Από τον πράσινο ήλιο έως τη Μακρόνησο

Για την πολιτική επιστήμη τα παλαιότερα χρόνια τα σύμβολα ήταν αντικείμενο μελέτης για τη χρήση τους από τα απολυταρχικά καθεστώτα και τις παλιές αυτοκρατορίες.

Ποιος θα αμφισβητούσε τη δύναμη του θυρεού ενός μεγάλου βασιλικού οίκου ή τον ρόλο που έπαιξε στην άνοδο και την εγκαθίδρυση των ναζιστών στην εξουσία η σημαία με τον αγκυλωτό σταυρό;

Χρειάστηκε να ασχοληθούν με το θέμα φιλόσοφοι όπως ο Κορνήλιος Καστοριάδης, για να συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι τα σύμβολα παίζουν πολύ μεγάλο ρόλο και στις δημοκρατικές κοινωνίες, αφού λειτουργούν ενοποιητικά είτε για το σύνολο των πολιτών ενός κράτους είτε για τους οπαδούς μιας παράταξης. «Η Πολιτική δεν είναι υπόθεση αντιτιθέμενων συμφερόντων, αυτό είναι η Οικονομία. Ούτε είναι ζήτημα κοινωνικών δομών, αυτό είναι Κοινωνιολογία. Η Πολιτική έχει να κάνει με τα σύμβολα!» έγραψε ο Λισιέν Σφεζ και συμφωνούσε σίγουρα με τον Φρανσουά Μιτεράν που με τη σειρά του πίστευε ότι «η πολιτική είναι η διαχείριση των συμβόλων».

Ποια είναι τα σύμβολα που κυριαρχούν στην ελληνική πολιτική ζωή; Για τη συντηρητική παράταξη είναι η ελληνική σημαία, που από την εποχή ακόμη που η παράταξη θεωρούσε πως εκπροσωπεί τους «εθνικόφρονες» δεν λείπει από την εικόνα της. Το χρώμα στο σήμα της ΝΔ είναι το γαλάζιο της σημαίας. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής χρησιμοποίησε και τη σημαία της Ευρώπης (θα βρούμε πολλές φωτογραφίες του με φόντο τις δύο σημαίες), και αυτή η συνύπαρξη των δύο  συμβόλων διατηρείται και σήμερα από τη ΝΔ. Εχει ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι για την ελληνική Δεξιά έχουν σημασία και τα θρησκευτικά σύμβολα αλλά και οι εικόνες στρατιωτικών μέσων, που για το φαντασιακό των οπαδών είναι πολύ σημαντικά. Τα «Rafale» που αγοράσαμε πρόσφατα είναι  ένα σύμβολο ισχύος που αξιοποιείται από την ανεπίσημη επικοινωνία του κυβερνητικού κόμματος στην προσπάθεια συγκράτησης του παραδοσιακού δεξιού ακροατηρίου, όταν αυτό δεν αισθάνεται και τόσο άνετα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τα ανοίγματά του.

Για τους Σοσιαλιστές το σπουδαιότερο σύμβολο είναι το γαρίφαλο. Στην ελληνική εκδοχή έχουμε όμως τον πράσινο ήλιο του ΠΑΣΟΚ. Αντίστοιχα, στην παραδοσιακή Αριστερά κυριαρχεί το κόκκινο χρώμα της σημαίας της σοβιετικής Επανάστασης. Υπάρχει όμως, πέρα από τις εικόνες, και η γλώσσα που μπορεί να έχει μεγάλη συμβολική αξία. Η προσφώνηση «Σύντροφοι» έχει χρησιμοποιηθεί και από τον Ανδρέα Παπανδρέου και από το ΚΚΕ και από τον Συνασπισμό / ΣΥΡΙΖΑ.

Ο Στέφανος Κασσελάκης, τώρα, εισάγει νέα, δικά του σύμβολα. Η φωτογραφία του διαμερίσματος στο Κολωνάκι δεν είναι μια επίδειξη πλούτου. Συμβολίζει τον νέο τύπο πολιτικού που είναι πρώτα επιτυχημένος επιχειρηματίας. Ενώ η σουίτα στο νυχτερινό κέντρο είναι και αυτή μια συμβολική κίνηση.

Αν οι επισκέψεις του Κώστα Σημίτη στο Μέγαρο τόνιζαν το προφίλ του πολιτικού που στόχο είχε τον ευρωπαϊκό εκσυγχρονισμό της Ελλάδας, ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ μάς λέει πως είναι ένας από τους πολλούς Ελληνες που διασκεδάζει με τον δημοφιλή τραγουδιστή. Στην αρχή της εκστρατείας του είχε φροντίσει να περάσει και από τη Μακρόνησο. Ποιος είπε ότι τα σύμβολα δεν μπορούν και να συνδυάζονται, όταν τα μηνύματα είναι πολυσυλλεκτικού χαρακτήρα;

Ο Xάρης Γούλιος είναι επικοινωνιολόγος, διευθυντής Marketing του MEGA.