Ποιος επωφελείται {LF}από την ηγεσία Κασσελάκη;

Ας μη σας κρατάω σε αγωνία: η παρουσία του Στέφανου Κασσελάκη στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ έχει προς το παρόν έναν βασικό ωφελημένο: τη Νέα Δημοκρατία. Δεν έχω αμφιβολία πως ο Κυριάκος Μητσοτάκης  εύχεται για τη μακροημέρευση του Κασσελάκη στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ κι αν μπορούσε θα έβαζε το χεράκι του για να τον κρατήσει στη θέση του όσο περισσότερο γίνεται.

Η αλήθεια είναι πως τρεις μήνες τώρα ο ΣΥΡΙΖΑ συνεχίζει την πτωτική του πορεία σχοινοβατώντας μεταξύ ελαφρότητας και ανυποληψίας. Βρισκόμενος πλέον στα επίπεδα ενός μικρομεσαίου κόμματος αγωνιά όχι να ανταγωνιστεί τη ΝΔ αλλά για τη δεύτερη ή ακόμη και την τρίτη θέση. Βεβαίως, και μόνο η δημόσια συζήτηση για το αν θα κρατηθεί πάνω από το ΚΚΕ στις ευρωεκλογές ευτελίζει τον ΣΥΡΙΖΑ ως κόμμα.

Ο κόσμος της Κεντροαριστεράς δεν είναι αφελής. Εχει αντιληφθεί το πρόβλημα και έτσι το πότε θα φύγει ο Κασσελάκης αποτελεί το βασικό θέμα συζήτησης. Δεν έχω αμφιβολία πως σε ένα σοβαρό ευρωπαϊκό κόμμα θα είχε ήδη φύγει.  Εντούτοις, στον ΣΥΡΙΖΑ,  ένα κόμμα χωρίς βαθιές δομές και με κομματικές ελίτ με έλλειμα κύρους και αποφασιστικότητας – και με μπόλικη ιδιοτέλεια και κυνισμό – το ζήτημα μετατέθηκε για την επομένη των ευρωεκλογών.

Το βασικό επιχείρημα που προτάσσεται για αυτήν την καθυστέρηση είναι πως για να αντικατασταθεί ο Κασσελάκης θα πρέπει να αποδοκιμασθεί από ένα μεγαλύτερο σώμα από αυτό που συμμετείχε στις εσωκομματικές εκλογές, διαφορετικά θα μοιάζει με εσωκομματικό πραξικόπημα. Πρόκειται για αδύναμο επιχείρημα, ένδειξη θεωρητικής ένδειας αλλά κυρίως της ατολμίας που αφθονεί στον ΣΥΡΙΖΑ. Αν το καλοσκεφτεί κανείς, μοιάζει αστείο το κόμμα που ανέτρεψε  την απόφαση ενός ολόκληρου λαού στο δημοψήφισμα του 2015 να φοβάται τόσο μια εσωτερική εκλογική διαδικασία, που δεν ήταν δα και πρότυπο σοβαρότητας ούτε και αψεγάδιαστη.

Λανθάνουν όσοι νομίζουν πως μια τέτοια καθαίρεση θα ήταν ελληνική πρωτοτυπία. Η ευρωπαϊκή ιστορία προσφέρει  αρκετά παραδείγματα ηγετών που υποχρεώθηκαν σε παραίτηση ελάχιστα μετά την εκλογή τους, ακόμη και στην τελευταία δεκαετία να σταθούμε: το 2012 ο ηγέτης του Σουηδικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος Χόκαν Γιούχολτ παραιτήθηκε ύστερα από πίεση στελεχών του κόμματος έξι μήνες από την εκλογή του. Στην Ιταλία, το 2014 ο πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος Τζιάνι Κουπέρλο παραιτήθηκε λόγω εσωτερικών αναταραχών κι ενώ είχε εκλεγεί μερικές εβδομάδες νωρίτερα. Πιο πρόσφατα ακόμη, το 2022, η πρόεδρος και πρωθυπουργός του Βρετανικού Συντηρητικού Κόμματος Λιζ Τρας αντικαταστάθηκε  μόλις επτά εβδομάδες από την εκλογή της. Αν κάτι είναι ελληνική πρωτοτυπία είναι αυτό που συμβαίνει στον ΣΥΡΙΖΑ τους τελευταίους μήνες.

Γιατί όμως να ανησυχεί η ΝΔ από την απότομη καθίζηση του ΣΥΡΙΖΑ; Προφανώς, γιατί  αντιλαμβάνεται πως πλέον ο ΣΥΡΙΖΑ των Κασσελάκη – Πολάκη – Παππά δεν συνιστά απειλητική δύναμη για την κυριαρχία της και ως εκ τούτου δεν επιθυμεί αυτός να εξαφανιστεί εκλογικά. Εχει πλέον εμπεδωθεί στην κοινή γνώμη η πεποίθηση πως σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς σοβαρή ηγεσία και με στελέχη περιορισμένης επιρροής, έχει ασήμαντες πιθανότητες να ξαναγίνει μεγάλο κόμμα. Ο στόχος της ΝΔ πλέον είναι να διατηρηθεί στη ζωή ο ΣΥΡΙΖΑ γιατί ανησυχεί για ένα και μόνο ενδεχόμενο: μήπως το ΠΑΣΟΚ ξαναγίνει η βασική πολιτική έκφραση της Κεντροαριστεράς.

Ενα τέτοιο σενάριο θα προκαλούσε ρωγμή στο αφήγημα της Δεξιάς και στην κυριαρχία της και θα καθιστούσε περισσότερο εφικτή την προοπτική πολιτικής αλλαγής. Εξάλλου σήμερα το ΠΑΣΟΚ  δείχνει πως δυνητικά διαθέτει μεγαλύτερη δύναμη πολυσυλλεκτικής έλξης από τον ΣΥΡΙΖΑ – η εκλογή του Χάρη Δούκα στον Δήμο Αθηναίων το απέδειξε περίτρανα. Παρά τις εξόφθαλμες ανεπάρκειες της ηγεσίας του, το ΠΑΣΟΚ έχοντας πετύχει στελεχική ανανέωση και με ισχυρά κοινωνικά και θεσμικά στηρίγματα στις τοπικές κοινωνίες δείχνει πιο συγκροτημένος, σοβαρός και φιλόδοξος οργανισμός σε σχέση με τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Επιπλέον ο ΣΥΡΙΖΑ με την υπάρχουσα ηγεσία δεν συρρικνώνεται μόνο εκλογικά αλλά βυθίζεται σε μια ιδιότυπη απομόνωση. Κανείς δεν θέλει την παραμικρή συνεργασία μαζί του, είτε βρίσκεται δεξιότερα είτε βρίσκεται αριστερότερα. Σε αντίθεση μάλιστα με τη Νέα Αριστερά, στην οποία όλοι αναγνωρίζουν στελεχική σοβαρότητα, πολιτικό ήθος και επάρκεια, ο ΣΥΡΙΖΑ εξαιτίας της τοξικότητας κομβικών στελεχών του και της ελαφρότητας πολλών άλλων αδυνατεί να διαμορφώσει  προϋποθέσεις  διαλόγου, ώσμωσης και συνεργασίας με τις όμορες πολιτικές δυνάμεις ώστε στο  μέλλον να παραχθούν συγκλίσεις και συνεργασίες. Ετσι, ο ΣΥΡΙΖΑ υπό την υπάρχουσα ηγεσία του εγκλωβίζει εκλογικά δυνάμεις και στη συνέχεια τις απομονώνει πολιτικά εξυπηρετώντας στην πράξη τη ΝΔ, η οποία επιδιώκει τον πλήρη κατακερματισμό και την ανυποληψία της αντιπολίτευσης.

Τι μας λένε όλα αυτά; Πως η ΝΔ ενδιαφέρεται περισσότερο από όσο δείχνει για την πολιτική επιβίωση του Κασσελάκη.  Ο  ΣΥΡΙΖΑ του Κασσελάκη βοηθάει τα σχέδια του Μητσοτάκη και της ΝΔ για μακρά πολιτική κυριαρχία. Δώρο που η ΝΔ αποδέχεται με χαρά. Εξάλλου, ποιος θα αρνιόταν μια τέτοια βοήθεια;

Ο Νίκος Μαραντζίδης είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας