Ελεύθερο Πανεπιστήμιο για ποιους;

Οι βασικές προβλέψεις του ν. 4957/2022 συρρίκνωσαν τη δημοκρατική λειτουργία, συνεχώς απορυθμίζουν την οργάνωση των σπουδών, οδηγούν σε αυτόματη αναγνώριση των τίτλων κολλεγίων, παρεμβαίνουν στις διαδικασίες ακαδημαϊκής εξέλιξης του προσωπικού, υποβάθμισαν περαιτέρω τη φοιτητική μέριμνα, την ανάπτυξη της στελέχωσης και των υποδομών των ΑΕΙ, και επέβαλαν απαράδεκτες διαδικασίες εκλογής των διοικήσεών τους. Ενα χρόνο μετά πρωθυπουργός και κυβέρνηση με διαστρεβλωτικές διαδικασίες και ορολογία, για ψηφοθηρία, ανοίγουν πάλι το ζήτημα των ιδιωτικών πανεπιστημίων που ουδείς το ζήτησε και ουδεμία πραγματική ανάγκη ικανοποιεί, όπως θα φανεί παρακάτω!

Τα ελληνικά πανεπιστήμια δεν είναι κρατικά όπως διαλαλούν οι πολιτικοί μας φωστήρες, για να εκμεταλλευτούν την αρνητική άποψη που, καλώς ή κακώς, έχει η πλειοψηφία για ό,τι «κρατικό». Κρατικές υπηρεσίες και οργανισμοί είναι εκείνες που το κράτος διορίζει τις διοικήσεις και το προσωπικό τους, και αποφασίζει για τον τρόπο που λειτουργούν. Τα πανεπιστήμιά μας είναι πλήρως αυτοδιοικούμενα, εκλέγουν τους καθηγητές και διοικήσεις τους και αποφασίζουν μόνα τους για την ακαδημαϊκή, οικονομική, διοικητική, ερευνητική λειτουργία τους. Είναι λοιπόν δημόσια, ΝΠΔΔ, όχι κρατικά και οι καθηγητές τους είναι δημόσιοι λειτουργοί. Το άρ. 16 του Συντάγματος προστατεύει λοιπόν τον δημόσιο χαρακτήρα τους και εγγυάται τη δημόσια χρηματοδότησή τους.

Η κυβέρνηση θεσμοθετεί και ολοκληρώνει την υποβάθμιση του δημόσιου πανεπιστημίου, που χρόνια τώρα αρνείται να χρηματοδοτήσει επαρκώς, και διαλαλεί ότι ο ανταγωνισμός θα τα αναβαθμίσει, κατά τον ίδιο τρόπο φαντάζομαι που η ιδιωτική υγεία οδήγησε στη διάλυση των δημόσιων νοσοκομείων, η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας εκτόξευσε τους λογαριασμούς του ρεύματος και η απελευθέρωση των μεταφορών οδήγησε στο έγκλημα των Τεμπών. Φυσικά και η ύπαρξη τόσα χρόνια τώρα του ιδιωτικού σχολείου δεν βελτίωσε το δημόσιο.

Το νομοσχέδιο αυξάνει τους ταξικούς φραγμούς στην εκπαίδευση. Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια θα μειώσουν το brain drain. Κανείς αναρωτιέται γιατί το Harvard, το MIT, το Cambridge κ.λπ. με τα δισ. δολάρια κληροδοτήματα και εισροές να θέλουν να φτιάξουν παραρτήματα στην Ελλάδα. Μήπως έφτιαξαν παραρτήματα στη Γερμανία ή αλλού; Αλλά ακόμα και αν έφτιαχναν οι αποτυχόντες των εισαγωγικών εξετάσεων δεν θα πληρούσαν τα αυστηρά κριτήρια εισαγωγής στα καλά ξένα πανεπιστήμια και έτσι πάλι στο εξωτερικό θα πήγαιναν! Παραρτήματα θα ιδρύσουν (όπως ήδη έχει γίνει μέσω των κολλεγίων) χαμηλής ποιότητας ιδρύματα που δεν χρηματοδοτούνται επαρκώς στη χώρα τους, ακριβώς λόγω της χαμηλής ποιότητάς τους (παράδειγμα τα αγγλικά πρώην polytechnics;). Ετσι θα υπάρξει μικρή μόνο αύξηση εισακτέων (εάν πιστεύουμε στην αξιοκρατία φυσικά!) σε κλάδους χαμηλού κόστους, σε ιδρύματα χαμηλής ποιότητας. Αυτό οδηγεί σε υποβάθμιση πτυχίων, επαγγελματικών δικαιωμάτων και στο παράδοξο και κοινωνικά απαράδεκτο κάποιοι να γίνονται σπουδαστές με εξετάσεις και κάποιοι με τα λεφτά των οικογενειών τους! Είναι άλλωστε η ίδια κυβέρνηση που εισήγαγε το άκρως ταξικό μέτρο της ελάχιστης βάσης εισαγωγής που άφησε πανεπιστήμια με κενές θέσεις, στέλνοντας έτοιμη πελατεία στα κολλέγια. Ξεκάθαρο το μήνυμα αν γράψεις 10.000 μόρια δεν περνάς, αλλά αν έχεις να δώσεις 10.000 ευρώ οι πόρτες είναι ανοιχτές! Στις ΗΠΑ 45 εκατ. άνθρωποι είναι πνιγμένοι στα χρέη λόγω σπουδών με δάνεια 1.77 τρισ.

Επιπλέον, αφού κατά τους κανονισμούς της ΕΕ όταν συνυπάρχουν ένας δημόσιος και ένας ιδιωτικός φορέας, σε κάποιο κλάδο της αγοράς, απαγορεύεται κάθε κρατική ενίσχυση/επιδότηση του ενός ή του άλλου, στο όνομα της ισότητας στον «ανταγωνισμό», ιδιωτικοποιείται ξεκάθαρα και το δημόσιο πανεπιστήμιο, που για να επιβιώσει θα υποχρεωθεί να επιβάλλει δίδακτρα. Το τέλος της δωρεάν παιδείας! Το «ελεύθερο» Πανεπιστήμιό τους είναι ελεύθερο λοιπόν για τις επιχειρήσεις, για την ελεύθερη αγορά και τους μεγαλοεπενδυτές και κλειστό για τους φοιτητές και τις ανάγκες τους.

Ο Νίκος Μαρκάτος είναι ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ, πρ. πρύτανης, γενικός γραμματέας Συλλόγου Ευρωπαίων Ομότιμων Καθηγητών