Τα «αόρατα» προβλήματα {CR}του δημόσιου σχολείου

Μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των πανελλαδικών εξετάσεων η προσοχή επικεντρώθηκε στις επιδόσεις των μαθητών: έγραψε κάτω από τη βάση το 41% στα Αρχαία, το 60% στην Ιστορία, το 34% στα Λατινικά, το 59% στη Φυσική, το 33% στη Χημεία, το 58% στα Μαθηματικά, το 32% στη Βιολογία, το 41% στην Πληροφορική και τις Αρχές Οικονομίας. Παράλληλα, διεξάγεται μια έντονα δραματοποιημένη συζήτηση για τα αποτελέσματα της έρευνας PISA, η οποία αναδεικνύει έντονες ανεπάρκειες και υστερήσεις των μαθητών μας.

Αλλά υπάρχει και μια εξίσου συγκλονιστική εικόνα: τις ημέρες των πανελλαδικών γονείς να μεταφέρουν ανεμιστήρες από τα σπίτια τους, επειδή τα σχολεία δεν διαθέτουν κλιματισμό. Επίσης, είναι κοινό μυστικό ότι στην αρχή της σχολικής χρονιάς πάρα πολλά σχολεία ζητούν από τους γονείς να αγοράσουν χαρτί ή και άλλα αναλώσιμα για το σχολείο. Οσον αφορά δε τις σχολικές εγκαταστάσεις, τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα: πεπαλαιωμένα και πλημμελώς συντηρημένα κτίρια, κατεστραμμένες και υγειονομικά ανεπαρκείς τουαλέτες, αίθουσες σε κοντέινερς, μικρά προαύλια.

Πρόσφατα, ο Andreas Schleicher, διευθυντής Εκπαίδευσης του ΟΟΣΑ, δήλωσε ότι «αν προέρχεσαι από ένα φτωχό, μη προνομιούχο υπόβαθρο, συχνά έχεις μόνο μία ευκαιρία και αυτή είναι να βρεις τον κατάλληλο δάσκαλο και ένα καλό σχολείο. Αν χάσεις αυτή την ευκαιρία, είναι αρκετά πιθανό το μονοπάτι της ζωής σου να είναι για πάντα δύσκολο και ανηφορικό».

Για να μπορέσουμε να αναστρέψουμε την κακή εικόνα της ελληνικής δημόσιας εκπαίδευσης χρειάζεται να επενδύσουμε στους εκπαιδευτικούς και τις υποδομές. Η επιλογή και εξέλιξη των εκπαιδευτικών είναι ανάγκη να αλλάξει, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι καλύτεροι, επιστημονικά και εκπαιδευτικά, θα βρεθούν κατά προτεραιότητα στις μη προνομιούχες περιοχές, ώστε να δώσουν περισσότερες ευκαιρίες στα παιδιά που η μόνη τους ελπίδα είναι το δημόσιο σχολείο. Επίσης, χρειάζεται να δείξουμε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους εκπαιδευτικούς και να τους απαλλάξουμε από το βάρος της διοικητικής γραφειοκρατίας, η οποία τους απομυζά την ενέργεια από το μάθημα.

Παράλληλα, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα σχολικά κτίρια και η λειτουργία τους είναι, εδώ και αρκετό καιρό, ευθύνη των δήμων και όχι του κεντρικού κράτους. Οι τοπικές κοινωνίες έχουν την ευθύνη να οργανωθούν και να πιέσουν τις δημοτικές αρχές, ώστε να προσφέρουν σε παιδιά και εκπαιδευτικούς ένα περιβάλλον που θα τους επιτρέψει να βγάλουν τον καλύτερο εαυτό τους. Παράλληλα, απαιτείται να παρασχεθεί στήριξη και εμπιστοσύνη στις διοικήσεις των σχολείων, με ενισχυμένη όμως δημόσια λογοδοσία. Η παγκόσμια πρωτοτυπία απαξίωσης του δημόσιου σχολείου και των εκπαιδευτικών από τις τοπικές κοινωνίες, με την ταυτόχρονη αποθέωση των ιδιωτικών εκπαιδευτικών μονάδων (σχολεία και φροντιστήρια) δεν εξηγείται λογικά, δεν είναι δίκαιη, ενώ είναι ταυτόχρονα αντιπαραγωγική.

Οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη είναι σημαντικές και απαραίτητες. Αλλά είναι η κορυφή, το μικρό ορατό μέρος του παγόβουνου. Επιβάλλεται ταυτόχρονα να επικεντρωθούμε στο μεγάλο «αόρατο» μέρος, αν θέλουμε να φέρουμε δομικό αποτέλεσμα και όχι μόνο σημειακές βελτιώσεις.

Ο Γιάννης Οικονόμου είναι βουλευτής Φθιώτιδος της ΝΔ και πρώην υπουργός