Νάρκες και δεσμεύσεις στο ραντεβού της Αγκυρας

Σε τέσσερις πράξεις και, κατά τα λεγόμενα του Κυριάκου Μητσοτάκη, με «αυτοπεποίθηση» και «συνέπεια στις εθνικές γραμμές» θα εξελιχθεί η σημερινή συνάντηση κορυφής Ελλάδας – Τουρκίας στην Αγκυρα. Είναι η πρώτη στην τουρκική πρωτεύουσα, αλλά κατά σειρά η τέταρτη τους τελευταίους δέκα μήνες έπειτα από τις προηγούμενες συζητήσεις του Πρωθυπουργού και του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε Βίλνιους, Νέα Υόρκη και Αθήνα.

Η «χορογραφία» του νέου ραντεβού εργασίας, που ξεκινά μετά τις 15.30, περιλαμβάνει το τετ α τετ Μητσοτάκη – Ερντογάν στο προεδρικό γραφείο παρουσία και δύο στενών συνεργατών τους κατά το φορμάτ Βίλνιους, τις διευρυμένες συνομιλίες των αντιπροσωπειών μέσα στο Ακ Σαράι, την εμφάνιση των ηγετών δίπλα-δίπλα για κοινές δηλώσεις και, τέλος, το δείπνο που θα παραθέσει ο τούρκος πρόεδρος. Για τις πέντε ώρες του Μητσοτάκη και της ελληνικής αποστολής στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου έγινε προετοιμασία απέναντι σε κάθε ενδεχόμενο.

Τα μέχρι στιγμής μηνύματα από Αθήνα και Αγκυρα δείχνουν ότι κοινή επιδίωξη είναι να πέσει το βάρος στα πεδία σύγκλισης, ωστόσο η οποιαδήποτε πρόοδος στη συνεργασία ή το γεγονός πως μένει στην άκρη η (πολύ) βαριά ατζέντα δεν σημαίνει ότι είναι απενεργοποιημένες οι «νάρκες». Αυτές παραμένουν ταυτόχρονα με τις (θετικές) υποσχέσεις για την επόμενη μέρα. Εξ ου και η Αθήνα διαμηνύει ότι κινείται χωρίς αυταπάτες για τις πάγιες θέσεις της Τουρκίας, ότι σταθερά αφήνει εκτός συζήτησης ζητήματα κυριαρχίας και ότι έχει προετοιμαστεί επαρκώς για την προοπτική η άλλη πλευρά να θέσει στο τραπέζι όσα περισσότερα θέματα μπορεί.

Νέο χρονοδιάγραμμα

Η συγκυρία του νέου ραντεβού είναι άλλωστε διαφορετική. Πρώτον, έχει κλείσει ο κύκλος επαφών που Μητσοτάκης και Ερντογάν είχαν συμφωνήσει τον περασμένο Δεκέμβριο και άρα πρέπει να δώσουν σύνθημα για να οριστεί νέο χρονοδιάγραμμα. Δεύτερον, καταγράφονται τελευταία τουρκικές «παραφωνίες» ενόσω πιέζει τις ηγεσίες το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό στην Αθήνα (προεκλογικό εν όψει της αναμέτρησης της 9ης Ιουνίου) και στην Αγκυρα (με τον Ερντογάν να υπερασπίζεται την πολιτική κυριαρχία του). Τρίτον, έχει επιδεινωθεί το διεθνές περιβάλλον με διαφορετικής έντασης και περιεχομένου προσεγγίσεις για την κρίση στη Γάζα – και με τον Ερντογάν ανοιχτά απέναντι στο Ισραήλ.

Πέραν αυτών, «αγκάθι» είναι η μετατροπή της Μονής της Χώρας σε μουσουλμανικό τέμενος. Ο Μητσοτάκης δήλωσε («Μιλιέτ») «απογοητευμένος», υπογραμμίζοντας ότι «οι ελληνικές αρχές έδειχναν πάντοτε σεβασμό και ευαισθησία στη διατήρηση και την αποκατάσταση των μνημείων της οθωμανικής περιόδου». Σε ό,τι αφορά τα θαλάσσια πάρκα μένει να φανούν οι απαντήσεις Ερντογάν, με το Μαξίμου να επιμένει ότι δεν θα κάνει πίσω με γνώμονα το δίκαιο της θάλασσας και στη βάση περιβαλλοντικών κριτηρίων, ενώ μένει επίσης να φανεί εάν και με ποιον τρόπο θα υπάρξει… πινγκ πονγκ τοποθετήσεων, εφόσον ο Ερντογάν μιλήσει ξανά για «τουρκική μειονότητα». Το είχε κάνει στην Αθήνα, ο Μητσοτάκης τότε είχε απαντήσει και ο Ερντογάν δεν ανταπάντησε.

«Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι περίπλοκες και φορτισμένες με ιστορία και συναισθήματα» επεσήμανε ο Πρωθυπουργός στην τουρκική εφημερίδα, μιλώντας για «διαφωνίες» που «προφανώς παραμένουν» αλλά και προτάσσοντας την ανάγκη «αυτές να μην οδηγούν σε κρίσεις». Συνεπώς, βασικό ζητούμενο είναι η συνέχιση της νηνεμίας στο πεδίο με ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, και μεταξύ των διπλωματικών συμβούλων Αννας Μαρίας Μπούρα και Ακίφ Τσαγατάι Κιλίτς και των υπουργών Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν, αλλά και στο ανώτατο επίπεδο. Αναμένεται, έτσι, να επιβεβαιωθεί η επόμενη συνάντηση κορυφής στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, ενώ οι δύο ηγέτες πιθανότατα θα συμπέσουν νωρίτερα τον Ιούλιο στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Ουάσιγκτον. Δεν αποκλείεται να οριστεί και η ημερομηνία του φετινού Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας που θα γίνει στην Τουρκία.

Στη θετική ατζέντα επιδιώκεται συνέχεια στη συνεργασία στο Μεταναστευτικό, στον τουρισμό (με τη διευκόλυνση της χορήγησης βίζας για Τούρκους σε 10 νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, κάτι που δεν μπορεί πάντως να επεκταθεί, σύμφωνα με την Αθήνα), στην ευρύτερη οικονομική συνεργασία. Ειδικά για το τελευταίο, αναμένεται σύσταση νέου οργάνου, ενός δεκαμελούς Επιχειρηματικού Συμβουλίου Ελλάδας – Τουρκίας, ενώ οι δύο πλευρές εστιάζουν επίσης στους τομείς της Πολιτικής Προστασίας και της υγείας.