Η βασιλεία του χώματος

Υπάρχουν εξειδικευμένοι βρετανοί δημοσιογράφοι που ασχολούνται με τη βασιλική οικογένεια. Μονοθεματικοί, που φιλοδοξούν να γίνουν μονογράφοι. Το θρίλερ με την εγχείρηση της Κέιτ Μίντλτον, ο καρκίνος του Κάρολου κ.λπ. έχουν επισκιάσει τη θεσμική απείθεια του μικρού υιού Χάρι, την ηθική ολισθηρότητα του αδελφού του Κάρολου κ.λπ. Απέραντα κείμενα για το πού εμφανίστηκε η πριγκίπισσα, τι είδους ασθένεια κ.λπ. καταλήγουν στη μυθιστορηματική αγωνία για το μέλλον του θρόνου.

Ο κόσμος θέλει ταυτίσεις και οι βιολογικές ή ηθικές σκιές εξάπτουν το ενδιαφέρον του για τον πολυτελή πλεονασμό της βασιλείας. Μια και το αναφέρω, ο καημένος ο Κάρολος περίμενε χρόνια και χρόνια για να γίνει βασιλιάς, με τη μακρόβια και χαλκέντερη Ελισάβετ να κρατιέται πεισματικά στον θρόνο, και τώρα, λίγο μετά την «επιτέλους στέψη», φαίνεται ότι η σκληρή μάνα προσπαθεί να τον τραβήξει μαζί της στο παρεκκλήσι του Ουίνδσορ. Στην Ελλάδα, που ως πολιτιστικά μιμητική (και εξοργιστικά ελλειμματική) πραγματικότητα θέλει κάτι αντίστοιχο (σε μεγαλύτερο βαθμό, μετά την απομάγευση της πολιτικής και των ηγετών που εξελίσσεται από το 2010 μέχρι σήμερα), έχουμε ανάλογα φαινόμενα που χάριν οικονομίας θα τα έλεγα «ζαπουνισμό».

Παρακολούθηση και μυθιστορηματική καταγραφή της τέως βασιλικής οικογένειας μέσα σε μια προσπάθεια να ανακτηθεί κάτι από την «απολεσθείσα αριστοκρατία» (φυσικά, ουδέποτε κτηθείσα) της παλαιάς Ελλάδας. Εναν ανάλογο νοσταλγικό οίστρο τον βλέπει κανείς σε κείμενα μιας μεταφυσικής αθηναιογραφίας, όπου εξαίρονται παλιά τζάκια, παλιά οικήματα, παλιά ήθη κ.λπ. Ο Δημήτρης Λυμπερόπουλος ήταν ειδικευμένος δημοσιογράφος, κυρίως με θέμα τον Ωνάση (υπήρξε βιογράφος του), αλλά επεκτεινόταν και σε πολλές πλευρές της τότε κοσμικογραφίας. Εξοδοι, συνήθειες, μυστικά ενός διεθνούς και αυτοδημιούργητου πάμπλουτου, αλλά και πλευρών της ελληνοκεντρικής (χολιγουντιανίζουσας) βιομηχανίας. Συχνά στα λαϊκά περιοδικά της εποχής, ιδίως οι αφανισμένοι, διάβαζαν διθυράμβους για το φόρεμα της Δέσποινας Παπαδοπούλου, την ίδια στιγμή που ήταν ενεργά τα στρατόπεδα πολιτικών κρατουμένων.

Η τεχνοτροπία εξελίσσεται και σε άλλες θεματικές περιοχές. Π.χ. στην πολιτική, στην πολιτιστική, στην επιχειρηματική ζώνη (αν και αυτά συμπλέκονται). Δίπλα στο εκάστοτε πολιτικό, πολιτιστικό, επιχειρηματικό πεδίο φυτρώνει μια μυθιστορηματική αράχνη που δίνει συχνά ανεδαφικές αλλά νόστιμες διαστάσεις. Και μάλιστα από αντίδρομες πλευρές. Εχει σχέδιο ο Τσίπρας, ο Κασσελάκης, τι θα κάνει ο Ανδρουλάκης, πώς αντιδρά ο Μητσοτάκης, με ποιον έφαγε το τάδε στέλεχος, τι είπαν κατ’ ιδίαν κ.λπ. Σε μεγάλο βαθμό πρόκειται για διαρροές των ίδιων των ενδιαφερομένων ή των παλατιανών τους. Οι διαρροές, ως γνωστόν, είναι η εκδίκηση των πολιτικών. Διασκευάζοντας αφηγηματικά την πραγματικότητα, ναι μεν οδηγούν σε μια δημοσιογραφική απεραντολογία (ερήμην της πολιτικής ανάλυσης), αλλά δίνουν και ψωμί στο ιστόρημα, εκτός από την επιδιωκόμενη φθορά στον αντίπαλό τους. Η τσιπρολογία, η (εξαιρετικά ορμητική) κασσελακολογία, η μητσοτακολογία κ.λπ. συχνά έχουν παρεμφερή τεχνική με τους «ζαπουνισμούς» που προανέφερα. Μεγάλη επιτυχία έχει διεθνώς η «ψυχαναλυτική» προσέγγιση των εμπορικότατων Πούτιν, Τραμπ, αν και τελευταία ανεβαίνει κάπως ο Μακρόν (με την αγωνία του, αφού ολοκληρώνει και τη δεύτερη θητεία).

Οι πιο απελπισμένοι ασχολούνται με τον πιο αντιμυθιστορηματικό και αντιγοητευτικό Σολτς. Είναι ηρωισμός να προσπαθήσεις να αφηγηθείς κάτι για τον συγκεκριμένο ηγέτη της ισχυρής ευρωπαϊκής χώρας. Βέβαια στην Ιστορία τα «σιγανά ποταμάκια» είχαν ψαχνό, γι’ αυτό ας είμαστε υπομονετικοί. Ολα βράζουν στο τίποτα, χυλώνουν, αλλά στο τέλος μεταβολίζονται. Το θέμα είναι ότι η μάταιη προσδοκία από την πολιτική για κάτι μεγάλο εξαναγκάζει συχνά στην τιποτογραφία. Εκτός από νοστιμιά που εξασφαλίζει το πολιτικά προβλέψιμο, γλιτώνει εν τέλει η πολιτική από τις ερμηνείες της και η λαϊκή ευθυμογραφία από τον ριζοσπαστισμό της.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