Ακροδεξιά επί χάρτου

Σύμφωνα με έγκυρες εκτιμήσεις της κλάκας και της πλάκας, ο Φλωρίδης είναι ακροδεξιός επειδή αλλάζει τον ποινικό νόμο, ο Πιερρακάκης επειδή ανοίγει τον δρόμο στα ιδιωτικά πανεπιστήμια κι ο Μητσοτάκης επειδή καταλύει το Σύνταγμα.

Λίγο παλαιότερα κάποιοι άλλοι ακροδεξιοί έφτιαχναν τον φράχτη στον Εβρο, έκλειναν τα σύνορα κι έκαναν άκαρδα push-backs σε όσους αναζητούσαν καλόκαρδα μια θαλπωρή στην αγκαλιά μας.

Ακόμη κι ο Κασσελάκης άφησε στην άκρη τα κρυόπλαστα αστεία κι ύψωσε το λάβαρο του αντιφασιστικού αγώνα διά της μονίμως μουτρωμένης εκπροσώπου του.

«Ακροδεξιά κατρακύλα στη Βουλή» σήμανε συναγερμό η «Αυγή» (15/12).

Αν έπαιρνα σοβαρά όσα άκουγα καθημερινά, θα φοβόμουν ότι ζω στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης. Οπου η Ακροδεξιά επελαύνει ακάθεκτη κατά πάντων κι η λύση είναι η Αριστερά να πλακώνεται στους δρόμους μαζί της.

Ευτυχώς δεν τα παίρνω σοβαρά.

Πριν από λίγες μέρες, ένας κορυφαίος ερευνητής του λαϊκίστικου φαινομένου, ο Cas Mudde, έδωσε μια συνέντευξη για τις ολλανδικές εκλογές όπου ως γνωστόν επικράτησε ο Γκερτ Βίλντερς («Le Monde», 16/12).

Η συνέντευξη είχε τον βαρύγδουπο τίτλο «Η Κεντροδεξιά υιοθετεί τα θέματα της Ακροδεξιάς».

Αλλά εντελώς αντίθετο περιεχόμενο.

Ο ίδιος σημειώνει πως όλες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι «η κοινή γνώμη δεν έχει γείρει δεξιά» και «δεν υπάρχει αυξανόμενη εχθρότητα για τους μετανάστες».

Σύμφωνα με τον Mudde, οι ολλανδικές εκλογές επικεντρώθηκαν κυρίως σε τρία θέματα: τη μετανάστευση, το επίπεδο ζωής και την κατοικία.

Τίποτα καινούργιο. Απλώς «οξύνθηκε η δημόσια ρητορική».

Και η αντιπαράθεση συνοψίστηκε τελικά στο ερώτημα «σε ποιον ανήκει αυτή η χώρα;». Συνέβη δηλαδή στην Ολλανδία κάτι που έχει συμβεί ήδη στη Γαλλία και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές εκλογές.

Με άλλα λόγια ακόμη και σε μια εκλογική αναμέτρηση με «ακροδεξιό» αποτέλεσμα, δεν φαίνεται να έχει συμβεί κάτι ιδιαίτερα «ακροδεξιό» – εκτός φυσικά από το αποτέλεσμα.

Υποθέτω πως παντού στη δημοκρατική Ευρώπη οι πολίτες νοιάζονται για το επίπεδο ζωής, την κατοικία τους και τις επιπτώσεις της μετανάστευσης χωρίς να είναι απαραιτήτως ακροδεξιοί ή νεοναζί.

Κι όταν αισθάνονται αποξενωμένοι από το περιβάλλον τους αναρωτιούνται εύλογα «σε ποιον ανήκει αυτή η χώρα;».

Ανέφερα νομίζω τη σωστή λέξη: αποξένωση.

Διότι εκείνο που προσδιορίζει όλο και περισσότερους ευρωπαίους πολίτες δεν είναι μια στροφή στην Ακροδεξιά. Αλλά ένα αίσθημα εγκατάλειψης σε μια χώρα που ήταν η δική τους αλλά δεν τους ανήκει πια.

Ενα αίσθημα που (όπως συμβαίνει συνήθως) κυριεύει πρώτα και κατά κύριο λόγο τα λαϊκά και πιο απροστάτευτα στρώματα της κοινωνίας.

Αυτό ακριβώς το αίσθημα αποξένωσης καταγράφεται σε όλες τις ευρωπαϊκές εκλογικές αναμετρήσεις, ανεξάρτητα πού διοχετεύεται. Στην Ακροδεξιά, στην Ακροαριστερά, στις σποραδικές κοινωνικές εκρήξεις του τύπου «Κίτρινα Γιλέκα» ή στην καφενόβια παρλαπίπα.

