«Η εκλογή της Σόφι»

Μετά τις έντονες συζητήσεις που προκάλεσε την περασμένη εβδομάδα στο Ισραήλ η συμφωνία με τη Χαμάς για την απελευθέρωση ομήρων, ορισμένοι Ισραηλινοί συνέκριναν την κατάσταση με την «Εκλογή της Σόφι», το μυθιστόρημα του Ουίλιαμ Στάιρον από το 1979, και μετέπειτα ταινία, όπου η πρωταγωνίστρια πρέπει να επιλέξει ποιο από τα δύο παιδιά της θα θυσιάσει σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης. Ποιοι όμηροι θα σώζονταν, ποιοι θα αφήνονταν πίσω, ενδεχομένως για πάντα;

Στην πραγματικότητα, ο κύκλος των άλυτων διλημμάτων που οδηγούν σε κρίσεις ζωής ή θανάτου που δημιουργούν με τη σειρά τους ακόμη χειρότερα διλήμματα χαρακτηρίζει ευρύτερα τη σύγκρουση.

Η ίδια η Γάζα είναι ένα υποκατάστατο της ισραηλινοπαλαιστινιακής σύγκρουσης και της κατοχής στο σύνολό της. Το Ισραήλ είχε πολλές επιλογές να κάνει στον ρου των δεκαετιών, όχι μόνο κατά τη διάρκεια κάποιας κρίσης. Επιλογές είχαν και οι Παλαιστίνιοι, καθηλωμένοι στο έδαφος από το Ισραήλ, από την ίδια τους την ηγεσία, από την ίδια την ιστορία, και τις έχουν ακόμη και τώρα – κάποιοι Παλαιστίνιοι ήδη τις ζυγίζουν. Καθώς το Ισραήλ συνθλίβει τη Γάζα, μπορεί να λέει «δεν έχουμε άλλη επιλογή», αλλά όταν τα όπλα σωπάσουν – για ένα διάστημα τουλάχιστον – σε κάθε βήμα θα υπάρχουν περισσότερες τέτοιες επιλογές να γίνουν.

Ναι, οι ειρηνευτικές συμφωνίες συνεπάγονται επώδυνες παραχωρήσεις και οπισθοχωρήσεις και δημιουργούν βία από τους συλητές τους. Η ιστορία έχει δείξει ότι άνθρωποι θα πεθάνουν κατά τη διάρκεια των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, ακόμη και μετά την υπογραφή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Ομως άνθρωποι πεθαίνουν βάρβαρα σήμερα – είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς κάτι χειρότερο από το παρόν. Ζούμε με τον πόλεμο από πάντα, ενώ μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία δεν έχει ποτέ δοκιμαστεί.

Οι εναλλακτικές λύσεις υπάρχουν: όπως μια επικαιροποιημένη εκδοχή των δύο κρατών, ιδανικά σε μια συνομοσπονδιακή ρύθμιση, που θα προσφέρει ανοιχτά σύνορα, ενσωματωμένη ασφάλεια και οικονομική συνεργασία μεταξύ των δύο πλευρών, μοίρασμα της Ιερουσαλήμ και έναν πιο ελπιδοφόρο ορίζοντα. Δεν υπάρχει τίποτα απλό σε αυτό το μονοπάτι – το κύριο επιχείρημα υπέρ της ειρήνης είναι ότι η πολιτική που αφήνει την κατοχή να κακοφορμίζει έχει αποτύχει.

Η «Εκλογή της Σόφι» παραμένει τρομερή. Αλλά εξακολουθεί να είναι καλύτερη από το «ein breira» – το ψέμα ότι δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική.

Η Ντάλια Σάιντλιν είναι πολιτική αναλύτρια και δημοσκόπος με έδρα το Τελ Αβίβ