Φοιτητικές εκλογές: όλα είναι αλλιώς

Ελπίζω το σημερινό κείμενο των «Ενθέσεων» να μη διαβαστεί ως μπουμεράδικη νοσταλγία ή ως «τότε ήταν καλύτερα». Οι φοιτητικές εκλογές πάντως άλλες εποχές την παρούσα εφημερίδα θα την ανάγκαζαν να ξενυχτήσει λόγω των αποτελεσμάτων, της φασαρίας, των πολιτικών συμπερασμάτων που για χρόνια ήταν προσομοίωση των εθνικών εκλογών (ή και όχι). Λόγω σίγουρα μιας μαζικής συμμετοχής που πολλές φορές προφανώς κατέληγε σε εκφυλιστικές πρακτικές. Για χρόνια όμως οι κάλπες είχαν αδιαμφισβήτητο ενδιαφέρον. Μέχρι το 1995 που σε κάποια μορφή υπήρχε και σύσταση της ΕΦΕΕ, υπήρχε και μια κεντρική εκφώνηση από μεριάς αυτού που λέγαμε φοιτητικό κίνημα.

Μετά ήλθαν τα απερχόμενα Κεντρικά Συμβούλια της ΕΦΕΕ στην Ιπποκράτους, οι ανεπιτυχείς προσπάθειες να συγκροτηθεί σε Σώμα το ανώτατο αυτό φοιτητικό όργανο, ξύλο και ίντριγκες που υπήρξαν το καλύτερο φυτώριο για την κεντρική πολιτική σκηνή ή τον συνδικαλισμό, μαζί με χαβαλέ, νοθείες, αναπαραστάσεις παλιών εαυτών, μπόλικο ρετρό. Μαζί με τη σύγκλιση των ιδεολογικών τάσεων, ή την εξασθένηση της πολιτικότητας, συμβάδισε και ένα καθοδικό σπιράλ του φοιτητικού κινήματος, με εξαίρεση την έκρηξη του 2006-07.

Μετά τα μέσα του ’90, οι χαρακτηριστικοί τύποι των αντιτιθέμενων παρατάξεων έλαβαν σχηματικά χαρακτηριστικά. Μαζί με μια νέα πραγματικότητα στα ΑΕΙ, μαζί με την κυριαρχία ενός νεοφιλελεύθερου μοντέλου ή μιας νέας ατομικότητας, μαζί με τους νέους προσανατολισμούς των φοιτητών και φοιτητριών, και η συμμετοχή στις κάλπες μειωνόταν. Και το φοιτητικό κίνημα δεν είχε πια την κεντρική μεταπολιτευτική του θέση και ρόλο.  Για χρόνια την επικαιρότητα απασχολούσε η διαφορετική ανάγνωση των αποτελεσμάτων της κάλπης από τις αντίπαλες φοιτητικές παρατάξεις. Παράξενο και αντιφατικό, μόνο πως η γενιά της μοναξιάς που σήμερα γίνεται 50 έβγαλε πρωθυπουργό με καταβολή αμιγώς από τα πολιτικά αμφιθέατρα – και προφανώς από το μαθητικό κίνημα του 1990- 91. Ηταν ο Αλέξης Τσίπρας (Σχολή Πολιτικών Μηχανικών και παράταξη Εγκέλαδος). Σαν να κινήθηκε ανάποδα από τη γενιά του ή την ευρύτερη τάση.

Βέβαια μετά το 2010 ζήσαμε κοσμογονικές αλλαγές, ίσως ως κυριότερη πως το κατεξοχήν κόμμα της Μεταπολίτευσης, δηλαδή το ΠΑΣΟΚ, κατέρρευσε. Η δική του παράταξη πάντως – ΠΑΣΠ – είχε μια ιδιότυπη ανθεκτικότητα και παρά τις δικές της κρίσεις ταυτότητας. Η γενιά της δεύτερης μοναξιάς, λίγο νεότερη του Τσίπρα, εξάλλου έβγαλε και πρόεδρο στο ΠΑΣΟΚ με πασπίτικη καταβολή (Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, επίσης μηχανικός). Να ένα παράδοξο ή ίσως χαρακτηριστικό. Πως παρά την κάθοδό του το φοιτητικό κίνημα, έχει την ανθεκτικότητα να αναπαράγει το πολιτικό προσωπικό. Εντάξει, όχι όπως παλιά.

Μα τι είναι ίδιο πια; Μια βόλτα χθες σε μεγάλες σχολές δεν πρόδιδε ακριβώς πως υπήρχαν κάλπες. Ούτε κανείς διέκρινε πως η παράταξη των ΕΑΑΚ είναι σε κρίση, σε διάσπαση, παράταξη που συνόψισε για δεκαετίες μια ενωτική προσπάθεια της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς. Ούτε πως ο ΣΥΡΙΖΑ, παρότι είναι ο δεύτερος πόλος στα πολιτικά, δεν έχει καταφέρει να φτιάξει παράταξη με αξιώσεις. Ολα είναι αλλιώς.

Στέφανος Τζουμάκας

Το φοιτητικό κίνημα στις δημοκρατικές διεργασίες

Πρώτος πρόεδρος της ΕΦΕΕ μεταπολιτευτικά ήταν ο Γιώργος Σταματάκης. Το πρώτο συνέδριο όμως έβγαλε στο Πάντειο τον Στέφανο Τζουμάκα το 1976. Είναι πιο χαρακτηριστική η δική του περίπτωση γιατί δείχνει πως το φοιτητικό κίνημα υπήρξε ενεργό στις δημοκρατικές διεργασίες και στη μετάβαση της χώρας το τραυματικό λόγω Κύπρου 1974.

Αλλά και ο Τζουμάκας εκπροσώπησε τελικά ένα πολύ μικρό κομμάτι της γενιάς του Πολυτεχνείου που ενεπλάκη και στην κεντρική πολιτική – είναι μύθος πως μας κυβέρνησαν οι εξεγερμένοι. Στη δική του τότε ΕΦΕΕ συναντούσες πρόσωπα όπως ο Κάρης, ο Κουμάνταρος, ο Λαζαρίδης.

Η μετέωρη ΔΑΠ

Η ΔΑΠ-ΝΔΦΚ, παράταξη της ΝΔ, έχει χάσει πια την πρωτιά στα ΑΕΙ εδώ και δύο χρόνια από την ΠΚΣ, την παράταξη του ΚΚΕ. Για χρόνια και η μαζική γαλάζια παράταξη μοιάζει να ακολούθησε την πορεία όλων των πραγμάτων. Η ίδια εξάλλου είναι το αποτέλεσμα συγχώνευσης, το 1976, της ΔΑΠ στην Αθήνα και της ΝΔΦΚ στη Θεσσαλονίκη.

Από την απόλυτη πολιτικοποίηση σε ένα φορτισμένο φόντο της Μεταπολίτευσης μέχρι τη δική της για δεκαετίες κυριαρχία και τα τραπεζάκια με τις σημειώσεις μαθημάτων ή τις εκδρομές σε Αράχοβα και Μύκονο.

Η ΔΑΠ, παρά το γεγονός πως η ΝΔ σήμερα κυβερνά και άνετα, μοιάζει πιο μετέωρη από ποτέ, ίσως και λόγω μιας απο-πολιτικοποίησης όπου η ίδια συνέβαλε.