Χαμένη ευκαιρία

Μόλις πριν από τέσσερις ημέρες, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο παρουσίασε μελέτη για τις επιπτώσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης στην απασχόληση: οι μισές θέσεις εργασίας αναμένεται να επηρεασθούν σε παγκόσμιο επίπεδο, όταν στις αναπτυγμένες οικονομίες θα κινδυνεύσει το 30% των θέσεων.

Τις ημέρες αυτές συζητείται στην Εθνική Αντιπροσωπεία και ψηφίζεται σήμερα το νομοσχέδιο για την «Ενίσχυση του Εθνικού Συστήματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης». Αναμφίβολα, οι σημερινοί σπουδαστές στις αντίστοιχες δομές είναι οι αυριανοί διαχειριστές αυτής της νέας, τεχνολογικά απαιτητικής, περιόδου. Κρισιμότατο, επομένως, το νομοσχέδιο, το οποίο, αν και αποτελεί μία πολύ θετική προσπάθεια, είναι ανεπαρκές και στερείται οράματος και νέων ιδεών.

Το νομοσχέδιο αρνείται, ειδικότερα, να εστιάσει στις μελλοντικές ανάγκες εργασίας. Δεν υπάρχει καν μελέτη αναγκών και προτεραιοτήτων για την πατρίδα μας, χωρίς την οποία καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να είναι επιτυχής. Το μόνο που επιτυγχάνεται, είναι να μετατίθεται η ευθύνη προγραμματισμού από την Πολιτεία στις τοπικές επιχειρήσεις και εργοδότες. Η γνώμη των επιχειρήσεων και εργοδοτών είναι βέβαια χρήσιμη, αλλά η δυνατότητά τους να προβλέψουν τις μακροχρόνιες ανάγκες της χώρας είναι αναγκαστικά περιορισμένη και τα κίνητρά τους μπορούν εύκολα να αμφισβητηθούν.

Σε μια εποχή όπου ο νέος ενδέχεται να αλλάξει θέση εργασίας ή και επάγγελμα 4-5 φορές, το ζητούμενο δεν είναι να μάθει ένα επάγγελμα, αλλά να αναπτύξει δεξιότητες ανεξαρτήτως ειδικότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, η κεντρική εκτίμηση αναγκών της χώρας θα πρέπει να είναι η βάση για την όποια συζήτηση. Επιπροσθέτως, προγράμματα σπουδών, εκπαιδευτικό υλικό και εργαστήρια που υπάρχουν σήμερα αφορούν τις προ δεκαπενταετίας τουλάχιστον τεχνολογίες.

Σε επίπεδο μαθητείας και πρακτικής άσκησης υπάρχει κριτική ότι πρόκειται για απλήρωτη εργασία. Σε αυτό προστίθεται η παντελής απουσία εργαλείων και προστατευτικών μέσων, ειδικά σχεδιασμένων για την ηλικία και τον σωματότυπο ενός ανηλίκου. Το νομοσχέδιο μεριμνά μόνο για την κάλυψη ατυχήματος κατά τη διάρκεια της μαθητείας και ουδόλως ασχολείται με την πρόληψη έκθεσης σε κινδύνους.

Αξιοσημείωτη, επίσης, η επιλογή, οι εκπαιδευτικοί να μη συμμετέχουν στις αποφάσεις, ενώ κρίσιμη είναι η απουσία συνεχιζόμενης εκπαίδευσής τους. Επιπλέον, απουσιάζει η δυνατότητα μετάβασης από την τεχνική στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση – δυνατότητα που εφαρμόζεται σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Η απουσία αυτή επιτείνει το αίσθημα στίγματος για τους σπουδαστές τεχνικής εκπαίδευσης.

Θα ήθελα, κλείνοντας, να διατυπώσω την ανησυχία μου για την πρόβλεψη ένταξης σε μεταγυμνασιακά ΙΕΚ (αμέσως μετά το Γυμνάσιο). Παράλληλα με την εκπαίδευσή του, ο έφηβος των 15 ετών διαμορφώνει τις αξίες που θα τον ακολουθούν πιθανώς σε όλη τη ζωή του, αναπτύσσει πολιτικές συμπεριφορές. Αν, όμως, στερηθεί τη γενική παιδεία – όπως προωθεί μεταξύ άλλων το νομοσχέδιο – τι πολίτες, τι ανθρώπους διαμορφώνουμε; Πρόκειται, αναμφίβολα, για άλλη μία χαμένη ευκαιρία.

Η Αθηνά Λινού είναι καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και βουλευτής Β1 Βορείου Τομέα Αθηνών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