Η αναβίωση του θεσμού των διακονισσών στην Εκκλησία

Η φωτογραφία της Angelic Molen, με τα λειτουργικά άμφια της διακόνισσας να κοινωνεί τους ορθόδοξους πιστούς στην ενορία του Αγίου Νεκταρίου της Ζιμπάμπουε, δημιούργησε μεγάλη αίσθηση: σε άλλους χαράς και ελπίδας και σε άλλους θυμού και κατάκρισης.

Η αλήθεια είναι ότι ο ίδιος ο Αγιος Νεκτάριος είχε το 1914 χειροτονήσει τη μοναχή Μαγδαληνή Μουστάκα εις διακόνισσα, ακολουθώντας τις παλαιότερες αποφάσεις Οικουμενικών Συνόδων για το θέμα αυτό που απασχολεί και σήμερα την Ορθόδοξη Εκκλησία. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο στο Διορθόδοξο Θεολογικό Συνέδριο του 1988, με θέμα «Η θέση της γυναίκας εν τη Ορθοδόξω Εκκλησία και τα περί χειροτονίας των γυναικών», ζήτησε την αναβίωση του θεσμού. Σε άλλο πιο πρόσφατο διεθνές επιστημονικό συνέδριο 40 επιστήμονες και θεολόγοι τόνισαν «ότι πρέπει επειγόντως να αναβιώσει ο θεσμός των διακονισσών, προκειμένου να ενισχυθεί η αυθεντική μαρτυρία της Εκκλησίας στην κοινωνία και τον κόσμο».

Η αλήθεια όμως είναι ότι τίποτα δεν προχώρησε μέχρι που πρόσφατα ο Μητροπολίτης Ζιμπάμπουε Σεραφείμ χειροτόνησε τη διακόνισσα Αγγελική. Δέχθηκε, όπως αναμενόταν, τις επικρίσεις των αντίθετων στην αναβίωση του θεσμού των διακονισσών που άλλοτε είναι ήπιες και άλλοτε βίαιες, όπως η αντίδραση του επίσης ορθόδοξου Επισκόπου Ικονίου κ. Θεόληπτου που μίλησε για «εξευτελισμό στον ανώτατο βαθμό της χειροτονίας των διακόνων».

Ο μακαριστός Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας, σε παλαιότερο συνέδριο της Αγγλικανικής Εκκλησίας (που επιτρέπει τη χειροτονία των γυναικών σε όλες τις βαθμίδες), ξεκαθάρισε ότι «το πρόβλημα της χειροτονίας των γυναικών, το οποίο έχει διχάσει καθέτως και οριζοντίως Εκκλησίες και χριστιανικές ομολογίες, δεν μπορεί να λυθεί ούτε με επιχειρήματα από την κοινωνιολογία ούτε με επιχειρήματα από την παράδοση. Αυτό που απεγνωσμένα απαιτείται είναι η αντιμετώπιση του ευαίσθητου αυτού θέματος, το οποίο έχει οδηγήσει σε οδυνηρές διαιρέσεις στο εσωτερικό (αλλά και μεταξύ) σχεδόν όλων των χριστιανικών παραδόσεων σε θεολογική βάση».

Ο ίδιος έχει τονίσει ότι «η Εκκλησία άνευ της Ευχαριστίας δεν είναι πλέον Εκκλησία». Η μετάδοση «του σώματος και του αίματος του Χριστού», τόσο σε αυτούς που είναι παρόντες στον ναό όσο και σε εκείνους που «για εύλογες αιτίες απουσιάζουν», βασίζεται στους ιερείς και διακόνους Πόσοι ασθενείς σε νοσοκομεία αλλά και στα σπίτια τους δεν θα είχαν την ιδιαίτερη χαρά και βοήθεια αν ο διάκονος ή εν προκειμένου η διακόνισσα τους έφερνε στο κρεβάτι του πόνου την Θεία Κοινωνία «εις άφεσιν αμαρτιών και ζωήν αίωνιον»!

Οι σημερινές ανάγκες σε διακόνους σε όλες τις ορθόδοξες χώρες, αλλά και οι σύγχρονες επιταγές για ισότητα και συμπερίληψη, απαιτούν την καθοριστική παρέμβαση του Οικουμενικού Πατριαρχείου και των Συνόδων των Ορθοδόξων Εκκλησιών ώστε να αντιμετωπιστεί οριστικά το πρόβλημα της «διακονικής» ιεροσύνης στις γυναίκες. (Για την «ιερουργική» ιεροσύνη η συζήτηση σταματά πριν ξεκινήσει!). Η αρχή θα μπορούσε να γίνει από τις γερόντισσες και μοναχές των γυναικείων μοναστηριών και να ακολουθήσουν οι «πρεσβυτέρες» των έγγαμων ιερέων, ώστε να αποφευχθεί ο πιθανός «σκανδαλισμός» από την παρουσία γυναικών στο Ιερό Βήμα του ναού.

Η αυριανή Κυριακή των Μυροφόρων γυναικών, που πρώτες, πριν από τους άνδρες μαθητές, κήρυξαν το γεγονός της Ανάστασης του Χριστού, που άλλαξε τα πάντα στην ιστορία αλλά κυρίως στη ζωή και προοπτική των ανθρώπων, δίνει αφορμή για να ξανασυζητηθεί με ηρεμία και με το βλέμμα της σημερινής πραγματικότητας η αναβίωση του θεσμού των διακονισσών στην Εκκλησία.

Ο καθηγητής Δημήτρης Λινός είναι διευθυντής της Χειρουργικής Κλινικής του Ομίλου ΥΓΕΙΑ, Lecturer in Surgery Harvard Medical School και εθελοντής ιερέας.