Ηχοδύναμα

Ερνέστ Ανσερμέ:
Τα «μονοφωνικά» χρόνια, DECCA, 26 CD

Το 2024 ξεκινά, μεταξύ άλλων, με μία πολύ «δυνατή» έκδοση υλικού από το παρελθόν, που έρχεται να προστεθεί στο ογκωδέστερο στερεοφωνικό «αδελφάκι» της που έχει ήδη εκδοθεί και που αν και με λίαν σοβαρά διαδικαστικά προβλήματα, όπως η πρωτοφανής καθυστέρηση της έκδοσης που είχε κρατήσει πάνω από δύο χρόνια από την αναγγελία της (!) και τα λάθη σε δύο δίσκους που η εταιρεία τώρα τους αντικαθιστά και για τους παλαιούς αγοραστές, παραμένει ένας ακρογωνιαίος λίθος στην ιστορία της δισκογραφίας. Εκείνος ο τόμος, ο στερεοφωνικός, για τα αντίστοιχα χρόνια. Και αυτός, ο μονοφωνικός, εξίσου, αν όχι και περισσότερο, για τη δική του εποχή.

Με την ελπίδα λοιπόν ότι αυτή τη φορά όλα θα κυλήσουν κανονικά και δεν θα χτυπήσει πάλι την τελευταία ώρα κανένα καμπανάκι μετάθεσης της έκδοσης για το βαθύ μέλλον, σε λίγες ημέρες από τώρα θα είναι διαθέσιμη και, όπως είναι φυσικό, αναμένεται με τεράστιο ενδιαφέρον, ειδικά καθώς το υλικό που περιλαμβάνει είναι φυσικά, ιδίως σε κάποιες περιπτώσεις, πολύ σπανιότερο από εκείνο του στερεοφωνικού τόμου του Ανσερμέ, αλλά και καθώς αν η δουλειά που έχει γίνει στην ηχητική επεξεργασία είναι αντίστοιχης ποιότητας, θα πρόκειται για ένα εξαιρετικό έργο.

Βέβαια, ο ήχος της Γενεύης, της θρυλικής Ορχήστρας της Ρωμανικής Ελβετίας, της OSR του Ανσερμέ, που κατάφερε να γράψει στις ταινίες της η ομάδα της DECCA τα τελευταία χρόνια της μονοφωνίας, δεν είναι ο «όποιος» μονοφωνικός ήχος: είναι ανάμεσα σε ό,τι σπουδαιότερο έγινε ποτέ στην ιστορία της τέχνης της ηχογράφησης – γιατί εκτός από τεχνική και τεχνολογία, είναι και μία «τέχνη» από μόνη της. Και η DECCA στο Victoria Hall, ειδικά τότε, έκανε θαύματα. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να υπενθυμίζει κανείς με έμφαση, όχι για τον ρηχό λόγο του διπόλου «καλός ήχος / κακός ήχος» και για να αντιπαρατάξει ανοήτως τις τεχνολογίες που χωρίζουν το 1952-53 με εκείνες του 2023, αλλά για εντελώς διαφορετικό λόγο: επειδή ο ήχος που ηχογραφείται, όπως προαναφέρθηκε, δεν είναι μόνον ζήτημα τεχνολογίας – και η DECCA της εποχής, όπως και άλλες εταιρείες, όπως λ.χ. η TELDEC και όχι μόνον, απέδειξαν πολύ μπροστά απ’ τον καιρό τους: ότι δεν είναι καν κυρίως θέμα τεχνολογίας, αλλά θέμα μουσικής και αισθητικής αντίληψης και του πώς βάζεις την τεχνολογία να την υπηρετήσει.

Ομως, εδώ δεν έχουμε να κάνουμε μόνον με υλικό της Γενεύης και της OSR, αλλά ούτε και μόνον με υλικό της τελευταίας εποχής της μονοφωνίας. Επίσης, ούτε και αποκλειστικά με υλικό με το οποίο έχουμε συνηθίσει να συνδέουμε τον Ανσερμέ, αν και, βέβαια, κυρίως πρόκειται για το πάγια αγαπημένο του ρεπερτόριο: Γάλλοι, Ελβετοί και Ρώσοι. Το πιο παλιό παράδειγμα είναι και το πιο εντυπωσιακό: Εξι Concerti Grossi από το Εργο αρ. 6, το κορυφαίο ορχηστρικό έργο του Χέντελ, ηχογραφημένα στο Λονδίνο με την ad hoc σχηματισμένη για την περίσταση «Ορχήστρα Εγχόρδων της DECCA», ήδη το 1929, το ίδιο το έτος ίδρυσής της! Η επιστροφή του Ανσερμέ στο στούντιο έγινε όμως αρκετό καιρό μετά, την επαύριο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, το 1946, που, ως Ελβετός, δεν τον έζησε βέβαια με τον τρόπο των άλλων Ευρωπαίων. Κατά τα λοιπά δεν μπορεί παρά να γίνει μία ειδική μνεία στον πρώτο Ντεμπισί, τον πρώτο Ραβέλ και τον πρώτο Στραβίνσκι που ηχογράφησε ο Ανσερμέ και που βρίσκονται εδώ: χωρίς υπερβολή, πρόκειται για τα «άγια των αγίων» της δισκογραφίας και των τριών αυτών γιγάντων που επανακαθόρισαν τη μουσική.