Ο δήμιος από το Καλαί

Παλιά, υπήρχαν διάφοροι ευφάνταστοι τρόποι. Στη Δύση, ο δημοφιλής διαμελισμός διά των ίππων (τα άκρα του καταδικασμένου ήταν δεμένα σε άλογα που έτρεχαν προς διαφορετικές κατευθύνσεις), ο διαμελισμός με πριόνι (ο καταδικασμένος τεμαχιζόταν κρεμασμένος ανάποδα), και πολλές δημιουργικές παραλλαγές τους (διαμελισμός-κρέμασμα-τεμαχισμός, κρέμασμα-διαμελισμός-αποκεφαλισμός-τεμαχισμός)· στην Ανατολή διάσημος ήταν ο ανασκολοπισμός, κοινώς παλούκωμα. Κοινό ζητούμενο παντού να μην πεθάνει γρήγορα ο καταδικασμένος, ώστε να παρατείνεται η τιμωρία – και το θέαμα. Εκεί φαινόταν η αξία του δήμιου.

Και βέβαια, υπήρχαν πάντα τα ταξικά· γιατί, μην κοροϊδευόμαστε, η πάλη των τάξεων απλώνεται σε όλο το φάσμα και μέχρι το ύστατο σημείο της κάθε επίγειας τιμωρίας (για τις επουράνιες δεν γνωρίζουμε ακόμα στα σίγουρα).

Οι αργόσυρτοι βασανισμοί προορίζονταν για τους παλιοφουκαράδες που πιάνονταν είτε διαπράττοντας τα ειδεχθέστερα εγκλήματα είτε κλέβοντας μια φραντζόλα ψωμί, είτε όμηροι ανάμεσα σε δύο αντίπαλες δυνάμεις είτε μαγειρεύοντας θεραπευτικά μαντζούνια – όπως οι μάγισσες, για τις οποίες υπήρχε το υπερθέαμα της καύσης.

Για τις ανώτερες τάξεις αντίθετα, προσφερόταν η αξιοπρέπεια του αποκεφαλισμού: γρήγορος, καθαρός, με εθιμοτυπικό πρωτόκολλο (ο μελλοθάνατος έπρεπε να ευχηθεί, δημόσια, μακροημέρευση στον άρχοντα που είχε διατάξει τον αποχωρισμό από το κεφάλι του) και κυρίως ανώδυνος – εφόσον, πάλι, ο δήμιος ήξερε καλά τη δουλειά του, που σ’ αυτήν την περίπτωση ήταν ένας θάνατος γρήγορος κι ει δυνατόν ανεπαίσθητος. Πάμπολλες οι περιπτώσεις ευγενών για τους οποίους εκαλείτο ο «δήμιος από το Καλαί», δεδομένου ότι οι επαγγελματίες της γαλλικής ακτής της Μάγχης κατείχαν την τεχνογνωσία. Ωσπου ήρθε η λαιμητόμος του δόκτορος Ζοζέφ Γκιγιοτέν, σύμβολο δημοκρατίας και ισότητας γιατί η επανάσταση έκοβε μεν κεφάλια με ταχύτητα ραπτομηχανής αλλά με τον ίδιο τρόπο για λαιμούς τιτλούχους κι ανωνύμους.

Η εκτέλεση του καταδικασμένου Αμερικανού Κένεθ Σμιθ στην Πολιτεία της Αλαμπάμα, την 25η Ιανουαρίου 2024, ξεκίνησε στις 7.53 μ.μ. και ο θάνατός του ανακοινώθηκε στις 8.25 μ.μ.

Ηταν δεμένος με λουριά και είχε στο πρόσωπό του μια μάσκα· σύμφωνα με τους αυτόπτες μάρτυρες έμοιαζε να έχει τις αισθήσεις του αρκετά λεπτά αφού άρχισε να εισρέει μέσα στη μάσκα το άζωτο. Κατόπιν, για τουλάχιστον δύο λεπτά «έτρεμε, σπαρταρούσε και σφάδαζε», μετά ανέπνεε αργά και δύσκολα, και μετά έπαψε να αναπνέει. Ο παριστάμενος ιερέας Τζεφ Χουντ δήλωσε ότι πριν από την εκτέλεσή του ο Σμιθ αγωνιούσε για ένα μόνο πράγμα: πόσο πολύ θα βασανιζόταν προτού πεθάνει. Η αγωνία του αποδείχθηκε δικαιολογημένη. Λίγα λεπτά πριν από την εκτέλεσή του είπε ότι «απόψε η Αλαμπάμα έκανε την ανθρωπότητα να πάει ένα βήμα πίσω».

Ο Σμιθ ήταν αναμφίβολα εγκληματίας: τον Μάρτιο του 1988 ήταν ένας από τους τρεις άντρες που καταδικάστηκαν για τον φόνο μιας 45χρονης γυναίκας. (Είχαν προσληφθεί από τον πάστορα σύζυγό της, ο οποίος λίγο αργότερα αυτοκτόνησε.)

Στη δίκη του, το 1996, οι ένορκοι που τον καταδίκασαν ψήφισαν 11 προς 1 ποινή ισόβιας κάθειρξης και όχι θανάτου, αλλά ο δικαστής τους αγνόησε και επέβαλε τον θάνατο. (Εκτοτε στην Αλαμπάμα η απόρριψη από τους δικαστές μιας απόφασης ενόρκων για ισόβια κάθειρξη κρίθηκε παράνομη, αλλά όχι αναδρομικά). Ενα βράδυ του Νοεμβρίου 2023 έφτασε τελικά η ώρα εκτέλεσης του Σμιθ και ξεκίνησε η διαδικασία, με θανατηφόρα ένεση· όμως όσο κι αν προσπαθούσε η ομάδα των επιφορτισμένων με το έργο, δεν τα κατάφερναν: ξανά και ξανά τρυπούσαν αλλά η ενδοφλέβια δεν εισχωρούσε όπως έπρεπε και τελικά, επειδή έληγε η προθεσμία της διαταγής εκτέλεσης, αναγκάστηκαν να παραιτηθούν. Το ίδιο συνέβη και με άλλους θανατοποινίτες.

Η Αμερική είναι μια χώρα φωτός και σκότους. Από εκεί έρχονται πολλά χαρμόσυνα, πολλά δυσοίωνα και πολλά τρομακτικά. Το Ανώτατο Δικαστήριο που κλήθηκε ν’ αποφανθεί για την εκτέλεση με άζωτο του Σμιθ δεν την απαγόρευσε (χωρίς αιτιολόγηση, όπως γίνεται σε περιπτώσεις κατεπείγοντος) αλλά η μειοψηφούσα φιλελεύθερη δικαστής Σόνια Σοτομαγιόρ δήλωσε, «αφού η Αλαμπάμα απέτυχε να τον σκοτώσει την πρώτη φορά, τον επέλεξε ως πειραματόζωο για να δοκιμάσει μια νέα μέθοδο. Ο κόσμος παρακολουθεί». Ναι, ο κόσμος παρακολουθεί. Ο πολιτισμός του 21ου αιώνα που θέλει να (πιστεύει ότι) διαχωρίζεται από τη βαρβαρότητα του παρελθόντος του, κοιτάζει. Ψιθυρίζοντας, ας έφερναν τουλάχιστον τον δήμιο από το Καλαί.