Ανακούφιση {CR}στις ΗΠΑ γιατί {CR}δεν υπήρξε… στραβοπάτημα

Οταν ο πρόεδρος Ερντογάν επιβιβαζόταν στο προεδρικό αεροσκάφος για να αναχωρήσει από την Αθήνα, στους επιτελείς στην Ουάσιγκτον που παρακολουθούσαν την επίσκεψη πρέπει να επικρατούσε μια αίσθηση ικανοποίησης, αλλά και ανακούφισης. Ικανοποίησης μεν γιατί όλα πήγαν καλά, ανακούφισης δε γιατί ο απρόβλεπτος χαρακτήρας του τούρκου προέδρου δεν οδήγησε τελικά σε κάποιο στραβοπάτημα.

Αυτό το κακό σενάριο δεν επιβεβαιώθηκε και έτσι στην αμερικανική πρωτεύουσα αποτιμούν την επίσκεψη ως ένα ακόμα θετικό βήμα. Αλλωστε, υπό το πρίσμα των πολέμων στην Ουκρανία και το Ισραήλ, οι ΗΠΑ θέλουν να διασφαλίσουν οπωσδήποτε τη σταθερότητα στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και έτσι βλέπουν με καλό μάτι κάθε πρωτοβουλία που θα τους επιτρέψει να αγοράσουν χρόνο για ήρεμα νερά στο Αιγαίο.

Από εκεί και πέρα κανείς δεν βρίσκεται μέσα στο μυαλό του Τούρκου προέδρου για να μπορεί να γνωρίζει το τι βάρυνε στην απόφαση του για την αποκατάσταση των σχέσεων με την Ελλάδα. Εάν, όμως, οι ΗΠΑ έπαιξαν κάποιο ρόλο, αυτό τότε πρέπει να θεωρηθεί μια επιτυχία της ελληνοαμερικανικής διπλωματίας και του Κογκρέσου που κατάφερε να βάλει το Αιγαίο στον πυρήνα του αμερικανικού πολιτικού ενδιαφέροντος. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν τις διμερείς συζητήσεις σε όλα τα επίπεδα, ώστε η Ελλάδα και η Τουρκία να συνεργαστούν για την προώθηση της ειρήνης, της ασφάλειας και της ευημερίας στην περιοχή», ήταν το σχόλιο που αποδίδει το τουρκικό πρακτορείο Anadolu σε αξιωματούχο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Για χρόνια ολόκληρα στην Ουάσιγκτον η εν λόγω θάλασσα ήταν μια λέξη ανύπαρκτη ή ένα θέμα προς αποφυγήν γιατί μοιραία έφερνε σε δύσκολη θέση την Αμερική λόγω του γεγονότος ότι έκανε τα στραβά μάτια στην Τουρκία. Οταν προέκυψε το θέμα των F-16, στην αμερικανική κυβέρνηση θεώρησαν αρχικά ότι θα ακολουθήσουν για μια ακόμα φορά την πεπατημένη, βάζοντας το θέμα των υπερπτήσεων κάτω από το χαλί.

Ωστόσο, όταν άρχισαν να συνειδητοποιούν ότι αυτή τη φορά το Κογκρέσο προέβαλλε αντιστάσεις, έπεσε η ιδέα να δοθεί στην Ελλάδα ένα εξοπλιστικό προβάδισμα. Αυτή η διασφάλιση δεν ήταν αρκετή για το ελληνοαμερικανικό λόμπι, το οποίο ευλόγως ζητούσε διαβεβαιώσεις ότι τα αμερικανικά όπλα δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον ενός κομβικού συμμάχου σαν την Ελλάδα. Ετσι ακολούθησε η τροπολογία του Κρις Πάπας στο νομοσχέδιο για τον αμυντικό προϋπολογισμό, η οποία έβαζε τέτοιες δικλίδες ασφαλείας στο τραπέζι. Η συγκεκριμένη τροπολογία δεν υπερψηφίστηκε με την αρχική μορφή της και η αλήθεια είναι ότι στην Ελλάδα παρεξηγήθηκε λίγο γιατί παρανοήθηκε η στρατηγική στόχευσή της. Οι ιθύνοντες που την προώθησαν γνώριζαν εξαρχής ότι ήταν ένα φιλόδοξο σχέδιο. Αυτό, όμως, που ήθελαν και τελικά κατάφεραν να πετύχουν ήταν να φέρουν το Αιγαίο στο προσκήνιο της πολιτικής ατζέντας.

ΟΙ ΖΥΜΩΣΕΙΣ. Εν τω μεταξύ οι ζυμώσεις στο Κογκρέσο συνεχίστηκαν, ενώ σύντομα τη σκυτάλη πήραν και οι πολιτικοί αναλυτές, καταφέρνοντας να αλλάξουν βήμα βήμα το κυρίαρχο πολιτικό αφήγημα στην Ουάσιγκτον. Και κάπως έτσι, το Αιγαίο μετατράπηκε από απαγορευμένη λέξη σε μια περιοχή που χρειάζεται σταθερότητα γιατί συνδέεται με τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ. Η αναφορά στη «σημασία της σταθερότητας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο» στις πολυάριθμες ανακοινώσεις του Λευκού Οίκου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ μαρτυρά το αμερικανικό ενδιαφέρον για την περιοχή. Αυτό το μήνυμα επικοινωνήθηκε σίγουρα με σαφήνεια στην Αγκυρα όλο το διάστημα που προηγήθηκε των καταστροφικών σεισμών.

Από την άλλη πλευρά, στην Τουρκία εκτός από την προμήθεια των νέων μαχητικών χρειάζονται τη βοήθεια των ΗΠΑ για να βγουν από τη λεγόμενη γκρίζα λίστα που καταρτίζει η ειδική ομάδα χρηματοοικονομικής δράσης (FATF) για τις χώρες που έχουν χαλαρά πρότυπα στην καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.