Η χαμένη Κεντροαριστερά

^«Εμπρός για τη μεγάλη Κεντροαριστερά». Είναι ένα από τα συνθήματα που δονούν τις καρδιές όσων αριστερών πιστεύουν ότι το μέγεθος του κόμματος που είναι απαραίτητο για να αλλάξει τον κόσμο δεν είναι το αρμόζον – κι αυτό θα διορθωθεί μόνο με τη συμπόρευση και άλλων σχημάτων από τον ευρύτερο χώρο, αλλά και ανένταχτων, αποσυρμένων δηλαδή που απλώς από μακριά συνήθως προσφέρουν μόνο την αφ’ υψηλού σοφία τους.

Ανάλογα συνθήματα που εκφράζουν οραματική διάσταση, τα χρόνια της μεταπολίτευσης, είναι μόνο δύο: «ΚΚΕ 17%» (μαζί με το «ΚΚΕ αλλαγή, δεύτερη κατανομή», που ήταν σύνθημα του κόμματος για να κρατήσει δυνάμεις που έφευγαν προς το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου) και «Απλή αναλογική, τώρα» (το πρωτοέριξε στην πιάτσα το ΚΚΕ εσωτερικού το 1981, αμέσως μετά τον θρίαμβο της «Αλλαγής» του Ανδρέα Παπανδρέου, που ακύρωσε την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση του κόμματος της ανανεωτικής Αριστεράς). Και τα δύο ανέφικτα, και τα δύο χρήσιμα στη μεσοπρόθεσμη και τη μακροπρόθεσμη στρατηγική των κομμάτων. Το 17% συσπείρωσε ψηφοφόρους να μη γείρουν προς το ΠΑΣΟΚ, που ερχόταν. Και η απλή αναλογική τής κατά τα άλλα θεσμικής ανανεωτικής Αριστεράς έθετε μια μόνιμη αμφιβολία περί της δικαιοσύνης του αντιπροσωπευτικού συστήματος, την οποία επανέφερε ο Αλέξης Τσίπρας ως πρωθυπουργός όταν έψαχνε στρατηγήματα για να επανασυσπειρώσει απογοητευμένους, ενόψει της επερχόμενης ήττας του.

Η διεκδίκηση της μεγάλης Κεντροαριστεράς, σε μια προγραμματική βάση, είναι ακόμα ένα σύνθημα που κατά καιρούς τίθεται, συνήθως από αδύναμες συνιστώσες της λεγόμενης πληθυντικής Αριστεράς – η προσθήκη του Κέντρου είναι, συνήθως, ευφημισμός. Τη δεκαετία της χρεοκοπίας, έγινε όχι μια φορά προσπάθεια να ορθωθεί ένα σοβαρό σχήμα που θα περιλάμβανε τους ευρωπαϊστές πασόκους, τους ευρωπαϊστές του παλαιού ΚΚΕ εσωτερικού και πολλούς ανένταχτους. Οι 58 και η Ελιά απέτυχαν. Αντίθετα, το Ποτάμι, αν και λιγότερο φιλόδοξο, ήταν πραγματιστικό σχήμα – και είχε στη βάση του την οργάνωση μιας τηλεοπτικής εκπομπής.

Ο μόνος που πέτυχε να ενώσει πολλά και διαφορετικά κομμάτια της Αριστεράς ήταν ο Αλέξης Τσίπρας. Αλλά βρισκόταν στο απόγειό του, εκφράζοντας μια αντιευρωπαϊκή, αντισυστημική και ριζοσπαστική διαμαρτυρία που της έδωσε προοπτική εξουσίας – και ως γνωστόν η εξουσία ενώνει συνιστώσες που, κατά τα άλλα, θα ήταν ομαδούλες διαμαρτυρίας στο περιθώριο.

