Chaplains

H ελληνική μετάφραση του όρου chaplain είναι «εφημέριος», που όμως δεν περιγράφει ακριβώς τον ρόλο που ο chaplain έχει στα αμερικανικά (κυρίως) νοσοκομεία και πανεπιστήμια. Ο chaplain είναι συνήθως ιερέας (αλλά όχι υποχρεωτικά) με επιπλέον μετεκπαίδευση σε θέματα υγείας και εκπαίδευσης. Στα περισσότερα νοσοκομεία των ΗΠΑ που υπηρετούν οι chaplains εφημερεύουν καθημερινά και βρίσκονται στη διάθεση των ασθενών και των συγγενών τους για τις πνευματικές τους ανάγκες. Οι ανάγκες αυτές μπορεί να είναι εκκλησιαστικές (π.χ. ευχέλαιο, θεία κοινωνία) ή τις περισσότερες φορές συμβουλευτικές. Ο κάθε ασθενής πιστός ή λιγότερο θρησκευόμενος, την ώρα που κάνει χημειοθεραπείες ή περιμένει ένα δύσκολο χειρουργείο ή βρίσκεται μέσα στο νοσοκομείο για κάποιο σοβαρό ιατρικό πρόβλημα, ο νους του πηγαίνει συχνά σε θέματα που έχουν να κάνουν με τον Θεό, τον θάνατο και τη μελλοντική ανάσταση των νεκρών και άλλες «ξαφνικές» θεολογικές αναζητήσεις και απορίες. Η πνευματικότητα έχει αποδειχθεί ότι βοηθάει σημαντικά στην αντιμετώπιση σοβαρών θεμάτων υγείας, όπως αναφέρεται σε πρόσφατο άρθρο καθηγητών από το Harvard στο γνωστό επιστημονικό «JAMA» με τίτλο «Η πνευματικότητα σε σοβαρές ασθένειες και την υγεία». Ο πλέον «ειδικός» που θα συζητήσει αυτά τα θέματα με τους ασθενείς είναι ο chaplain. Εκτός από τη βασική του εκπαίδευση, που συνήθως είναι θεολογία ή/ και ψυχολογία, έχει εκπαιδευτεί σε βασικά ιατρικά θέματα μέσα από εξειδικευμένα προγράμματα επιμόρφωσης των chaplains.

Εκτός από τα νοσοκομεία συναντούμε chaplains και στα περισσότερα και μεγαλύτερα αμερικανικά πανεπιστήμια. Οι chaplains αυτοί είναι επίσης ιερείς διαφόρων θρησκειών και δογμάτων που εξειδικεύονται στην πνευματική στήριξη κυρίως των φοιτητών αλλά και των άλλων εργαζομένων στο πανεπιστήμιο.

Στο Πανεπιστήμιο του Harvard, για παράδειγμα, υπηρετούν πάνω από 40 chaplains που πρόσφατα έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια να «ηρεμήσουν» τα μέλη του πανεπιστημίου που έχουν διχαστεί από τον πόλεμο στη Γάζα. Συγκεκριμένα, σε «αγρυπνία» που πραγματοποιήθηκε πριν από λίγες μέρες μπροστά από την εκκλησία Memorial του Harvard, με παρουσία και της προέδρου Claudine Gay, o μουσουλμάνος chaplain Imam Khalil Abdul-Rashid προσευχήθηκε ώστε όλη η κοινότητα του Harvard να κλάψει μαζί τα θύματα του πολέμου. «Είμαστε βαθιά θυμωμένοι και θρηνούμε βαθιά για τη χωρίς νόημα απώλεια μωρών, παιδιών, γυναικών, παλαιστινιακών ζωών, εβραϊκών ζωών, χριστιανικών ζωών, κάθε αθώας ανθρώπινης ζωής, εξαιτίας αυτού του πολέμου». Στην προσευχή του ο ραβίνος Getzel Davis θύμισε στο πλήθος την εντολή να αγαπάμε τον ξένο. Και τόνισε: «Ας δει ο καθένας μας τα ανθρώπινα μάτια ανεξάρτητα από τις θρησκείες μας, τα πολιτικά πιστεύω μας και τις τόσες διαφορές που φέρνουν τόσο πολλά στο κόσμο. Τους δημιούργησες όλους! Ας δούμε ο ένας στον άλλο μια άλλη όψη του θεϊκού Σου προσώπου».

Η προσευχή του χριστιανού chaplain Matthew Ichihashi Potts πρότεινε να «βάλουμε την πίστη μας στην πιθανότητα να προσπεράσουμε τις αποστάσεις που μας διαιρούν, ακόμα και αν δεν μπορούμε να φανταστούμε πως θα το επιτύχουμε κάποτε».

Είναι καιρός και στη χώρα μας να θεσμοθετήσουμε θέσεις chaplains στα μεγάλα δημόσια νοσοκομεία και πανεπιστήμια. Η αποδεδειγμένη προσφορά τους σε άλλες ανεπτυγμένες χώρες κάνει αυτή τη πρόταση επίκαιρη όσο ποτέ.

Ο καθηγητής Δημήτρης Λινός είναι Lecturer in Surgery Harvard Medical School και εθελοντής ιερέας.