Ανεπίστρεπτη προκαταβολή χρόνου

Οι περισσότεροι υποψήφιοι του ΠΑΣΟΚ διεκδικούν κάτι που λείπει και που πρέπει να αναπληρώσουν για λογαριασμό του κόμματος. Εναν διαφορετικό του υπάρχοντος πολιτικό εαυτό με κεντρικό χαρακτηριστικό «να ξαναγίνουμε αυτό που ήμασταν». Η εσωτερική σύγκρουση στον ΣΥΡΙΖΑ αναπτύσσεται πάνω στην «αποαριστεροποίηση», τα νέα ήθη και τη νέα ιδιόλεκτο (που κατά τους επικριτές επιβάλλει ο κύριος Κασσελάκης) ή τη γραφειοκρατική καθήλωση και τον ιδιοτελή παραγοντισμό (τα οποία, κατά τους αντιδίκους, κουβαλούν τα ιστορικά στελέχη). Η σκληρότατη εσωτερική κριτική στον κύριο Μητσοτάκη είναι ότι εγκαταλείπει τις αρχές της δεξιάς παράδοσης και προσχωρεί στη βεντάλια της woke culture. Από την αντίθετη εσωκομματική πλευρά, η κατηγορία είναι ότι η παλαιοδεξιά εμμονή διώχνει τους εκσυγχρονιστές, τα νέα κοινά και άρα απολλύει την πολιτική ηγεμονία και την κοινοβουλευτική κυριαρχία.

Η δεξιά της Δεξιάς, εισηγείται ένα ομοίωμα παλαιών εθιμικών, ενδυματολογικών, γλωσσικών αξιών που ενδύονται τις μεγάλες παραδόσεις «των πατεράδων μας και των παππούδων μας» και που προσπαθούν να αποτελέσουν πολιτικό πρόγραμμα – δηλαδή να επικυρωθούν στον ενεστώτα χρόνο. Διάφορες αριστερές ομάδες προσφεύγουν σε ένα κάτοπτρο αντικρίζοντας τη μόνη πραγματικότητα που είναι ανεκτή: τον συνεχώς τωρινό εαυτό τους. Ολες οι κριτικές και οι πόζες θεμελιώνονται σε ιδιαίτερες θεωρήσεις χρόνου, σε μορφές που συναρτώνται με μια ορισμένη φέτα χρόνου. Ο χρόνος χρησιμοποιείται και από τις δύο πλευρές. Τόσο ως δείγμα συνέπειας και αρετής, όσο και ως ελάττωμα. Τόσο ως στοιχείο εξυγίανσης όσο και ως στοιχείο νοσηρότητας. Η διαστροφή είναι ότι συχνά ο χρόνος χρησιμοποιείται ως φορέας μιας εξυγιαντικής νοσηρότητας.

Δεν πρόκειται ακριβώς για μορφή πολιτικού γήρατος που αργοπορεί μπροστά στα επείγοντα ή εκδοχή πολιτικού φορμαλισμού αλλά μάλλον είναι η αδιέξοδη αγωνία να βρεθεί ικμάδα μέσα σε μια βαθύτατα γερασμένη πολιτική επικράτεια. Μια επικράτεια που προδεσμεύει ακόμα και τις πιο καθαρές απόπειρες πολιτικού σχεδιασμού, τα πιο φιλόδοξα εγχειρήματα πολιτικής επιτελεστικότητας. Το παρελθόν λειτουργεί και ως επιταχυντική και ως επιβραδυντική εννοιολογική κατασκευή.

«Είναι πρακτικά αδιάφορο αν το αίσθημα της ταυτότητας εδράζεται ή όχι σε μια πλασματική κατασκευή· ακόμα κι αν συμβαίνει το πρώτο, καθοριστική σημασία έχει το αν η επιδίωξη της αυτοσυντήρησης χρειάζεται μια τέτοια πλασματική κατασκευή» γράφει ο Παναγιώτης Κονδύλης στο έργο «Ισχύς και Απόφαση» (εκδ. Στιγμή, σ. 82). Αλλά σε ένα επόμενο κεφάλαιο γράφει: «…η υπόνοια ότι μια άλλη απόφαση δικαιούται έλλογα να εγείρει τις ίδιες αξιώσεις αντικειμενικότητας όπως και η δική μας, γίνεται αναγκαστικά πηγή αδιάκοπης υπαρξιακής ανησυχίας και ανασφάλειας· πλήρης αναγνώριση αντικειμενικά θεμελιωμένων δικαιωμάτων του εχθρού ως εχθρού, σημαίνει αυτόματα απεμπόληση των δικών μας δικαιωμάτων. Ετσι εξηγείται γενικά η υπαρξιακή αναγκαιότητα της εξαντικειμενίκευσης της απόφασης και της πίστης στη αντικειμενικότητά της» (οπ. π, σ. 86). Εξηγούνται πολλά, μερικές φορές από μυστηριώδεις δρόμους.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