«Η Ελλάδα {LF}έχει αρκετά μεγάλο πλεόνασμα»

Υπάρχει κίνδυνος να αντιδράσουν αρνητικά οι αγορές σε περίπτωση που η οικονομική πολιτική της νέας γαλλικής κυβέρνησης δεν συμβαδίζει με την προσαρμογή που απαιτείται βάσει των νέων δημοσιονομικών κανόνων, εκτιμά στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο διευθυντής του Ινστιτούτου Bruegel, Γέρομιν Ζετελμάγερ. Ο γερμανός οικονομολόγος και πρώην στέλεχος του ΔΝΤ μιλάει επίσης για τη μεγάλη προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής που χρειάζεται να κάνουν ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ για την Ελλάδα η προσαρμογή θα είναι μικρή, μόλις 0,03-0,05% του ΑΕΠ ετησίως.

Πώς επηρεάζει την Ευρώπη η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί μετεκλογικά στη Γαλλία; Ορισμένοι μιλούν για χάος…

Πριν από δύο εβδομάδες ο κόσμος είχε πειστεί ότι ο νέος πρωθυπουργός της Γαλλίας θα ήταν ο Μπαρντελά και ότι η κυβέρνηση θα ακολουθούσε ακροδεξιές πολιτικές, ενώ ο Μακρόν θα ακολουθούσε τις δικές του. Αυτό θα ήταν πραγματικό χάος. Θα υπήρχαν συγκρούσεις και θα είχαμε σοβαρά προβλήματα σε πολλά ζητήματα, από την Ουκρανία μέχρι το κλίμα και το εμπόριο. Οι πολιτικές τους θα ήταν αντίθετες με αυτές του προέδρου τους, αλλά και της Ευρώπης. Η κατάσταση αυτή απετεύχθη. Τώρα αναμένουμε ότι θα έχουμε μια συνέχεια της φιλοευρωπαϊκής πολιτικής, διότι ο επόμενος πρωθυπουργός θα προέρχεται μάλλον από συμβατικά κόμματα, που σε ευρωπαϊκό επίπεδο στηρίζουν τη Φον ντερ Λάιεν. Υπάρχει βέβαια η πιθανότητα να προέλθει από την Ακρα Αριστερά, αλλά είναι απίθανο, διότι το Νέο Λαϊκό Μέτωπο είναι ευρύτερο από την Ακροαριστερά.

Θα σεβαστεί όμως η Γαλλία τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες;

Οι δημοσιονομικές πολιτικές που υποστηρίχθηκαν από το Νέο Λαϊκό Μέτωπο προεκλογικά θα καταστήσουν δύσκολο να ικανοποιηθούν οι δημοσιονομικοί στόχοι που θα ήθελε να δει η Κομισιόν. Βάσει των υπολογισμών μας οι δημοσιονομικοί στόχοι για τη Γαλλία είναι αρκετά υψηλοί, θα χρειαστεί ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή της τάξης του 0,5-0,6% του ΑΕΠ στη διάρκεια επτά ετών. Για τέσσερα χρόνια θα είναι υψηλότερη. Είναι στα επίπεδα της προσαρμογής που απαιτείται ούτως ή άλλως να κάνει η Γαλλία βάσει της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος. Οπότε δεν υπάρχει περίπτωση η Γαλλία να ξεφύγει από την ανάγκη δημοσιονομικής προσαρμογής ύψους τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ ετησίως. Η νέα κυβέρνηση, εκτός αν θέλει μια σύγκρουση με τις Βρυξέλλες, πρέπει να σχεδιάσει αναλόγως τον προϋπολογισμό, και κυρίως του 2025, ώστε να είναι σύμφωνος με τους νέους κανόνες. Αν δεν συμβεί αυτό, μια έσχατη λύση θα ήταν να επιβάλει τον προϋπολογισμό ο πρόεδρος με προεδρικό διάταγμα. Θα είναι δύσκολο, αλλά υπάρχει τρόπος για να αποφευχθεί μια σύγκρουση. Πρέπει να δούμε πώς το Νέο Λαϊκό Μέτωπο θα συμβιβαστεί με το τι πρέπει να κάνει δημοσιονομικά η Γαλλία.

Σας ανησυχεί το ενδεχόμενο να μη βρεθεί λύση;

Ανησυχώ πώς θα συμφιλιωθούν οι πολιτικές προτιμήσεις του Νέου Λαϊκού Μετώπου με τους δημοσιονομικούς κανόνες, αλλά σε πολλά άλλα επίπεδα πολιτικής θα υπάρχει εποικοδομητική σχέση με τη Γαλλία. Θα είναι δύσκολο, αλλά υπάρχουν λύσεις. Αν δεν βρεθεί λύση, μπορεί να υπάρχει αναταραχή στις αγορές, αλλά εκτιμώ ότι ως υπεύθυνοι πολιτικοί θα αναζητήσουν έναν συμβιβασμό ακριβώς επειδή οι αγορές θα αντιδράσουν αρνητικά. Ελπίζω ότι θα δουν τι έγινε με την Ιταλία το 2018 ή με τη Βρετανία την περίοδο της Λιζ Τρας. Οι αγορές σε τιμωρούν αν αποφασίζεις με ανεύθυνο τρόπο ή όταν παραβιάζεις τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Λαμβάνοντάς το υπόψη εκτιμώ ότι θα πάρουν καλύτερες αποφάσεις. Αλλά υπάρχει κίνδυνος.