Η επιστροφή, σήμερα, του ΣΥΡΙΖΑ σε ένα τέτοιο αίτημα δεν έχει προοπτική, επειδή οι βασικές συγκολλητικές ουσίες που τον έφτιαξαν ενιαίο κόμμα, ο μύθος της αγίας Αριστεράς και η ορατή τότε κατάληψη της εξουσίας, δεν υπάρχουν. Ο μύθος έπαψε να υφίσταται – και σε αυτό συνέβαλε ο τρόπος με τον οποίο ασκήθηκε η αριστερή εξουσία και τα αποτελέσματά της. Ακόμα και αυτοί που κινούν τα νήματα μιας συνεννόησης, είτε ζουν σε έναν υπέροχο κόσμο (π.χ. ο Διονύσης Τεμπονέρας, ριζοσπαστικό υπόλειμμα στο γκλάμορους μόρφωμα του Κασσελάκη) είτε έχουν προσπαθήσει χρόνια να επιβιώσουν πολιτικά μέσω μιας προσπάθειας να ενώσουν μια άλλη, αντιΣΥΡΙΖΑ τότε, Κεντροαριστερά – διά της οποίας εντάχθηκαν στον ΣΥΡΙΖΑ: ο Γιάννης Ραγκούσης, εκ ΠΑΣΟΚ ορμώμενος, και ο Θανάσης Θεοχαρόπουλος, εκ ΔΗΜΑΡ, σήμερα ζητούν δημοψήφισμα στη βάση του ΣΥΡΙΖΑ με ερώτημα αν επιθυμούν να πρωταγωνιστήσει ο ΣΥΡΙΖΑ στην ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου για τη δημιουργία ενός ενιαίου φορέα που θα διεκδικήσει τη διακυβέρνηση από τη Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη. Παλιά μου τέχνη.

Ηθικόν επιμύθιον: όπου ακούς πολλή Κεντροαριστερά, χαμήλωσε την ένταση. Τα κορόιδα δεν τσιμπάνε πια.

Μικρότερο Υπουργικό Συμβούλιο

Διαβάζω ονόματα που προαλείφονται ή δήθεν προαλείφονται για κυβερνητικό θώκο στον κυοφορούμενο ανασχηματισμό και δεν μπορώ να πιστέψω ότι μπορεί να κάνει ελκυστικό ένα κυβερνητικό σχήμα ο μετρ του ρουσφετιού Ευριπίδης Στυλιανίδης εξ Εβρου ή ο Δημήτρης Μαρκόπουλος που κατάφερε, προεδρεύοντας στην Επιτροπή για τα Τέμπη, να αποκτήσει υπόσταση μια συνωμοσιολογική αντιπολίτευση.

Κατανοώ ότι ο Πρωθυπουργός σκέφτεται σοβαρά την πιθανότητα οι επιλογές του αντί να απαλύνουν τον σκεπτικισμό να τον αυξήσουν. Το πρόβλημα, όμως, μπορεί να μην είναι ότι η ΝΔ δεν έχει αξιόπιστες εναλλακτικές προσωπικότητες προς υπουργοποίηση. Ισως το πρόβλημα να έγκειται στο ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα μεγάλο και φλύαρο Υπουργικό Συμβούλιο. Και η λύση να βρίσκεται στις παλαιές διακηρύξεις περί μείωσής του. Περί δημιουργίας ενός κεντρικού εποπτικού σχήματος με υπουργούς σαφούς μεταρρυθμιστικού προφίλ. Το σχήμα αυτό θα μπορούσε να συντονίζει τομείς πολιτικής τους οποίους θα διεκπεραιώνουν γραμματείς και τεχνοκράτες που έχουν αναδειχθεί στη γραφειοκρατία.

Μικρότερο Υπουργικό Συμβούλιο: να μια όντως μεταρρυθμιστική επιλογή – αν και δεν ξέρω αν θα μπορούσε μια τέτοια επιλογή να σχεδιαστεί με αξιοπιστία σήμερα και να μην επισύρει γκρίνια.