Ηχοδύναμα

Μπετόβεν: Οι Εννέα Συμφωνίες. Ακαδημία Δωματίου του Πότσδαμ, Αντονέλο Μανακόρντα, SONY, 5 CD

Η ολοκλήρωση του κύκλου Μπετόβεν υπό τον Μανακόρντα στο Πότσδαμ έγινε με την αναμενόμενη διεθνή ανταπόκριση. Αναμενόμενη τόσο από τις πρώτες συμφωνίες που είχαν εκδοθεί, όσο και από τους προηγηθέντες κύκλους Σούμπερτ και Μέντελσον, αλλά και τις τελευταίες συμφωνίες του Μότσαρτ που είχαν όλες κερδίσει διεθνή εύσημα. Ασφαλώς η «Ηρωική» και η Ενάτη Συμφωνία είναι οι μεγάλες προσθήκες της πλήρους έκδοσης, αλλά, επίσης, είναι και οι πλέον ευνοημένες – ιδίως η Ενάτη, αν κρίνει κανείς από το πόσο καλά τα πάει ο ιταλός βιολονίστας και μαέστρος με την εξαιρετικά δεμένη, φρέσκια και δυναμική μα και ταυτόχρονα και με βαρύ σίγουρο «πάτημα» ορχήστρα του από το υπέροχο παραλίμνιο θέρετρο κοντά στο Βερολίνο.

«Παίζουμε με σύγχρονα όργανα, αλλά χρησιμοποιούμε κόρνα και τρομπέτες εποχής καθώς και μικρότερα πιο στενά τρομπόνια. Είναι λοιπόν μία μείξη παλιού και νέου. Μπορούμε έτσι να ερμηνεύουμε έργα για μεγάλες ορχήστρες χωρίς όμως να χρειαζόμαστε σαράντα βιολιά γι’ αυτό, επειδή είναι πολύ πιο εύκολο να πετύχεις τη σωστή ισορροπία και το σωστό επίπεδο καθαρότητας του ήχου» λέει ο Μανακόρντα για τη «συνταγή» που ακολουθούν στο Πότσδαμ και η οποία τους έχει επιτρέψει να διασφαλίσουν μία δική τους θέση στο διεθνές στερέωμα σε σύντομο χρόνο και με χαρακτηριστικά που έχουν πλέον λάβει χαρακτήρα «σφραγίδας».

Η Ακαδημία Δωματίου του Πότσδαμ ιδρύθηκε το 2000 – δηλαδή ακριβώς μία δεκαετία μετά τη γερμανική επανένωση σε ένα από τα πιο όμορφα μέρη της παλιάς ευρύτερης περιφέρειας του πρώην Ανατολικού Βερολίνου. Είναι κατά συνέπεια σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα των πολιτικών αλλαγών της προηγούμενης χρονιάς με την πτώση του Τείχους που διαπέρασε σαν ηλεκτρικό ρεύμα όλη την Ευρώπη και όχι μόνον. Η πολυβραβευμένη πλέον Ακαδημία δημιούργησε και το δικό της συστηματικό φυτώριο μουσικών. Στο υπέροχο φυσικό περιβάλλον της γράφτηκε πυκνή ιστορία όταν εκεί οι Σύμμαχοι προχώρησαν στις μεταπολεμικές τους διευθετήσεις για τη Γερμανία. Υπήρξε επίσης τόπος έξαψης της κατασκοπευτικής δραστηριότητας, όπως και της φαντασίας, στον Ψυχρό Πόλεμο. Τώρα, πέρα από ένα μαγευτικό τόπο απόδρασης ιδίως για τους Βερολινέζους, αποτελεί πλέον και ένα σημαντικό μουσικό προορισμό με δεκάδες σπουδαίους μουσικούς να τον επισκέπτονται κάθε χρόνο και με το κοινό να αυξάνεται διαρκώς.

Η συμβολή του ιταλού μαέστρου σε όλα αυτά είναι ασφαλώς κεντρικής σημασίας. Μαθητής του θρυλικού βιολονίστα Χέρμαν Κρέμπερς της Κοντσερτγκεμπάου στο Αμστερνταμ, ο Μανακόρντα υπήρξε για πολλά χρόνια το πρώτο βιολί της «Ορχήστρας Δωματίου Μάλερ» υπό τον Κλάουντιο Αμπάντο και έχει πάγια στο κέντρο του ενδιαφέροντός του τη μουσική του κλασικού και του ρομαντικού κόσμου, δηλαδή κατεξοχήν την αυστρογερμανική. Ζώντας για πολλά ήδη χρόνια στο Βερολίνο μετά το Αμστερνταμ, η εμβάθυνση σε αυτή τη μουσική είναι μία φυσική εξέλιξη, όπως άλλωστε και η όλο και πιο στενή του σχέση με τις μεγάλες ορχήστρες της Γερμανίας, όπως την ίδια τη Φιλαρμονική της πόλης, αλλά, μεταξύ άλλων, τη Στατσκαπέλε της Δρέσδης. Τα επιτεύγματά του στο Πότσδαμ, που σε αυτόν τον κύκλο Μπετόβεν θα μπορούσε κανείς να πει ότι φτάνουν να συνοψίζονται πλέον στην πιο πυκνή μορφή τους, πήγαν όμως τη φήμη του Μανακόρντα πολύ πέρα και από τη Γερμανία. Και ήδη μία σημαντική ευρύτερη διεθνής καριέρα έχει μπει σε τροχιά – κάτι που, όσο κι αν είναι «καλό», άλλο τόσο είναι και επικίνδυνο διαχρονικά για τους  μαέστρους: το να οδηγήσει σε μία διαρκή περιπλάνηση ανά τον κόσμο, στερώντας τους τελικά τη δυνατότητα εμβάθυνσης που εκείνη τους οδήγησε στην ίδια αυτή τη δυνατότητα να το πράξουν. Φαίνεται όμως ότι εν προκειμένω κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί.