«Μια ένοπλη φιλόσοφος. Το εγκρίνω»

Εχουν περάσει 25 χρόνια από την έκδοση της «Ατίμωσης» του Τ.Μ. Κουτσί και τη βράβευσή του με το δεύτερο Μπούκερ. Είχε προηγηθεί το πρώτο για το «Βίος και πολιτεία του Μάικλ Κ.» (1983) και θα ακολουθούσε το Νομπέλ Λογοτεχνίας το 2003. Στο μεσοδιάστημα η περιγραφή της νοτιοαφρικανικής πραγματικότητας έγινε ταινία – το 2008 με σκηνοθέτη τον Στιβ Τζέικομπς και πρωταγωνιστή τον Τζον Μάλκοβιτς –, ενώ μεταφράστηκε στα ελληνικά το 2003 από τον Αλέξη Καλοφωλιά (εκδ. Λιβάνη). Σε λίγες ημέρες αναμένεται από τη Διόπτρα η νέα μετάφραση της Χριστίνας Σωτηροπούλου, από την οποία το «Β» προδημοσιεύει ένα απόσπασμα. Στην υπόθεση, ο 52χρονος καθηγητής Ντέιβιντ Λούρι αναζητά συνεχώς ερωτικές περιπέτειες και κάποια στιγμή στρέφεται σε μια φοιτήτριά του. Ο φίλος της αλλά και η συντηρητική οικογένειά της σύντομα θα τον καταγγείλουν. Η ατιμωτική περίοδος του καθηγητή, μια περίοδος αυτοεξορίας, ταυτίζεται με την «κάθοδο» στην άγρια ενδοχώρα της Νότιας Αφρικής.

«Με το που παίρνει την απόφαση να φύγει δεν τον σταματάει τίποτα. Αδειάζει το ψυγείο, κλειδώνει το σπίτι και στις δώδεκα το μεσημέρι βρίσκεται στον αυτοκινητόδρομο. Μένει ένα βράδυ στο Ούντσχουρν και φεύγει το ξημέρωμα. Λίγο πριν μεσημεριάσει έχει σχεδόν φτάσει στον προορισμό του, στη μικρή πόλη Σάλεμ, που βρίσκεται πάνω στον δρόμο Γκρεϊαμστάουν Κέντον στο Ανατολικό Ακρωτήριο.

Το μικρό αγρόκτημα της κόρης του βρίσκεται στο τέλος ενός φιδογυριστού χωματόδρομου, λίγα χιλιόμετρα έξω από την πόλη: πενήντα στρέμματα, ως επί το πλείστον καλλιεργήσιμα, μια γεώτρηση με ανεμοαντλία, στάβλοι και βοηθητικά κτίσματα και μια μεγάλη χαμηλή κατοικία βαμμένη κίτρινη, με στέγη από γαλβανιζέ λαμαρίνα και σκεπαστή βεράντα. Ένα συρματόπλεγμα και σειρές από νεροκάρδαμα και γεράνια σηματοδοτούν τα όρια της μπροστινής αυλής. Η υπόλοιπη αυλή έχει μόνο χώμα και χαλίκια. Ένα παλιό βαν Volkswagen είναι παρκαρισμένο στον ιδιωτικό δρόμο^. παρκάρει πίσω του. Η Λούσι βγαίνει από τη σκιά της σκεπαστής βεράντας στο φως του ήλιου. Για μια στιγμή δεν την αναγνωρίζει. Έχει να τη δει έναν χρόνο και έχει πάρει βάρος. Η περιφέρεια και τα στήθη της είναι πλέον (ψάχνει την κατάλληλη λέξη) πληθωρικά. Βαδίζει ξυπόλυτη με άνεση, πηγαίνει να τον χαιρετήσει, ανοίγει διάπλατα τα χέρια της, τον αγκαλιάζει, τον φιλάει στο μάγουλο.

Τι ευγενικό κορίτσι, σκέφτεται εκείνος καθώς την αγκαλιάζει^. τι ωραία υποδοχή στο τέλος ενός μεγάλου ταξιδιού!

Το σπίτι, που είναι μεγάλο, σκοτεινό και κρύο, αν και είναι μεσημέρι, κατασκευάστηκε την εποχή των πολυμελών οικογενειών, την εποχή που κατέφταναν κάρα γεμάτα επισκέπτες.

