Το κύρος του δικηγόρου

Συμπράττων λειτουργός της Δικαιοσύνης ο δικηγόρος. Και μ’ αυτήν την ιδιότητα οφείλει ν’ αποδώσει τα μέγιστα για την καταξίωση της θέσης. Της ιδιότητας. Προϋπόθεση απαραίτητη η αγαστή συνεργασία με τους λοιπούς φορείς – δικαστές, εισαγγελείς και δικαστικούς υπαλλήλους.Με πνεύμα συνεργασίας. Αλληλοκατανόησης. Για το καλό της Δικαιοσύνης. Της κοινωνίας στην οποία όλοι προσβλέπουμε. Κι αποτελούμε τον καθρέφτη της. Σημαντικό το έργο του δικηγόρου, υπερασπιστού των ατομικών, κι ανθρώπινων δικαιωμάτων, στην άσκηση των καθηκόντων του. Γι’ αυτό και σημαντικές
οι υποχρεώσεις που απορρέουν. Και οφείλει να τις τηρεί. Ιδιαίτερα όταν αγορεύει. Οπου όλα μετριούνται. Από τον δικαστή που θα εκδώσει την απόφαση. Από τα έγκατα της ψυχής του. Ανεπηρέαστος. Αλλά και τους λοιπούς παράγοντες
της δίκης. Ολα έχουν τη σημασία τους.

«Χρη λέγειν τα καίρια», έλεγε ο μέγας Αισχύλος. Ο δικηγόρος πρέπει να έχει μέτρο κι ακρίβεια στις σκέψεις του. Πρέπει να τα σκέφτεται όλα, αλλά δεν επιτρέπεται να λέει όσα σκέφτεται. Με αυτοκυριαρχία οφείλει να συγκαλύπτει τις άστοχες σκέψεις του. Κατά τον Νικόλαο Δημητρακόπουλο, τον μεγάλο αυτόν νομομαθή, που διετέλεσε υπ. Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου, αν η νομική είναι κατεξοχήν επιστήμη λέξεων, εντούτοις ο δικηγόρος οφείλει να γνωρίζει και να σιωπά, ενίοτε ομιλών οσάκις δεν πρέπει, ενεργεί ουχί εντίμως και κηλιδώνει το αξίωμα. Ο λόγος του δικηγόρου πρέπει να έχει σαφήνεια εκφράσεως, που εκπορεύεται από καθαρότητα σκέψεως, τάξη, συντομία, συνοχή, πληρότητα, εγκράτεια, διακριτικότητα κι αξιοπρέπεια.

Την πνευματική δύναμη ενισχύουν η πλήρης και βαθιά παρατήρηση πραγμάτων, η συνήθεια στους σαφείς συλλογισμούς, η μελέτη της λογικής, η χρήση της γλώσσας των αριθμών και η εσωτερική πειθαρχία. Ο Δημοσθένης έλεγε ότι η τραχεία έκφραση υποδηλοί πνευματική πικρότητα κι αγριότητα. Ο Αριστοτέλης διδάσκει το μέτρο και τη μεσότητα στις περιόδους του λόγου. Η βραχύτητα κάνει τον ακροατή να σκοντάφτει πολλάκις, αλλά κι οι μακροσκελείς περίοδοι κάνουν τον ακροατή να μένει πίσω και να μην μπορεί να παρακολουθήσει. Ο δικηγόρος οφείλει να λέει στο ακροατήριο όσα ωφελούν την υπόθεση κι όχι όσα ωφελούν τη φήμη του, η οποία κατακτάται μόνο από το ευνοϊκό αποτέλεσμα της δίκης.

Η διάρκεια του λόγου δεν πρέπει να εξαρτάται από την ικανότητα του δικηγόρου, αλλά από την αντοχή του ακροατηρίου να συγκρατήσει αμείωτη την προσοχή του επί του θέματος. Ο λόγος, κατά τον Αριστοτέλη, καθιστά το ενδεχόμενο πιθανό και ασκεί επιβολή στους ακροατές, εφόσον είναι καθαρός και δεν περιέχει ψεύδη. Η ηρεμία του ρήτορος, κατά τον Δημοσθένη, είναι δύναμη για τον λόγο, ενώ η οργή είναι αδυναμία. Ο νομικός, κατά τον Αλέξανδρο Σβώλο, δεν μπορεί να είναι μόνο μύστης του Δικαίου. Είναι μοιραίως και στρατιώτης αυτού. Το Δίκαιο μάλιστα της πολιτείας χάνει την αξία του εάν ο νομικός δεν το εγκολπωθεί με τη διάθεση ν’ αγωνίζεται υπέρ αυτού.

«Ος δ’ αν ποιήσει και διδάξει, ούτος κληθήσεται μέγας», κατά τη βαθύτατη ρήση του Ευαγγελίου.

Ο Δημήτρης Χ. Παξινός είναι πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών