Η διοργάνωση των 3ων Ολυμπιακών Αγώνων (Μέρος 1ο)

H σύνοδος της ΔΟΕ στο Παρίσι στις 22 Μαΐου του 1901 ύστερα από πρόταση του πρύτανη του Πανεπιστημίου του Σικάγου Dr W. Harper, την όποια υποστήριξε ο αμερικανός πρόεδρος McKinley, αποφάσισε να αναθέσει τη διοργάνωση των 3ων Ολυμπιακών Αγώνων στο Σικάγο των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το αιτιολογικό της απόφασης αυτής βασίστηκε αφενός στις μεγάλες επιτυχίες που είχαν σημειώσει οι αμερικανοί αθλητές στους δύο προηγούμενους Ολυμπιακούς και αφετέρου στον επικείμενο εορτασμό από τη μεγαλούπολη των ΗΠΑ των 100 χρόνων από την ίδρυσή της. Ομως, οι δημοτικές αρχές του Saint Louis, με την ευκαιρία της Διεθνούς Εμπορικής Εκθεσης που θα διεξαγόταν στην πόλη τους το ίδιο διάστημα και του εορτασμού επίσης των 100 χρόνων από την αγορά της Λουιζιάνας από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη έναντι έντεκα εκατομμυρίων δολαρίων, κατέβαλαν έντονες και συντονισμένες παρασκηνιακές προσπάθειες, προκειμένου η ΔΟΕ να αλλάξει την αρχική της απόφαση για το Σικάγο.

Στην αλλαγή του τόπου διεξαγωγής των Αγώνων έπαιξε ρόλο η επιρροή του William Sloane, διακεκριμένου καθηγητή της Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Princeton και προσωπικού φίλου του Pierre de Coubertin. Ο Sloane, ενώ το καταστατικό της ΔΟΕ όριζε ότι την προεδρία της επιτροπής έπρεπε να αναλάβει ο γραμματέας της διοργανώτριας επιτροπής, προς τιμή του αρνήθηκε αναγνωρίζοντας τη μεγάλη προσφορά του γάλλου βαρόνου στην αναβίωση και τη διάδοση του ολυμπισμού.

Επίσης, στην ανάθεση της Ολυμπιάδας στο Saint Louis αντί του Σικάγου συνέβαλε και ο πρόεδρος της Ενωσης των Αθλητικών Σωματείων των ΗΠΑ James Sullivan. Τελικά την αλλαγή αυτή αποδέχθηκε ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ Θίοντορ Ρούζβελτ, o οποίος ανέλαβε την προεδρία της χώρας μετά τη δολοφονία του McKinley.

Ο πολυπράγµων πρόεδρος της ΔΟΕ δέχθηκε τελικά την αλλαγή της πόλης διεξαγωγής των 3ων Ολυμπιακών Αγώνων, ώστε αυτοί να πραγματοποιηθούν ταυτόχρονα με τη Διεθνή Εκθεση, αν και είχε αποδειχθεί από τους προηγούμενους στο Παρίσι ότι αυτός ο συνδυασμός αφαιρούσε από τους Αγώνες τον αμιγώς αθλητικό χαρακτήρα τους, ενώ η μεγάλη διάρκειά τους δημιουργούσε προβλήματα τόσο στους αθλητές όσο και στους θεατές.

Το γεγονός άλλωστε ότι η αμερικανική πόλη βρισκόταν μακριά από την Ευρώπη και τα συγκοινωνιακά μέσα της εποχής δεν ευνοούσαν τα υπερατλαντικά ταξίδια είχε ως συνέπεια στους Αγώνες του Saint Louis να λάβουν μέρος ελάχιστες χώρες και με ολιγάριθμες αποστολές. Συγκεκριμένα έλαβαν μέρος έντεκα χώρες με 554 αθλητές, από τους οποίους η συντριπτική πλειονότητα ήταν Αμερικανοί και Καναδοί, ενώ οι Ευρωπαίοι δεν ξεπερνούσαν τους 64.

Η πόλη του Saint Louis βρίσκεται στη συμβολή των ποταμών Missouri και Mississippi, στο κέντρο μιας απέραντης πεδιάδας με φυτείες βαμβακιού. Τότε ήταν οικονομικό και βιοτεχνικό κέντρο της περιοχής. Οι Αγώνες πραγματοποιήθηκαν από την 1η Ιουλίου ως την 29η Οκτωβρίου στις εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Washington, σε έναν χώρο που οι πανεπιστημιακές αρχές ονόμασαν Physical Culture Gymnasium, παράλληλα με την εμπορική έκθεση και είχαν περιορισμένη επιτυχία. Το κατασκευασμένο από γρανίτη και ατσάλι στάδιο είχε χωρητικότητα 15.000 θεατών, ενώ οι άλλοι αθλητικοί χώροι ήταν πρόχειρα κατασκευασμένοι.

Η διεξαγωγή των Ολυμπιακών συνοδεύτηκε από ανθρωπολογικές εκδηλώσεις στις οποίες πρωτοστάτησαν επιφανείς καθηγητές της Ανθρωπολογίας Πανεπιστημίων των ΗΠΑ προκειμένου να μελετήσουν τη συμπεριφορά των «πρωτόγονων» φυλών από διάφορες χώρες. Στις εκδηλώσεις αυτές, τις οποίες ο Ιωάννης Χρυσάφης χαρακτήρισε ως επιστημονικό πείραμα, έλαβαν μέρος Πυγμαίοι και Κάφροι από την Αφρική, Αϊνούς από την Ιαπωνία, Παταγόνιοι, Μόρος και Ιγκόροτς από τις Φιλιππίνες, Σιού αλλά και Τούρκοι και Σύροι, οι οποίοι διαγωνίσθηκαν σε σύγχρονα αλλά και αθλήματα του τόπου τους. Οι ανθρωπολογικές αυτές εκδηλώσεις, ωστόσο, κατηγορήθηκαν ως ρατσιστικές και προσβλητικές για το ολυμπιακό πνεύμα.

Οι αθλητές που μονοπώλησαν τις πρώτες θέσεις στους 3ους Ολυμπιακούς Αγώνες ήταν, όπως ήταν φυσικό, Αμερικανοί, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Τριπλές νίκες σημείωσαν ο 24χρονος Archie Ηahn, φοιτητής του Πανεπιστημίου του Michigan και γνωστός ως «Milwaukee Meteor» (μετεωρίτης του Μιλγουόκι) και «Michigan Midget» (ο νάνος του Μίτσιγκαν) λόγω του μικρού αναστήματός του (1,54 μ.) στα 60, 100 και 200 μέτρα, o Harry Hilman του αθλητικού ομίλου της Νέας Υόρκης στα 400 μέτρα και στα 200 και 400 μέτρα μετ’ εμποδίων, ο 22χρονος James Lightbody του Πανεπιστημίου του Σικάγο στα 800 και 1.500 μ. και στα 2.500 μ. στιπλ.

Στο τριπλoύν (για δεύτερη φορά μετά το Παρίσι) και στο μήκος ο Meyer Prinstein, πρώην πρωταθλητής του Πανεπιστημίου Syracuse, στο επί κοντώ ο Charles Dvorak, στο ύψος ο Sam Jones του Αθλητικού Συλλόγου της Νέας Υόρκης, ενώ ο περίφημος 31χρονος πια Ray Εwry του Πανεπιστημίου Pardue συνέχισε τη θριαμβευτική του συγκομιδή σε πρώτες θέσεις στο ύψος, στο μήκος και στο τριπλούν άνευ φοράς, όπως είχε κάνει και πριν απο 4 χρόνια στο Παρίσι.

Στη σφαίρα νίκησε ο καλιφορνέζος γίγαντας Ralph Rose, ο οποίος αποκαλείτο και ως «η δύναμη της φύσης», στον δίσκο και τη σφύρα οι νεοϋορκέζοι ιρλανδικής καταγωγής αστυνομικοί Martin Sheridan και Jοhn Flanagan (για δεύτερη φoρά) αντίστοιχα.

Οι µόνοι αθλητές άλλων χωρών που κατόρθωσαν να αποσπάσουν πρώτες νίκες απέναντι στους Αμερικανούς ήταν ο καναδός αστυνομικός Etienne Desmarteau στη σφαιροβολία (όργανο 56 λιβρών) και ο βρετανός ιρλανδικής καταγωγής Thomas Kiely στο «σύνθετο αγώνισμα» (πρόδρομο του δεκάθλου).

Στον Μαραθώνιο νίκησε ο 29χρονος, γεννημένος στο Birmingham της Βρετανίας αλλά αμερικανός υπήκοος και αθλητής της Χριστιανικής Αδελφότητας του Cambridge (ΗΠΑ), Thomas Hicks ύστερα από μια επεισοδιακή όσο και δραματική διαδρομή. Ο αγώνας διεξήχθη στους σκονισμένους και αφύλακτους από κριτές δρόμους του Saint Louis, επί αποστάσεως 24 μιλίων και 1.500 γιαρδών (25 χλμ. και 371 μ.) υπό άσχημες καιρικές συνθήκες (θερμοκρασία άνω των 40°C και αποπνικτική ατμόσφαιρα) και τον παρακολούθησαν ελάχιστοι θεατές.

