O Τέμπη o mores

Υπάρχει μια ανάγνωση της αλληλουχίας αποκαλύψεων και κινήσεων με επίκεντρο την τραγωδία των Τεμπών, την οποία θα μπορούσαμε να ονομάσουμε των «μεγάλων τίτλων»: «σεισμός στο πολιτικό σκηνικό», «η συγκάλυψη των Τεμπών», «η κυβέρνηση αμφισβητείται». Ολα αυτά, σε κάποιο βαθμό, και πάντως απαλλαγμένα από υπερβολές και σκοπιμότητες, ισχύουν. Υπάρχει, ωστόσο, και μια δεύτερη –ας την πούμε «θεσμική»– προσέγγιση, που δεν χτυπάει τόσο στο μάτι και δεν κάνει τον ίδιο θόρυβο, αλλά είναι, πιστεύω, ακόμα πιο κρίσιμη: συνδέεται με τα χτυπήματα που δέχεται, απέξω αλλά και εκ των έσω, η αξιοπιστία του πολιτικού μας συστήματος και η θέση της χώρας μας στην ευρωπαϊκή δημοκρατική οικογένεια.

Ας τα πάρουμε με σειρά εμφάνισης και όχι σπουδαιότητας – κάθε γεγονός, εξάλλου, που πλήττει τέτοια αγαθά έχει ύψιστη σπουδαιότητα, πόσο μάλλον ο συνδυασμός τους. Οπως είχε γίνει, με συσκοτίσεις και επικλήσεις «εθνικών συμφερόντων», για το σκάνδαλο των υποκλοπών, καθώς και, με αλλαγές σεναρίων και ψέματα, για την παράνομη χρήση προσωπικών δεδομένων από ευρωβουλευτή, έτσι και ο  τρόπος διερεύνησης της τραγωδίας των Τεμπών υπήρξε παραπάνω από προβληματικός, καταστροφικός. Και μόνο ότι έγινε δεκτός στους εκλογικούς συνδυασμούς του κυβερνώντος κόμματος, για προφανείς λόγους εσωτερικών ισορροπιών, ο αρμόδιος υπουργός –όταν μάλιστα είχε αναλάβει το μερίδιο ευθύνης που του αναλογούσε– δείχνει την απαξιωτική για το κοινό αίσθημα και την πολιτική δεοντολογία στάση της κυβέρνησης. Ακολούθησε η εντελώς αναντίστοιχη της σημασίας του ερευνώμενου γεγονότος λειτουργία της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής, που έκλεισε, σχεδόν κατά παραγγελίαν, πόρτες και συγκάλυψε ευθύνες. Τη χαριστική βολή έδωσε μια μη επιδεχόμενη αμφισβήτησης αποκάλυψη περί ενσυνείδητης –κανένα μοντάζ δεν γίνεται αυτόματα– παρέμβασης στο αποδεικτικό υλικό για λόγους εντυπώσεων και «επικοινωνίας», κυριολεκτικά επί πτωμάτων – κάτι που καθιστά δευτερεύουσας σημασίας το ποιος ακριβώς ζήτησε και ποιος εκτέλεσε την παραποίηση και πρωτεύουσας το ότι έλαβε χώρα και έγινε προσπάθεια να υποβαθμισθεί. Τη λιτανεία της θεσμικής έκπτωσης έκλεισε μια πρόταση δυσπιστίας και μια επ’ αυτής συζήτηση στη Βουλή που αναλώθηκαν σε μικροκομματικές αντεγκλήσεις και προσβλητικά για τα θύματα και για τη νοημοσύνη μας λεκτικά πυροτεχνήματα: «αγέλη», «γενίτσαροι», «αριστερόστροφος φασισμός», «εντολοδόχοι συμφερόντων». Η κυβέρνηση έκανε, εντελώς ανάρμοστα αλλά και ανυπόστατα, λόγο για πρόθεση κλονισμού του πολιτεύματος εκ μέρους όσων άσκησαν το δημοκρατικό δικαίωμα να την εγκαλέσουν δημόσια. Από την άλλη, μερίδα της αντιπολίτευσης διατύπωσε, έχοντας προφανώς πάρει το κυβερνητικό μάθημα από τα «ιδιωτικά πανεπιστήμια», απαράδεκτα αιτήματα ανοιχτής παραβίασης του άρθρου 86 του Συντάγματος περί ευθύνης υπουργών, διεξαγωγής εκλογών υπό διεθνή επιτροπεία, δηλαδή αυτοαναγωγής της χώρας μας σε δημοκρατική μπανανία, και «ριξίματος» της κυβέρνησης από την Ευρωπαία Εισαγγελέα, που είναι μεν ανεξάρτητη αρχή της Ενωσης αλλά δεν μπορεί να υποκαθιστά ούτε τους εθνικούς θεσμούς ούτε τη λαϊκή βούληση.

Η νομιμότητα –και μάλιστα στο ύψιστο επίπεδο, το συνταγματικό– στην πυρά σκοπιμοτήτων. Οι θεσμοί εργαλείο για επίδειξη εχθροπάθειας. Οι εκλογές –αυτές που πέρασαν και έδωσαν ένα αποτέλεσμα αναμφισβήτητο μεν, όχι κολυμβήθρα του Σιλωάμ δε, καθώς και οι ευρωεκλογές που έρχονται με τους χειρότερους οιωνούς– στον βωμό της απονομιμοποίησης. Η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ενωση –η ελεύθερη και αμοιβαία επωφελής συμμετοχή σε ένα πολιτικό σχέδιο που επιβάλει σεβασμό στην κριτική και στη νομιμότητα– έρμαιο της εσωτερικής μας φαγωμάρας. Δεν είναι να απορεί κανείς για τη διαρκή αύξηση της αποχής και την απαξίωση συλλήβδην του πολιτικού συστήματος.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος