Οι μετανάστες και η τεχνητή νοημοσύνη

Υπάρχει κάποιο σημείο όπου συναντά η πραγματική ζωή τον ψηφιακό εαυτό και τις παραστατικές τέχνες; Στο ερώτημα αυτό βάλθηκε να απαντήσει η Γιολάντα Μαρκοπούλου στη νέα της παράσταση «Σφάλμα λήψης» που ανεβαίνει από τις 23 έως τις 25 Ιουλίου στην Πειραιώς 260, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Η γνωστή δημιουργός που τα τελευταία χρόνια πειραματίζεται στο έργο της με τις νέες τεχνολογίες, ενώνει ξανά τις δυνάμεις με την ομάδα Station Athens που αποτελείται από πρόσφυγες και μετανάστες από το Αφγανιστάν, το Πακιστάν και το Μπανγκλαντές κι εξερευνά στη σκηνή την καινούργια πραγματικότητα η οποία πάει να διαμορφωθεί με την αλληλεπίδρασή μας με τις τεχνολογικές εξελίξεις.

«Παρακολουθώντας την εξέλιξη αυτής της τεχνολογίας, μου έκανε εντύπωση το πώς υπήρχε η επικοινωνία με τα διάφορα chatbots και πώς η τεχνητή νοημοσύνη, παίρνοντας πια έναν ρόλο χαρακτήρα, απαντάει σε διάφορα ζητήματα που μπορεί να έχεις στη ζωή σου. Στη συγκεκριμένη ομάδα, οι άνθρωποι, αν και είναι πάρα πολλά χρόνια εδώ στην Ελλάδα, έχουν αρκετά θέματα ακόμα να λύσουν, όπως για παράδειγμα με τα χαρτιά τους. Οπότε σκέφτηκα από τη στιγμή που δεν τα έχουν λύσει οι αρμόδιες Αρχές, οι δικηγόροι, οι φίλοι και οι γνωστοί τους, ίσως θα μπορούσε, κατά κάποιον τρόπο, η τεχνητή νοημοσύνη να έρθει και να δώσει κάποιες άλλες κατευθύνσεις, συμβουλές, να προτείνει κάτι διαφορετικό μήπως και βρεθεί μια λύση», αναφέρει η Γιολάντα Μαρκοπούλου μιλώντας στο «Νσυν».

Αληθινές ιστορίες

Αξιοποιώντας η ίδια τις αληθινές ιστορίες των μελών της ομάδας σχετικά με τον τρόπο που συνδέονται οι ίδιοι με τις οικογένειες και τους ανθρώπους που έχουν αφήσει πίσω τους και παντρεύοντάς τες με τη μυθοπλασία, δημιούργησε μια ευφάνταστη νέα παράσταση όπου η τεχνολογία δίνει ισχυρό «παρών». Εκτός από τις βιντεοπροβολές και το ηχητικό περιβάλλον, μία γυναίκα αναλαμβάνει τον ρόλο του μηχανήματος τεχνητής νοημοσύνης, αναπαράγοντας λύσεις και συμβουλές στους ηθοποιούς, οι οποίες προέκυψαν στην πραγματικότητα από αντίστοιχο chatbot. Στον πυρήνα της αφήγησης βρίσκονται ο γάμος, η οικογένεια και η συντροφικότητα, αναδεικνύοντας με χιούμορ τον καταλυτικό ρόλο που παίζει η εξέλιξη της τεχνολογίας στον μετασχηματισμό αυτών των σχέσεων.

«Καμιά φορά σε ανθρώπους είναι πιο εύκολα να μιλάς με μηνύματα παρά στο τηλέφωνο. Είναι πιο εύκολο να μιλήσεις σε μια βιντεοκλήση παρά να δεις κάποιον ζωντανά. Ή μπορεί να δημιουργεί περισσότερη οικειότητα καμιά φορά, ειδικά στις νεότερες γενιές. Νομίζω ότι σίγουρα αλλάζει ο τρόπος επικοινωνίας μας ούτως ή άλλως. Απλώς είναι άλλο να ξέρεις ότι δεν έχεις τη δυνατότητα να συναντήσεις άλλον άνθρωπο γιατί υπάρχουν σύνορα μέσα σου ή δεν σου επιτρέπει κάποιος να ταξιδέψεις, να πας να δεις την οικογένειά σου, τη γυναίκα σου, τον άντρα σου, τα παιδιά σου, και άλλο να έχεις τη δυνατότητα και να επιλέγεις αυτό ως μέσο επικοινωνίας. Είναι πολύ διαφορετικά πράγματα αυτά τα δύο και εμείς μιλάμε για κάτι το οποίο έχει και την άλλη πλευρά ως κομμάτι», τονίζει η σκηνοθέτρια και συνεχίζει: «Αυτό είναι άλλωστε και το σφάλμα σύνδεσης. Το πώς μπορεί να χαλάσει αυτή η επικοινωνία και να μην είναι δυνατή, σαν να κόβεται, μεταξύ των ανθρώπων που ζουν στη μια χώρα ή στην άλλη. Υπάρχει προφανώς μέσω των τσατ και του Facebook. Αλλά θα ιδωθούν αυτοί οι άνθρωποι στη ζωή τους; Πόσες φορές θα καταφέρουν να ζήσουν μαζί ξανά; Αυτά είναι ερωτήματα που απασχολούν τους ήρωες της παράστασης».

Η εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης

Οι πρωταγωνιστές της παράστασης Chalil Alizada, Ηossein Amiri, Aidim Joyimal, Ramzan Mohammad και Reza Mohammadi προσπαθούν να αντιμετωπίσουν με τη βοήθεια της τεχνολογίας τη ζωή μακριά από την οικογενειακή εστία. Εχουν όλοι τους ανάγκη να βρουν λύσεις που θα διευκολύνουν την καθημερινότητά τους. Η εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης γίνεται η μόνη τους βοήθεια, αλλά ακολουθώντας τις συμβουλές της οδηγούνται σε αστεία αλλά και πιο παράδοξα αποτελέσματα. Κι εδώ μπαίνει το δίλημμα για το αν τελικά η τεχνολογία μπορεί να διαμορφώσει προς το καλύτερο τη ζωή μας.

«Νομίζω ότι έχει δύο πλευρές το ζήτημα. Οπως στην επικοινωνία που έχουμε μέσω των κινητών και στο κομμάτι των σόσιαλ μίντια, έτσι και στην τεχνητή νοημοσύνη νομίζω ότι πάντα υπάρχει η θετική και η αρνητική πλευρά. Σίγουρα έχει ενδιαφέρον το ότι όσο αρχίζεις να συνομιλείς με αυτά τα chatbots αρχίζουν να γίνονται όλο και πιο ανθρώπινες οι αντιδράσεις τους, αποκτούν κατά κάποιον τρόπο συναισθήματα, έστω και ψεύτικα. Προσπαθούν δηλαδή να έχουν πάντα μια θετική προσέγγιση της ζωής και των πραγμάτων, κάτι το οποίο έχει ενδιαφέρον. Πολύ δύσκολα θα σου απαντήσουν κάτι αρνητικό. Πολύ δύσκολα θα σε αποτρέψουν από μια πράξη. Είναι κάπως σαν να σου λένε ότι, μην ανησυχείς, όλα θα πάνε καλά, πάμε να δοκιμάσουμε και κάτι ακόμα. Υπάρχει δηλαδή μια δόση ελπίδας, το οποίο βέβαια είναι και πλασματικό γιατί δεν ανταποκρίνεται σε μια πραγματικότητα», καταλήγει η Γιολάντα Μαρκοπούλου.