Προκλήσεις, ευκαιρίες και ψευδαισθήσεις

Το 2022 τιμούσαμε τα 100 χρόνια από τη θλιβερή ανάμνηση της Καταστροφής της Σμύρνης και του ξεριζωμού του ελληνισμού της Ιωνίας, ενώ το 2024, το οποίο υποδεχόμαστε σε λίγες ώρες, συμπληρώνονται αντίστοιχα 50 χρόνια από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και τη διχοτόμηση του νησιού.

Εχοντας αυτές τις υπομνήσεις βαθιά χαραγμένες στη συλλογική μας μνήμη, προκύπτει το εύλογο ερώτημα αν ως έθνος δικαιούμαστε να αισιοδοξούμε ενόψει της νέας χρονιάς και των ευκαιριών που διαφαίνονται μετά το πρόσφατο ταξίδι του προέδρου Ερντογάν στην Αθήνα.

Πριν από ακριβώς έναν χρόνο η Τουρκία είχε αναδείξει την Ελλάδα ως τον κύριο στρατηγικό αντίπαλό της, έθετε μετ’ επιτάσεως το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου αμφισβητώντας την ελληνική κυριαρχία τους, επέμενε στο «δόγμα της γαλάζιας πατρίδας», διακήρυσσε τη «λύση» των δύο κρατών στην Κύπρο, απειλούσε στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο ότι θα μπορούσε να έρθει μια νύχτα ξαφνικά «προκειμένου να μας συνετίσει» και ότι «οι πύραυλοί της θα μπορούσαν να φτάσουν μέχρι και την Αθήνα».

Σήμερα εμφανίζεται έτοιμη να συζητήσει «στη βάση της αμοιβαίας καλής θέλησης» αφού, σύμφωνα με τον πρόεδρο Ερντογάν, «δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα που δεν μπορούμε να λύσουμε μέσω του διαλόγου».

Τι ακριβώς άλλαξε και πλέον από την ακραία τουρκική ρητορική περάσαμε στις ευχές για διάλογο και αμοιβαία καλή θέληση;

Παρά το γεγονός ότι οι προκλητικές θέσεις της Τουρκίας βρίσκονται πάντα στο τραπέζι, η Ελλάδα εκμεταλλεύεται το πάγιο δόγμα στη διπλωματία που επιτάσσει να συζητείς όταν αισθάνεσαι ισχυρός. Ο έμπειρος Χένρι Κίσινγκερ το έλεγε διαφορετικά, ισχυριζόμενος ότι «η μετριοπάθεια είναι προσόν μόνο όταν οι άλλοι αντιλαμβάνονται ότι έχεις και άλλες επιλογές».

Σε αυτή τη συγκυρία, λοιπόν, η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να εμφανίζεται μετριοπαθής:

Εχει ήδη θωρακίσει την οικονομία της, έχει εξασφαλίσει αναβαθμισμένο γεωστρατηγικό ρόλο, εμπεδώνει την προνομιακή της σχέση με τις ΗΠΑ, ειδικά μετά τη συνεργασία στην Αλεξανδρούπολη, βελτιώνει τον εξοπλισμό της, αναλαμβάνει αμυντικές στρατηγικές συμφωνίες με τους συμμάχους της και εμφανίζεται ως ενεργειακός κόμβος στην περιοχή, ακριβώς την ώρα που η Τουρκία βιώνει μια γεωπολιτική στασιμότητα και αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα από τη Δύση λόγω της σχέσης της με τη Ρωσία και την απροκάλυπτη στήριξή της στους τρομοκράτες της Χαμάς…

Επομένως η Ελλάδα εκμεταλλεύεται αυτή τη συγκυρία, χωρίς επί της ουσίας να πιστεύει ότι η Τουρκία θα υποχωρήσει από τις θέσεις της, ούτε ότι θα αναγκαστεί να αποδεχθεί τις βασικές αρχές του Διεθνούς Δικαίου προκειμένου να συμφωνήσει στην επίλυση ή την παραπομπή των ανοιχτών μας θεμάτων στη διεθνή διαιτησία.

Τι ενδεχομένως θα κερδίσει η χώρα μας από το θετικό κλίμα;

Εκτός από την αυτονόητη ηρεμία της, μπορεί να κατοχυρώσει τον ρόλο της ως του μόνου δημοκρατικού πυλώνα σταθερότητας στην περιοχή, την αποφασιστική της συνεισφορά στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την Τουρκία και την ευκαιρία να ξαναβάλει το Κυπριακό στο διεθνές προσκήνιο. Αλλωστε, ουσιαστική πρόοδος των ελληνοτουρκικών σχέσεων δεν μπορεί να υπάρξει όσο η Κύπρος παραμένει διχοτομημένη και υπό κατοχή.

Γι’ αυτό και η ευχή μου για το 2024 είναι να μείνει στην Ιστορία όχι ως το έτος της 50ετούς θλιβερής ανάμνησης, αλλά ως το ορόσημο λύτρωσης και προόδου. Πενήντα χρόνια ίσως η Ελλάδα να μην έχει βρεθεί ξανά σε τόσο ευνοϊκή συγκυρία… Ας μην την αφήσουμε να πάει χαμένη.

Ο Γιώργος Μουρούτης είναι εκδότης