Πριν από έξι χρόνια η Λούσι εγκαταστάθηκε εκεί ως μέλος ενός κοινοβίου, μιας κοινότητας νέων που πουλούσαν στους δρόμους του Γκρεϊαμστάουν δερμάτινα είδη και κεραμικά ψημένα στον ήλιο και που, ανάμεσα στα καλαμπόκια, καλλιεργούσαν ντάγκα, κάνναβη. Όταν το κοινόβιο διαλύθηκε, κάποιοι μετακινήθηκαν προς το Νιου Μπεθέσντα, ενώ η Λούσι παρέμεινε στην αγροικία μαζί με τη φίλη της την Έλεν. Είχε ερωτευτεί εκείνο το μέρος, του είπε^. ήθελε να ασχοληθεί σοβαρά με τις καλλιέργειες. Τη βοήθησε να το αγοράσει. Και τώρα την έβλεπε μπροστά του, με ένα λουλουδάτο φόρεμα, ξυπόλυτη, σε ένα σπίτι πλημμυρισμένο από τη μυρωδιά του ψωμιού που ψήνεται. Δεν ήταν πια ένα παιδί που έπαιζε την αγρότισσα, αλλά μια κανονική αγρότισσα, μια boervrou (σ.σ.: αφρικάανς στο πρωτότυπο).

«Θα σε βάλω στο δωμάτιο της Έλεν», του λέει. «Το πρωί το χτυπάει ο ήλιος. Δεν έχεις ιδέα πόσο κρύο κάνει το πρωί φέτος τον χειμώνα».

«Τι κάνει η Έλεν;» τη ρωτάει. Η Έλεν είναι μια μεγαλόσωμη γυναίκα με θλιμμένη όψη, βαριά φωνή και άσχημο δέρμα, μεγαλύτερη από τη Λούσι. Εκείνος δεν κατάλαβε ποτέ τι της βρίσκει η Λούσι^. κρυφά εύχεται η Λούσι να βρει, ή να τη βρει, κάποιο καλύτερο άτομο.

«Έχει επιστρέψει στο Γιοχάνεσμπουργκ από τον Απρίλιο.

Είμαι μόνη μου, μονάχα ο βοηθός μου είναι εδώ».

«Δεν μου το είχες πει. Δεν φοβάσαι μόνη σου;»

Η Λούσι ανασηκώνει τους ώμους. «Έχω τα σκυλιά. Κάτι είναι κι αυτό. Όσο περισσότερα σκυλιά έχεις, τόσο περισσότερο σε φοβούνται. Τέλος πάντων, αν έρθουν ληστές, δεν νομίζω ότι θα έχει διαφορά αν βρουν εδώ έναν άνθρωπο ή δύο».

«Πολύ φιλοσοφικό αυτό».

«Ναι. Όταν όλα τα άλλα πάνε κατά διαόλου, το ρίχνεις στη φιλοσοφία».

«Αλλά έχεις όπλο».

«Έχω ένα τουφέκι. Θα σου το δείξω. Το αγόρασα από έναν γείτονα. Δεν το έχω χρησιμοποιήσει ποτέ, αλλά υπάρχει εδώ».

«Ωραία. Μια ένοπλη φιλόσοφος. Το εγκρίνω».

Σκυλιά και όπλο^. ψωμί στον φούρνο και καλλιέργειες. Περίεργο που εκείνος και η μητέρα της, άνθρωποι της πόλης, διανοούμενοι, έφεραν στη ζωή αυτό το δείγμα του παρελθόντος, τούτη τη νεαρή, γεροδεμένη άποικο. Αλλά ίσως δεν τη γέννησαν αυτοί· ίσως η ιστορία έχει παίξει μεγαλύτερο ρόλο.

Του φτιάχνει τσάι. Όμως πεινάει. Καταβροχθίζει δύο τεραστίων διαστάσεων φέτες ψωμί με μαρμελάδα φραγκόσυκο, επίσης από τα χεράκια της. Αντιλαμβάνεται ότι, όσο αυτός τρώει, το βλέμμα της κόρης του είναι καρφωμένο πάνω του. Πρέπει να είναι προσεκτικός. Δεν υπάρχει τίποτα πιο αηδιαστικό για ένα παιδί από τις λειτουργίες του σώματος του γονιού του.

Τα νύχια της δεν είναι ιδιαίτερα καθαρά. Η βρομιά της εξοχής: αξιοσέβαστη βρομιά προφανώς.

Αδειάζει τη βαλίτσα του στο δωμάτιο της Έλεν. Τα συρτάρια είναι άδεια^. στην τεράστια παλιά ντουλάπα κρέμεται μόνο μια μπλε φόρμα εργασίας. Η Έλεν έφυγε και δεν σκοπεύει να γυρίσει σύντομα”.