τρομπετών από τους τέσσερις πύργους και ο βασιλιάς της Σουηδίας Γουσταύος E΄ (Goustave V) κήρυξε την έναρξη των Αγώνων.

Στους 5ους Ολυμπιακούς συμμετείχαν 28 κράτη με περισσότερους από 2.500 αθλητές, ανάμεσα στους οποίους και 57 γυναίκες. Η Ρωσική Αυτοκρατορία και η Ιαπωνία συμμετείχαν επίσημα για πρώτη φορά με ολιγάριθμες αντιπροσωπείες. Την ιαπωνική ομάδα αποτελούσαν μόλις δύο αθλητές, ο δρομέας ταχυτήτων Γάχικο Μισίμα και ο μαραθωνοδρόμος Σίζο Καναγκούρι. Η πολυπληθής αμερικανική αποστολή έφτασε στη σουηδική πρωτεύουσα με το πολυτελέστατο πλοίο Finland, στο οποίο διέμειναν οι αμερικανοί αθλητές σε όλη τη διάρκεια των Αγώνων.

Εκτός από τα παραδοσιακά αγωνίσματα που υπήρχαν στους προηγούμενους Ολυμπιακούς, στη Στοκχόλμη προστέθηκαν τα καλλιτεχνικά αθλήματα (ζωγραφική, αρχιτεκτονική, γλυπτική) καθώς και το μοντέρνο πένταθλο. Ετσι υλοποιήθηκε η επιθυμία του Pierre de Coubertin και των υπόλοιπων ιδρυτικών μελών της ΔΟΕ να συνδυαστούν οι αθλητικοί Αγώνες με πνευματικές δραστηριότητες.

Για πρώτη φορά στη Στοκχόλμη εισήχθησαν οι τεχνικές καινοτομίες της ημιηλεκτρονικής χρονομέτρησης και του photo-finish. Επίσης καθορίστηκαν τα 17 έτη ως κατώτερη ηλικία συμμετοχής και καθιερώθηκε πιστοποιητικό υγείας για τους αθλητές.

Οι αθλητές που συγκέντρωσαν τα φώτα της δημοσιότητας στους 5ους Ολυμπιακούς ήταν πολλοί. Οι Αμερικανοί για μια ακόμα φορά κατέκτησαν τις περισσότερες νίκες. Συγκεκριμένα στα 100 (σε μια νευρική κούρσα που είχε τρεις η τέσσερις άκυρες εκκινήσεις) και στα 200 μέτρα πρώτευσε ο Ralph Craig, στα 400 μέτρα ο Charley Reidpath, στα 800 μέτρα ο μαθητής από το Mercersbourg Ted Meredith έκανε την έκπληξη νικώντας στον τερματισμό τον μεγάλο Ολυμπιονίκη του Λονδίνου Mel Sheppard, σε ένα αγώνισμα που οι πέντε πρώτοι δρομείς κατέρριψαν το παγκόσμιο ρεκόρ, στα 110 μ. μετ’ εμποδίων ο Fred W. Kelly, στα άλματα oι Almer Richards και Platt Adams, στο ύψος μετά φοράς και άνευ φοράς αντίστοιχα, ο Harry J. Babcock στο άλμα επί κοντώ, o Albert L. Gutterson στο μήκος, στη σφαίρα ο αστυνομικός από τη Νέα Υόρκη Patrick J. (Babe) McDonald έκανε την έκπληξη και κέρδισε τον διπλό Ολυμπιονίκη του 1904 και 1908 Ralph Rose, ο οποίος όμως κέρδισε στο ίδιο αγώνισμα με τα δύο χέρια.

Η Φινλανδία, που εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο αθλητικό αυτό γεγονός, παρουσίασε μια πολύ δυνατή ομάδα με επικεφαλής τον ιπτάμενο δρομέα Hannes Kolehmainen, o οποίος θριάμβευσε στα 5.000 μ., στα 10.000 μ. και στον ανώμαλο δρόμο.

Στα 10.000 μέτρα δεύτερος μετά τον «ιπτάμενο Φινλανδό» κατετάγη ο Ινδιάνος Αμερικανός Louis Tewnina. Επίσης στον δίσκο, και στα δύο στυλ, νίκησε ο Φινλανδός Annas R. Taipale.

Στον ακοντισμό ο Σουηδός Eric Lemming συνέχισε τον θρίαμβο του 1908 και ο συμπατριώτης του Gustaf Linblom στο τριπλούν. Στα 1.500 μέτρα ο Arnold Jackson θριάμβευσε ακολουθούμενος σε ελάχιστη απόσταση από τρεις Αμερικανούς (Kiviat, Tabel και Jones), ενώ στα 10.000 μ. βάδην ο Καναδός George II. Goulding.

Ο Μαραθώνιος για μια ακόμη φορά είχε συγκλονιστική εξέλιξη. Διεξήχθη στο προάστιο Solentuna την πολύ θερμή Κυριακή 14 Ιουλίου. Ο προπορευόμενος στο μεγαλύτερο διάστημα της διαδρομής Πορτογάλος Francisco Lazaro κατέρρευσε από ηλίαση στο τριακοστό χιλιόμετρο και κατέληξε στο νοσοκομείο Seraphim, όπως και άλλοι μαραθωνοδρόμοι. Την επομένη ο άτυχος μαραθωνοδρόμος πέθανε. Η τραγική ειρωνεία στην ιστορία αυτή του άτυχου πορτογάλου μαραθωνοδρόμου ήταν ότι αρχικά δεν ήθελε να λάβει μέρος στους Αγώνες, επειδή η σύζυγός του, που είχε δύσκολη εγκυμοσύνη, ανέμενε από μέρα σε μέρα να γεννήσει, αλλά τον έπεισαν οι φίλοι του να συμμετάσχει. Την ημέρα της κηδείας του στη Λισαβόνα η σύζυγός του Lazaro έφερε στον κόσμο ένα υγιέστατο αγόρι. Τελικά νικητής στον τραγικό αυτό Μαραθώνιο αναδείχθηκε ο Νοτιοαφρικανός Kenneth ΜcArthur με δεύτερο τον συμπατριώτη του Christopher Gitsham.

Στη γυμναστική συνέχισε να κυριαρχεί ο Ιταλός Alberto Braglia, ενώ στο ομαδικό πρόγραμμα με το σουηδικό γυμναστικό σύστημα πρώτευσε η Σουηδία, στο πρόγραμμα «massues, παράλληλες μπάρες και ίππος», η Ιταλία και στο πρόγραμμα με τις ελεύθερες ασκήσεις η Νορβηγία. Στην ξιφασκία εντυπωσίασε ο πρωτοεμφανισθείς 18χρονος Ιταλός Nedo Nadi στο f]euret, ο Ούγγρος Jeno Fuchs στο sabre και ο Βέλγος Paul Anspach στο épée.