Από την Ακρόπολη στην documenta

Ο αρχιτέκτονας Χρήστος Παπούλιας, με όραμα για μία αρχιτεκτονική της πρωτοπορίας που αντλεί από την τέχνη, τη φιλοσοφία και την ιστορία, έφυγε το Σάββατο σε ηλικία 71 ετών. Σπούδασε στην Αρχιτεκτονική Σχολή της Βενετίας τη δεκαετία του 1970 με δασκάλους τη χρυσή ομάδα των ιταλών αρχιτεκτόνων Αλντο Ρόσι, Μανφρέντο Ταφούρι και Κάρλο Σκάρπα, μαθαίνοντας να υπηρετεί την αρχιτεκτονική που υπερβαίνει τις συμβάσεις. Συνέχισε στο Παρίσι παρακολουθώντας τις διαλέξεις του Μισέλ Φουκό και του Ρολάν Μπαρτ στο Κολέγιο της Γαλλίας. Τον χειμώνα του 1980 πήγε στη Νέα Υόρκη για τις διαλέξεις του Ινστιτούτου Αστικών Μελετών.

Οταν επέστρεψε στην Αθήνα, μετά το τέλος των σπουδών του υπήρξε συνιδρυτής μαζί με τους Τάκη Κουμπή, Γιώργο Σημαιοφορίδη, Γιώργο Τζιρτζιλάκη του επιδραστικού περιοδικού «Τεύχος» που ανανέωσε την αρχιτεκτονική συζήτηση στην Ελλάδα στα τέλη του ’80 και τη δεκαετία του ’90.

Το 1989 δημοσιεύει στο «Τεύχος» την πρόταση του «Το Εριχθόνιο Μουσείο της Ακρόπολης», την οποία, αν και δεν την υπέβαλε στον τότε αρχιτεκτονικό διαγωνισμό (1990-91), συζητήθηκε για την καινοτομία της: ο αρχιτέκτονας είχε βρει τον τρόπο να αξιοποιήσει το χωρικό κενό μεταξύ του τείχους και του Ιερού Βράχου της Ακρόπολης για τη δημιουργία ενός «κρυμμένου μουσείου». Η ιδέα δεν πρότεινε λύση για όλη τη συλλογή της Ακρόπολης, αλλά μόνο για τα αρχαϊκά ευρήματα που είχαν βρεθεί στα μέσα του 19ου αιώνα από γερμανούς και έλληνες αρχαιολόγους, μέσα σε ένα σκάμμα πάνω στον Ιερό Βράχο. Αυτή ήταν και η αφορμή ώστε η Κατρίν Νταβίντ, διευθύντρια της documenta 10, να τον καλέσει στη μεγάλη καλλιτεχνική διοργάνωση του 1997 όπου συμμετείχε με την πρότασή του στην έκθεση «100 Days – 100 Guests».

Ο Χρήστος Παπούλιας συνδέθηκε με την Υδρα καθώς κατασκεύασε τις κατοικίες συλλεκτών και καλλιτεχνών, όπως του Δάκη Ιωάννου, του Γιάννη Κουνέλλη, του Μπράις Μάρντεν.

Οι σκέψεις του για την αρχιτεκτονική καταγράφηκαν στο βιβλίο του Hypertopos (εκδ. Futura) συνοψίζοντας αυτό που αποτελεί τον πυρήνα του αρχιτεκτονικού του έργου: η αρχιτεκτονική του Χρήστου Παπούλια δεν είχε κωδικοποιημένη, στυλιζαρισμένη γλώσσα, αλλά αναδυόταν ανά περίσταση, καθώς τον ενδιέφερε ο τόπος και η ιδιαίτερη ανάγνωση του genius loci. Οι κατοικίες με την υπόγεια διάβαση, τα πλωτά μπάνια, το σπίτι – βιβλίο, το κρυμμένο μουσείο, τα σχέδια έργων του όπως το «Σπίτι των χωρισμένων» που παρουσιάστηκαν στην documenta 14 στην Αθήνα και το Κάσελ, υπογραμμίζουν την εννοιολογική ανατροπή που αφορούσε τη σύλληψη του κτίσματος.

Ως αναμορφωτής αρχιτέκτονας, ο οποίος δίδαξε στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Βόλου στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας και στη συνέχεια των Ιωαννίνων, προανήγγειλε τη νεότερη γενιά αρχιτεκτόνων. Δεν είναι τυχαίο ότι το αρχείο του αυτή τη στιγμή το μελετούν νέοι ερευνητές. Η διάσωση του οποίου, σε συνδυασμό με μία έκθεση – αποτίμηση του έργου του, θα ήταν η αναγνώριση που του οφείλει η πολιτεία ώστε να μην περάσει στη λήθη.