Γενικότερα τι είδους δημοσιονομική προσαρμογή πρέπει να κάνουν τα κράτη-μέλη υπό τους νέους κανόνες;

Κάπου έξι κράτη-μέλη, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας, πρέπει να κάνουν ουσιαστικές προσπάθειες εξυγίανσης ύψους περίπου 3%-5% του ΑΕΠ σε περίοδο τεσσάρων ή επτά ετών. Θα είναι δύσκολο και καθώς αφορά και μεγάλα κράτη, τη Γαλλία και την Ιταλία, θα υπάρχει δημοσιονομικός αντίκτυπος στην ευρωπαϊκή οικονομία. Αν εφαρμοστούν οι κανόνες, θα υπάρχει μια αυστηρή συνολική δημοσιονομική στάση στην ΕΕ που θα πρέπει να αντισταθμίσει η ΕΚΤ. Θα κινηθούμε από μια περίοδο πολύ χαλαρής δημοσιονομικής πολιτικής, η οποία έδινε ώθηση στον πληθωρισμό, σε μια δημοσιονομική πολιτική που θα πιέζει τον πληθωρισμό να μειωθεί.

Ειδικότερα για την Ελλάδα ποια η προσαρμογή με βάση τους νέους κανόνες;

Η Κομισιόν προβλέπει ότι εφέτος η Ελλάδα θα έχει πρωτογενές πλεόνασμα 1,7% και ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης μείον 1,2%. Για να ικανοποιήσει τους νέους κανόνες θα πρέπει να αυξήσει το πρωτογενές πλεόνασμα σε 1,9% μέχρι 2,1%, ανάλογα με το αν η περίοδος εξυγίανσης είναι τέσσερα ή επτά χρόνια. Σε ορισμένα κράτη χρειάζεται μεγάλη προσαρμογή. Σε Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία, Φινλανδία, Πολωνία, Βέλγιο, Σλοβακία, Ουγγαρία η μέση ετήσια εξυγίανση σε ορίζοντα επτά ετών θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 0,5% του ΑΕΠ, στις περισσότερες περιπτώσεις μεταξύ 0,5%-0,6%, στη Σλοβακία 0,8% του ΑΕΠ. Αντίθετα, η Ελλάδα δεν χρειάζεται να κάνει μεγάλη προσπάθεια, η προσαρμογή θα είναι μικρή, 0,03-0,05%, διότι έχει ήδη ένα αρκετά μεγάλο πλεόνασμα. Η Γερμανία είναι στην ίδια θέση με την Ελλάδα, δεν χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια. Η Πολωνία, η οποία χρειάζεται προσαρμογή 0,5%-0,8% για επτά ή τέσσερα χρόνια, κατάφερε να λαμβάνονται υπόψη στους νέους κανόνες οι αμυντικές δαπάνες στην αξιολόγηση της Κομισιόν για να ανοίξει ή όχι διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος. Πάντως, αυτό δεν εμπόδισε την Κομισιόν να ξεκινήσει τη διαδικασία για την Πολωνία, εκτιμώντας ίσως ότι η χώρα θα έχει ούτως ή άλλως έλλειμμα πάνω από 3%.

Πώς θα συνδυαστεί η μεγαλύτερη προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής με την ανάγκη για χρηματοδότηση σημαντικών αναγκών, όπως στην άμυνα;

Είναι δύσκολο. Χώρες όπως η Πολωνία ή η Ελλάδα θα ήθελαν να χρηματοδοτήσουμε από κοινού μέσω του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού ή μέσω ενός ταμείου εκτός προϋπολογισμού, όπως το NGEU, επενδύσεις στην άμυνα. Από οικονομική άποψη έχει νόημα. Πρώτον, διότι πρόκειται για κατηγορία δαπανών που είναι για το κοινό ευρωπαϊκό καλό. Πολωνία και Ελλάδα κάνουν χάρη στην Ευρώπη ξοδεύοντας δυσανάλογα περισσότερα στην άμυνα. Είναι δίκαιο να υπάρχει στήριξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ανακατανομή του βάρους. Δεύτερον, αν πρέπει να δημιουργηθεί επιπλέον ευρωπαϊκό χρέος για τον σκοπό αυτόν, ικανοποιούνται τα κριτήρια βάσει των οποίων είναι θεμιτό, διότι αφορά προσωρινές επενδύσεις και όχι μόνιμα χαρακτηριστικά εθνικών προϋπολογισμών. Καθώς έχει γίνει πολύ δύσκολο για τα κράτη-μέλη να κάνουν προσωρινές επενδυτικές επεκτάσεις, λόγω των διασφαλίσεων που προβλέπονται στους νέους δημοσιονομικούς κανόνες, είναι θεμιτό να γίνουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου δεν υπάρχουν οι περιορισμοί αυτοί.