Για την πολιτική, για τους πολλούς

Οι ευρωεκλογές της 9ης Ιουνίου επιβάλλουν μια βασική παραδοχή στο πολιτικό προσωπικό του προοδευτικού χώρου: «Αποτύχαμε συλλογικά». Αποτύχαμε γιατί κανένα κόμμα του προοδευτικού χώρου δεν κατάφερε να πείσει τους πολίτες να φτάσουν στην κάλπη. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο προοδευτικός κόσμος δεν υπάρχει. Αλλωστε είναι ορατός στην κοινωνική αντιπολίτευση, στην απεργία, τα κοινωνικά κινήματα, στους εργασιακούς χώρους ή ακόμα ακόμα και στις αντεγκλήσεις στα οικογενειακά τραπέζια. Αυτά τα «μικρά» τα κάνει ο προοδευτικός κόσμος, αυτό το οποίο δεν μπορεί να καταφέρει είναι να ξεπεράσει τη συλλογική μελαγχολία και να δει προοπτική στη συμμετοχή και στην οργανωμένη πολιτική δράση. Αυτό συμβαίνει διότι ως χώρος δεν έχουμε συλλογικές αναπαράστασης νίκης για τουλάχιστον 15 χρόνια. Δεν γνωρίζουμε τι σημαίνει να εμπλέκεσαι με την πολιτική και μέσα από αυτή να αλλάζεις συθέμελα προς το καλύτερο τη ζωή σου.

Οταν η συλλογική μνήμη δεν μπορεί να αποτελέσει το καύσιμο της συμμετοχής, οι πολιτικοί φορείς οφείλουν να εμπνεύσουν την κοινωνία με ένα νέο συλλογικό οραματικό για το μέλλον, ένα αφήγημα όπου η πραγμάτωσή του θα φέρει την Αλλαγή. Στην Ελλάδα του 2024 η ανάγκη αυτή είναι αντιληπτή τόσο από τους κομματικούς φορείς του προοδευτικού χώρου όσο και από την ίδια την κοινωνία. Το πρόβλημα είναι ότι οι κομματικοί φορείς δεν προσφέρουν το συλλογικό οραματικό το οποίο ζητάει η κοινωνία. Να μιλήσουμε ειλικρινά. Τα κόμματα του προοδευτικού χώρου έχουν βιώσει πολλαπλές πολιτικές ματαιώσεις. Το ΠΑΣΟΚ μετά την κρίση του 2010 αναμετρήθηκε με την ιστορία του, πάλεψε για την επιβίωσή του, έψαξε την πολιτική του ταυτότητα, έκανε την αυτοκριτική και την αυτοκάθαρσή του. Ολα τα παραπάνω είναι αναγκαίες πολιτικές διαδικασίες, οι οποίες όμως είναι επίπονες και δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για δημιουργική σκέψη και φαντασία, δύο συστατικά που απαιτεί ένα νέο συλλογικό οραματικό. Πολύ περισσότερο δε, αυτές οι διαδικασίες αφήνουν ουλές και τον φόβο ότι αν ξεφύγουμε από την πεπατημένη του δημόσιου διαλόγου, θα το πληρώσουμε πολιτικά.

Tα παραπάνω οδηγούν στην επιλογή της διαχείρισης των υφιστάμενων πολιτικών αντί της συγκρότησης ιδεολογικής και προγραμματικής ενναλακτικής. Ετσι, ανάγουμε την εύρεση ενός παραμυθένιου ηγέτη σε συλλογικό οραματικό. Δεν συζητάμε για το ποιους υπηρετούμε και με ποιους συγκρουόμαστε. Δεν στοχαζόμαστε για το πώς θα πρέπει να μοιάζουν η Ευρώπη και η Ελλάδα προκειμένου να υπηρετούν τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία. Δεν προβληματιζόμαστε για το πώς θα αλλάξουμε την ίδια τη δομή του κόμματος προκειμένου να είναι συμπεριληπτικό στη βάρβαρη εργασιακή πραγματικότητα του 21ου αιώνα. Εν ολίγοις δεν συζητάμε ούτε για την κοινωνία ούτε με την κοινωνία. Αντίθετα, βαυκαλιζόμαστε ότι όλα θα λυθούν αν βρούμε τον εκλεκτό που θα εμπνεύσει, θα ενώσει και θα δώσει απαντήσεις. Ας το πάρουμε απόφαση: αυτός ο εκλεκτός δεν υπάρχει και ποτέ δεν υπήρξε. Ακόμα και ο Ανδρέας Παπανδρέου αναδείχθηκε στον πολιτικό ηγέτη που ακόμα και σήμερα θεωρείται ο καλύτερος πρωθυπουργός της Μεταπολίτευσης γιατί είχε ένα πολιτικό και όχι προσωπικό οραματικό αφήγημα.

Ο προοδευτικός χώρος πρέπει να σηκώσει λοιπόν μανίκια και να χαράξει ένα διακριτό αφήγημα για μια κοινωνία ουσιωδώς διαφορετική, στην οποία «οι πολλοί» θα ζουν με αξιοπρέπεια και δεν θα πασχίζουν απλώς για επιβίωση. Ανάμεσα στα κυρίαρχα κόμματα του προοδευτικού χώρου το ΠΑΣΟΚ είναι το μόνο το οποίο έχει κάνει την αναγκαία ενδοσκόπηση και επομένως πρέπει να ξεπεράσει τους φόβους του και να εκκινήσει αυτή τη δύσκολη διαδικασία. Ηρθε η ώρα λοιπόν να μιλήσουμε πρώτα και κύρια για όλα τα πολιτικά ζητήματα, από την οικονομία και το παραγωγικό μοντέλο μέχρι τη διεθνή θέση της χώρας και από την ασφάλεια ως προοδευτική αξία μέχρι το πώς η νέα γενιά δεν θα είναι η πρώτη που θα ζήσει χειρότερα από τους γονείς της.

Ο Λευτέρης Καρχιμάκης είναι λέκτορας Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Leiden