Στημένο παιχνίδι

Το είχε πει και το είχε γράψει, για μια μόνη φορά, ο Γιάννης Τσαρούχης, αλλά ήταν τόσο καίριο και ευθύβολο ώστε θα ήταν αδύνατον να το ξεχάσει κανείς, ακόμα και αν το είχε ακούσει ή διαβάσει για μια μόνο φορά. «Ενας μόνον τρόπος υπάρχει για να καταργήσουμε τους κλέφτες, να τους περιφρονήσουμε». Και εννοούσε προφανώς ότι καθώς θα έπαυε, ακριβώς λόγω της περιφρόνησης, να γίνεται λόγος γι’ αυτούς, θα είχαμε ως αποτέλεσμα μακροπρόθεσμα τη σταδιακή και στη συνέχεια την ολική έκλειψή τους.

Την ξαναθυμηθήκαμε, χωρίς ποτέ να την έχουμε ξεχάσει τη φράση αυτή, σε σχέση με όσα υφιστάμεθα – είναι το μόνο ταιριαστό ρήμα – χάρις στον πρόεδρο της αξιωματικής αντιπολίτευσης, κυρίως χάρις στις ανακολουθίες μιας αλλοπρόσαλλης συμπεριφοράς που εμφανίζει ως επουλωμένα τα τραύματα μιας κοινωνίας – της ελληνικής – αν και παραμένουν τα τελευταία σε πλήρη άνθηση. Φανταστείτε, αν στη θέση του προέδρου της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ήταν οποιοσδήποτε άλλος που, χωρίς να τον καλύπτει καμιά μορφή δημοσιότητας, αποφάσιζε μαζί με τον ερωτικό του προσανατολισμό, να κάνει γνωστά ένα μέρος τουλάχιστον από το βιος του και, όχι μόνον την ημερομηνία των γάμων του, αλλά και τη διάρκεια όσον αφορά το γλέντι που θα στηθεί λόγω ακριβώς αυτού του γάμου.

Αν όχι σύσσωμη, ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας θα είχε ξεσηκωθεί με μια – στην καλύτερη περίπτωση – επικριτική διάθεση, αν δεν περίσσευαν οι ειρωνείες, οι καγχασμοί ή η οργή, ανεπίτρεπτες και καταδικαστέες βέβαια αντιδράσεις, ακόμη και όταν συνειδητά φαίνεται να έχει να υπολογίσει κανείς σε αυτές, ή έστω να τις έχει ανεχθεί καθώς αισθάνεται ή μάλλον το γνωρίζει πολύ καλά πως η ζυγαριά θα γείρει τελικά προς την πλευρά της αποδοχής και της επιδοκιμασίας.

Το «πρόβλημα» τώρα φαίνεται να μετατοπίζεται και αντί να μπορεί να εξεταστεί και να ελεγχθεί σε σχέση με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, να χρειάζεται να μελετηθεί αναφορικά με την ίδια την κοινωνία καθώς αυτή η εκβιασμένη προοδευτικότητά της – να χειροκροτεί τον επώνυμο για τους ίδιους ακριβώς λόγους που κατατρέχει τον ανώνυμο – μαρτυράει την ύπαρξη ενός τεράστιου ηθικού κενού. Οταν η αναγνώριση αυτού του κενού, φαίνεται να μη δημιουργεί έστω έναν προβληματισμό σε σχέση με όσα επαγγέλλεται κανείς, η αποτυχία για ό,τι πρόκειται να ακολουθήσει είναι κάτι περισσότερο από εξασφαλισμένη. Οταν εκφράζεσαι ανάλογα με τις περιστάσεις, άλλοτε ως προοδευτικός και άλλοτε ως συντηρητικός, επενδύεις σε ένα μέλλον που έχει ήδη υποθηκευτεί στην πιο σκληρή και απάνθρωπη συντηρητικότητα. Δεν μπορεί μέσα σε μια κοινωνία να καλλιεργείται σιωπηρά και δίχως να καταγγέλλεται διαρκώς ο όρος, η προϋπόθεση, η φιλοδοξία (όπως θέλετε το ονομάζετε) πως μόνον ως διάσημος ή έστω ως επώνυμος θα έχεις λύσει τα προβλήματά σου.

Δεν είναι ότι υπονομεύεται κάθε έννοια ή αξία, αλλά ο διαγκωνισμός στον προθάλαμο προκειμένου να χριστείς διάσημος, εξυφαίνει αδικίες και «τέρατα» για χώρους πολύ ζωτικότερης σημασίας, όπως είναι ο χώρος της υγείας, της εκπαίδευσης, ή και αυτής ακόμα της απλής επιβίωσης. Μια ανάλογη συνείδηση οδηγεί στη σύμπηξη μιας συμπαιγνίας ώστε κριτές και κρινόμενοι, κατήγοροι και κατηγορούμενοι, καθώς συναντιούνται στον χώρο της μεγάλης δημοσιότητας, η όποια διαφορά ή διαφωνία στις θέσεις τους να καταλήγει σε έναν εξαργυρώσιμο αυτοσκοπό.

Η παντελής έλλειψη μιας σοβαρότητας και μιας γνώσης από πλευράς κυρίως ορισμένων πολιτικών, ότι αν και χειρίζονται – όπως τουλάχιστον πιστεύουν – τα μέσα επικοινωνίας, είναι στην πραγματικότητα τελείως χειραγωγήσιμοι από αυτά, κάνει τις εξαγγελίες τους, όποιες και αν είναι αυτές, ταυτόσημες με μια ανερμάτιστη λογοδιάρροια, έτοιμη να αναπαραχθεί ανώδυνα οποιοσδήποτε και αν είναι ο χώρος που μέσα του αναπτύσσεται, Βουλή, λαϊκή αγορά, ή ένα παραμεθόριο νησί.