Η Δεξιά και από τις δυο μεριές

Ο Ευρωπαίος φοβάται. Ηλικιωμένος, οικονομικά πιεσμένος, χωρίς παιδιά, σέρνει τα βήματα στα ελληνικά νησιά για να επιστρέψει, εξίσου μελαγχολικός, τον Σεπτέμβριο στην κινδυνώδη και εγκληματογόνο καθημερινότητά του. Φοβάται ότι θα τον κακοποιήσουν στο μετρό, θα τον κλέψουν οι τράπεζες, δεν θα βρει γιατρό. Η περίφημη σύγκλιση συμβαίνει ήδη. Επί του φόβου. Και των πολιτικών αποτελεσμάτων του.

Αυτά εθνικοποιούν τις ευρωεκλογές; Ή απλώς οι (πάσης φύσεως) εκλογές έχουν πλήρως εξατομικευθεί, έχουν βιδωθεί στο προσωπικό πρόβλημα (η καθημερινή οικονομική αδυναμία βιώνεται κυρίως ως προσωπική ακύρωση) και επομένως ένας ευρύτερος προβληματισμός για τα μείζονα ευρωπαϊκά θέματα καθώς και η ανοιχτή διεθνής ατζέντα δεν έχουν θέση στο εκλογικό τραπέζι; Το ένα δεν αποκλείει το άλλο. Πάντως ο θρήνος για την έλευση και ενίσχυση της υπερ-Δεξιάς δεν απαντά στο τι φέρνει τη συντηρητικοποίηση μεγάλων λαϊκών μαζών, ποιο ακριβώς στοιχείο φοβάται ο ευρωπαίος μικροαστός και στρέφεται στη Δεξιά. Συμμετέχει άραγε η δομική ιδεολογική κρίση της λεγόμενης Αριστεράς στη δεξιά στροφή; Σίγουρα. Είναι ενδεικτικό ότι και η Αριστερά για να ακουστεί στρέφεται στον «δεξιό» λόγο. Που σημαίνει ότι έχει γίνει αόρατη ή δυσδιάκριτη ως ιδεολογικοπολιτική επικράτεια. Δεν υπάρχουν αριστερά ακροατήρια; Μέρος της δεξιάς στροφής είναι και ο εγκλεισμός του πολίτη στην ατομική μικροοικονομία;

Ο πολίτης συνδέει την οικονομική του υστέρηση, τη ρευστοποίηση του κοινωνικού κράτους και τη συνταξιοδοτική ανασφάλεια με το Μεταναστευτικό ή ενδύει πάνω στη διευρυνόμενη δυτικοφοβία του πολεμικού ισλαμισμού όλα του τα ιδεολογικά αναπάντητα; Σίγουρα ο ιδεολογικός ευρωπαϊσμός έχει τρωθεί στη χώρα μας, ιδίως με τον τιμωρητικό τρόπο που έγινε η διαχείριση της χρεοκοπίας. Από τον «μεγαλοϊδεατικό ευρωπαϊσμό» του γέροντος Καραμανλή, του Σημίτη απομένει ένα υπόλειμμα μέσα από την επιδοματική και χρηματοδοτική χρησιμοθηρία. Αλλά αυτή η μεροληψία (τα φράγκα) είναι αδύναμη και ρηχή. Δεν επενδύεται πλέον ο ευρωπαϊσμός με μια συλλογική φαντασίωση, με τη φαντασιακή αλλά και θεσμοποιητική συνένωση σε μια υπερκείμενη οντότητα, μέσα στη οποία η Ελλάδα ανακτά το (επίσης φαντασιακό) ιστορικό της πρόσωπο. Η ευρωπαϊκή σύνθεση γίνεται μια απλή (και άπιστη) υποδοχή της εθνικής ανασφάλειας (λόγω Τουρκίας) και επίσης αυτού που προείπα: χρηματοδοτικών προσδοκιών. Αυτή η εκπτωχευμένη εκδοχή της «Ευρώπης» λοιπόν είναι μια μορφή εμπράγματης και υποκείμενης Δεξιάς; Θα μπορούσα να το πω με μεγαλύτερη βεβαιότητα αν καταλάβαινα την αριστερή αφήγηση. Ομως παραμένει δυσνόητη.

Ο δικαιωματισμός και μάλιστα με επαγγελματικό επίχρισμα έχει σχέση με την ανάδυση του «δικαιώματος» ως μια ευρύτερης πολιτιστικής παραδοχής η οποία ζητάει θεσμική αποκρυστάλλωση; Ή μήπως η επίκληση του δικαιώματος γίνεται το εργαλείο διείσδυσης μιας ιδιωφελούς ρύθμισης μερικών πολιτών έναντι άλλων, λιγότερο οργανωμένων και καπάτσων; Ο δικαιωματισμός δηλαδή αποτελεί τη στρέβλωση της συλλογικότητας σε έναν οργανωμένο (και άκρως ιδιοτελή) θεσμικό εισοδισμό;

Επίσης η εξωτερική πολιτική της Αριστεράς σε τι συνίσταται; Στην υπόρρητη παραδοχή του δογματικού ευρωατλαντισμού και συγχρόνως στην εξόχως πατριαρχική «συμπεριληπτικότητα»; Η Αριστερά μπερδεύει φάσεις. Ο αντι-ιμπεριαλισμός του εικοστού αιώνα συγχέεται από την Αριστερά με έναν πολιτικό οριενταλισμό, που βλέπει στον πολεμικό ισλαμισμό (που διαλύει τη Γαλλία π.χ.) απλώς το «άλλο». Και μάλιστα ένα ιστορικά δικαιολογημένο «άλλο» λόγω των αποθηκευμένων αμαρτιών της αποικιοκρατίας. Ενα «άλλο» που μπορεί να είναι έως και δικαιολογημένα εκδικητικό. Ερημος.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι καθηγητής
στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