Αθανασία

Μνήμη Γιάννη Γ. Νιάρχου

Μια μεγάλη έκπληξη – χωρίς να είναι η μόνη, αν και εντελώς ξεχωριστή – επεφύλαξαν «ΤΑ ΝΕΑ» του περασμένου Σαββατοκύριακου στους αναγνώστες τους. Στη σελίδα όπου καταχωρούνται οι μικρές αγγελίες και στη στήλη «Μνημόσυνα» μια αθηναϊκή οικογένεια (παιδιά, εγγόνια και ανίψια) ενημέρωνε για το μνημόσυνο που θα τελούσε στον ναό της Αγίας Τριάδας, στη Νέα Κηφισιά, με τη συμπλήρωση πενήντα τεσσάρων και πενήντα τριών χρόνων από τον θάνατο των γονιών, παππούδων και θείων της. Πενήντα τέσσερα και πενήντα τρία χρόνια, δηλαδή στα 1970 θα έφυγε η μητέρα, γιαγιά και θεία και στα 1971 ο πατέρας, παππούς και θείος. Σε τόσο μικρό χρονικό ανάμεσά τους διάστημα ώστε εύλογα μπορεί να υποθέσει κανείς πως ο πατέρας δεν άντεξε τον χαμό της συζύγου του και την ακολούθησε στον τάφο. Οπως μάλιστα το αγγελτήριο του μνημόσυνου δεν γράφει τον μήνα της αναχώρησής τους, δεν αποκλείεται το διάστημα που μεσολάβησε σε αυτή την αναχώρηση να ήταν λίγοι μήνες ή και λίγες μέρες ακόμη. (Κάτι αντίστοιχο με την ποιήτρια Διαλεκτή Ζευγώλη – Γλέζου και τον σύζυγό της, πεζογράφο Πέτρο Γλέζο, που έφυγαν τον Ιούλιο του 1996 η πρώτη και τον Οκτώβριο του 1996 ο δεύτερος).

Το εκπληκτικό για όλους εμάς που διαβάζουμε την είδηση, την τόσο εύγλωττη, αν και τυπικά εκφερόμενη η διατύπωσή της, δεν είναι μόνο μια βεβαιότητα όσον αφορά την ποιότητα και το βάθος των σχέσεων μιας οικογένειας ώστε μετά από 54 και 53 χρόνια να θέλει να μας κάνει κοινωνούς της απώλειας των γεννητόρων της, είναι κάτι αφαντάστως περισσότερο: Δεν ανακινεί μόνο με έναν τρόπο συγκλονιστικό τη δική μας σχέση με τον χρόνο και με τους ανθρώπους μας που χάθηκαν, αλλά μας υποχρεώνει να σκεφτούμε πως πριν από μισό και πλέον αιώνα, θα θεωρούσαμε φυσικό να μας απασχολούν σήμερα ονόματα όπως του Τραμπ, του Μπάιντεν ή του Πούτιν, που δεν είχαν διαγραφεί καν ως υποψία στον ορίζοντα του κόσμου, ενώ τα ονόματα ενός άγνωστού μας ζευγαριού που θα είχε φύγει πριν από τα χρόνια αυτά θα μας φαίνονταν εντελώς αδιάφορα. Ή και κάτι περισσότερο: Ποιος ο λόγος να μας απασχολήσουν αφού δεν θα είχαν συμπράξει σε όσα στο μεταξύ θα είχαν συντελεσθεί στη δημόσια σφαίρα. Για να παρατηρούμε σήμερα κατάπληκτοι πόσο έξω είχαμε πέσει καθώς τα ονόματα του Τραμπ, του Μπάιντεν και του Πούτιν δεν αποκλείεται ακούγοντάς τα να μας προκαλούν ένα αίσθημα δυσφορίας ή και πνιγμονής, ενώ τα ονόματα δύο αγνώστων μας, όπως μνημονεύονται μισόν αιώνα και πλέον μετά τον θάνατό τους, θα ήταν συνδυασμένα με μια άφατη αγαλλίαση.

Πρόκειται για την αποκατάσταση ενός πρόρριζα κλονισμένου στην εποχή μας αισθήματος δικαιοσύνης, να ηχούν στις σωστές τους διαστάσεις τα ονόματα των ανθρώπων ώστε όσο λιγότερο επηρέασαν τα κοινά – αφού υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο, αυτός ο επηρεασμός να υπήρξε εντελώς αρνητικός ή και καταστροφικός – τόσο περισσότερο ευεργετική να θεωρούμε τη σημασία τους ενώ αντίθετα όσο πιο διαδεδομένα ή και παγκοσμίως γνωστά τα ονόματά τους, τόσο πιο επιφυλακτική να γίνεται η αποδοχή τους. Το αγγελτήριο του μνημόσυνου το περασμένο Σαββατοκύριακο όπως έρχεται να προβληματίσει ή και να ανατρέψει τη βεβαιότητα πως η μνήμη και η διάρκειά της αφορά μόνο σε ανθρώπους ή σε γεγονότα που διατηρούσαν ένα εκτόπισμα στη δημόσια σφαίρα όσο υπήρχαν, το νιώθεις να ισχυροποιεί την απόφανση του αλησμόνητου φιλόσοφου και φίλου Χρήστου Μαλεβίτση πως μόνον μέσα στους κόλπους του Θεού επιδαψιλεύεται η πραγματική διάρκεια σε σχέση με την ψευδεπίγραφη εκδοχή της μέσα στην κοινωνική αρένα.