Το Ισραήλ, η Γάζα {CR}και η Χαμάς

Αν και έχουν περάσει δύο μήνες από την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά της Χαμάς, εξακολουθεί να υπάρχει ασάφεια αναφορικά με τον τελικό στόχο του Ισραήλ ή το μέλλον των Παλαιστινίων στη Γάζα και τη Δυτική Οχθη, όπου ζουν υπό κατοχή. Η προηγούμενη κατάσταση πραγμάτων κατέρρευσε οριστικά την 7η Οκτωβρίου. Ομως η Χαμάς, η οποία κυβερνά τη Γάζα εδώ και 16 χρόνια, είναι πιθανό να επιβιώσει με κάποιο τρόπο, παρά τη δεδηλωμένη πρόθεση του Ισραήλ να την εξαφανίσει. Η επιβίωσή της δε ως πολιτικής οντότητας θα έχει ευρύτερες συνέπειες για το Ισραήλ και τις περιοχές των Παλαιστινίων. Αλλωστε, ακόμη και στην περίπτωση που το Ισραήλ επιτύχει να εξολοθρεύσει πλήρως τη στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς και τις υποδομές των τούνελ της, η ίδια, ως κίνημα αντίστασης, θα συνεχίσει να υπάρχει στη Γάζα και αλλού για όσο διάστημα συνεχίζεται η κατοχή.

Η Χαμάς έχει αρνηθεί να αποκηρύξει το δικαίωμα στην ένοπλη αντίσταση, σε μεγάλο βαθμό επειδή όταν το έκαναν η Φατάχ και ο ΟΑΠ στη δεκαετία του ’90, στο πλαίσιο της διαδικασίας του Οσλο, η οποία τους έθεσε επικεφαλής της Παλαιστινιακής Αρχής, έλαβαν ως αντάλλαγμα υποσχέσεις για την ίδρυση ενός κράτους, αλλά πολύ λίγα πράγματα έγιναν στην πράξη. Πρακτικά, τους δόθηκε περιορισμένη αυτονομία σε μεμονωμένους θυλάκους γης στις κατεχόμενες περιοχές, υπό τον σχεδόν πλήρη έλεγχο των Ισραηλινών σε επίπεδο οικονομίας και ασφαλείας. Πολλοί Παλαιστίνιοι, λοιπόν, τους αντιμετωπίζουν σήμερα ως υπεργολάβους των κατακτητών: διεφθαρμένους, αναποτελεσματικούς και στερούμενους κάθε είδους νομιμοποίησης.

Η έκβαση του πολέμου στη Γάζα θα καθοριστεί πιθανότατα από έναν συνδυασμό της τρομερής δύναμης πυρός που διαθέτει το Ισραήλ και του βαθμού μέχρι τον οποίο οι ΗΠΑ είναι διατεθειμένες να ικανοποιήσουν τον σύμμαχό τους. Αυτή τη στιγμή, το πιο πιθανό είναι η επόμενη διοίκηση της Γάζας να προκύψει μάλλον κατά σύμπτωση, παρά από σχεδιασμό. Στον απόηχο του πολέμου, μπορεί κανείς να φανταστεί την περιοχή να επιτηρείται από μια ομάδα διεθνών οργανισμών αρωγής, που θα λειτουργούν στη σκιά των ισραηλινών drones και αεροσκαφών, με τους Παλαιστίνιους να περιφέρονται στα ερείπια της Γάζας ή να απομονώνονται σε εγκαταστάσεις που μπορεί να ισοδυναμούν με στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Ερημο του Σινά.

Η Χαμάς, από την πλευρά της, θα προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση, ως μια παράνομη αντιστασιακή ομάδα στις κατεχόμενες περιοχές, με το πολιτικό της σκέλος να βρίσκεται στην εξορία. Στο μεταξύ, η Παλαιστινιακή Αρχή θα συνεχίσει να χωλαίνει στη Δυτική Οχθη, όπου θα συνεχίσει να απαξιώνεται και να καθίσταται ακόμη πιο αναποτελεσματική, μέχρι τη στιγμή που οι χώρες της Δύσης θα συνειδητοποιήσουν ότι δεν την έχουν ανάγκη. Δεν χρειάζεται, πρακτικά, παρά μια κρίση σε επίπεδο ηγεσίας για να μετατραπεί σε ένα κατακερματισμένο συνονθύλευμα τοπικών θεσμών, που θα προσφέρουν μόνο τις βασικές υπηρεσίες.

Σε αυτό το φόντο, οι δυτικοί σύμμαχοι του Ισραήλ, που του επέτρεψαν την κατοχή μέσω της στήριξής τους στην Παλαιστινιακή Αρχή και τις Συμφωνίες του Οσλο, δίνοντάς του παράλληλα το δικαίωμα να επεκτείνει διαρκώς τους εποικισμούς, πιθανότατα θα κληθούν να πληρώσουν τον λογαριασμό της ανθρωπιστικής καταστροφής στη Γάζα, μαζί με τις μοναρχίες του Κόλπου. Οσο για τους Παλαιστίνιους, θα συνεχίσουν, όπως συνέβαινε πάντα, να επωμίζονται το κόστος μιας, όπως όλα δείχνουν, αέναης και βάναυσης κατοχής.

Η Ταχάνι Μουσταφά είναι ανώτερη αναλύτρια για την Παλαιστίνη στη ΜΚΟ International Crisis Group που πραγματοποιεί έρευνες και αναλύσεις για παγκόσμιες κρίσεις