Είναι συνήθως η εκλογική κατάρρευση μιας παλαιού τύπου λαϊκής Αριστεράς (όπως οι κομμουνιστές και η παραδοσιακή Σοσιαλδημοκρατία) που αφήνει τα λαϊκά στρώματα έρμαια σε ακροδεξιές επιλογές, όπως ο Βίλντερς.

Το ζήσαμε στη Γαλλία όπου σειρά μελετών έχει αποδείξει πως η κατάρρευση της κομμουνιστικής ψήφου τροφοδότησε γενναιόδωρα την παράταξη του Ζαν-Μαρί Λεπέν στις δεκαετίες 1980-90.

Το ζούμε στη Γερμανία, τη Σουηδία ή την Ολλανδία, ιστορικά προπύργια της Σοσιαλδημοκρατίας, όπου η αποδιάρθρωση του «σοσιαλιστικού παραδείγματος» και των μηχανισμών κοινωνικής ενσωμάτωσης που προσέφερε άφησε άπλετο χώρο στον ακροδεξιό λαϊκισμό.

Οπως ξέρουμε επίσης από πολλές μελέτες πως αυτό το αίσθημα εγκατάλειψης αναφέρεται κυρίως στις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές ελίτ από τις οποίες τα λαϊκά στρώματα αισθάνονται αποξενωμένα.

Ερώτημα κρίσεως, λοιπόν. Τι νόημα έχει να βαφτίζουμε ακροδεξιούς τους απλούς ανθρώπους που είναι απλώς ανήσυχοι ή ανασφαλείς ή φοβισμένοι;

Τι νόημα έχει να χρωματίζεις ιδεολογικά για να στηλιτεύεις πολιτικά τις έγνοιες, τις φοβίες, ακόμη και τα στερεότυπα, του ανθρώπου της διπλανής πόρτας;

Και κυρίως τι νόημα έχει να κατασκευάζουμε μια «Ακροδεξιά επί χάρτου», της οποίας η μοναδική χρησιμότητα είναι να προμηθεύει αντιπάλους σε μια εχθροπαθή Αριστερά;

Δεν υπάρχουν λοιπόν ακροδεξιοί; Προφανώς υπάρχουν.

Αλλά η άποψη που διατύπωσε ο Φλωρίδης πως εκτός από τα δικαιώματα των θυτών υπάρχουν και τα δικαιώματα των θυμάτων και των πολιτών που έχουν διαχρονικά παραμεληθεί δεν έχει τίποτα το ακροδεξιό για να την καταραστούμε.

Ισα ίσα. Μιλάει για την αποξένωση των απλών ανθρώπων.

Την οποία παρακάμπτουν οι Ενώσεις ποινικολόγων και δεν ξέρω ποιων άλλων νομικών όταν επικεντρώνονται σχεδόν αποκλειστικά στην ποινική και κοινωνική μεταχείριση του κάθε θύτη ή δράστη, χωρίς λέξη για τα θύματα ή για εκείνους που απειλούνται από τη δράση αυτή.

Πώς λοιπόν οι απλοί άνθρωποι να μην αισθανθούν απροστάτευτοι κι αναλώσιμοι;

Για ποιον λόγο και με ποια λογική όλη η φροντίδα και η έγνοια της πολιτείας στρέφεται στους παραβάτες κι όχι στους φιλήσυχους πολίτες;

Προφανώς κάτι στραβό συμβαίνει εδώ. Και το στραβό δεν είναι ούτε «ακροδεξιό» ούτε «ακροαριστερό». Είναι απλώς στραβό.

Θα μπορούσα να πολλαπλασιάσω τα παραδείγματα αλλά δεν έχει νόημα.

Η πικρή αλήθεια είναι ότι οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες στο σύνολό τους έχουν κάνει εδώ και χρόνια ό,τι μπορούν για να κατασκευάσουν επί χάρτου την Ακροδεξιά που τώρα τους τρομάζει.

Η Μελόνι, ο Ορμπαν, ο Βίλντερς, το γερμανικό AfD, το ισπανικό Vox, ίσως η Λεπέν, δεν παραβίασαν τίποτα. Βρήκαν πόρτα ανοιχτή και μπήκαν.

Πατώντας ενδεχομένως στο πτώμα μιας ευρωπαϊκής «αριστεροκρατίας» που έψαχνε μανιακά να κατασκευάσει εχθρούς. Και η οποία μπορεί να χρεοκόπησε αλλά βρήκε πρώτα τον τρόπο να κάνει τη ζημιά.