Στο αγώνισµα του Μαραθωνίου συνέβη το εξής παράδοξο γεγονός. Πρώτος τερμάτισε ο Αμερικανός Fred Lotz με αρκετή διαφορά από τους αντιπάλους του. Και ενώ η κόρη του αμερικανού προέδρου Alice Roosevelt ετοιμαζόταν να του απονείμει το μετάλλιο του πρώτου νικητή, μπήκε στο στάδιο ως δεύτερος νικητής ο Thomas Hicks. Τότε αποκαλύφθηκε από τον Hicks ότι ο Lotz λίγα χιλιόμετρα πριν από το στάδιο είχε κατέβει από ένα αυτοκίνητο, με το οποίο είχε διατρέξει το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής. Το γεγονός επιβεβαίωσαν αυτόπτες μάρτυρες και ο Lotz αναγκάσθηκε να παραδεχθεί την απάτη.

Υστερα από την αποκάλυψη αυτή οι θεατές εξαγριωμένοι θέλησαν να τον λιντσάρουν. Αλλά και ο πραγματικός νικητής Thomas Hicks κατηγορήθηκε αργότερα ότι χρησιμοποίησε ανορθόδοξες μεθόδους. Συγκεκριμένα ο προπονητής του Ρaul Lukas έγραψε σε βιβλίο του ότι όταν ο αθλητής του εξουθενώθηκε και ήταν έτοιμος να καταρρεύσει, αρχικά του έδωσε αποσταγμένο νερό και στη συνέχεια για να τον συνεφέρει ένα χάπι στρυχνίνης και ένα αβγό. Επειδή όμως ο αθλητής έδειχνε σημεία πλήρους εξάντλησης του έδωσε μια ακόμη φορά ένα χάπι στρυχνίνης μαζί με δύο αβγά και λίγο κονιάκ. Τελικά ο Thomas Hicks τερμάτισε κάτωχρος και παραπαίοντας. Οπως αναφέρθηκε αυτή ήταν η πρώτη περίπτωση ντοπαρίσματος στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων.

Πολλοί αθλητές στο αγώνισμα του Μαραθωνίου εξαντλημένοι εγκατέλειψαν την προσπάθεια, ενώ άλλοι, όπως o Willianz Garcia από το Σαν Φρανσίσκο, υπέστησαν στομαχικές αιμορραγίες και χρειάσθηκε η ιατρική επέμβαση για να αποσοβήσει τραγικές εξελίξεις.

Επίσης, σημειώθηκαν και ευτράπελα γεγονότα. Ο Κουβανός Felix Caravajal, ταχυδρόμος στην Αβάνα και γνωστότατος στους συμπατριώτες του εξαιτίας του εύθυμου χαρακτήρα του αλλά και της συνεχούς προπόνησής του στους δρόμους και τον λιμένα της κουβανικής πρωτεύουσας, είχε κατορθώσει να φτάσει στο Saint Louis ύστερα από περιπέτειες (κατά μια εκδοχή του έκλεψαν τα χρήματα που είχε συγκεντρώσει από εράνους αλλά και τα προσωπικά του αντικείμενα στη διάρκεια του ταξιδιού του, ενώ κατά μια άλλη έμπλεξε με χαρτοπαίκτες στο τρένο που τον πήγαινε στον προορισμό του, έχασε όλα τα χρήματά του και τελικά έφτασε στην αμερικανική πόλη ζητιανεύοντας), έτρεξε στον αγώνα, αλλά καθυστέρησε, γιατί στη διαδρομή σταματούσε για να συνομιλήσει με τους θεατές και να απολαύσει τα αναψυκτικά και τα σάντουιτς που του προσέφεραν.

Παρ’ όλα αυτά κατόρθωσε να τερματίσει τέταρτος γνωρίζοντας την αποθέωση από τους θεατές που βρίσκονταν στο στάδιο. Ακόμη δύο νοτιοαφρικανοί μαραθωνοδρόμοι δέχθηκαν απρόσμενη επίθεση από αγριεμένους σκύλους και αναγκάσθηκαν να καταφύγουν σε κήπους παρακείμενων σπιτιών, παραμένοντας εκεί επί αρκετή ώρα μέχρις ότου τους βοήθησαν αστυνομικοί του Saint Louis!