Αγώνας ευτυχίας

Ενα παντρεμένο ζευγάρι. Τι πιο κοινό, τι πιο απλό αλλά και τι πιο δύσκολο. Από αυτή την αφετηρία ξεκινά το σκηνικό ταξίδι για τα «Μικρά συζυγικά εγκλήματα» του Ερίκ-Εμανουέλ Σμιτ. Με τρόπο έξυπνο, σχεδόν πονηρό, ο συγγραφέας καταφέρνει να αναπτύξει όλη σχεδόν την γκάμα των αισθημάτων και των συναισθημάτων ανάμεσα σε έναν άντρα και μια γυναίκα που βρίσκονται κάτω από την ομπρέλα του γάμου πολλά χρόνια. Τότε που ο έρωτας μπορεί να έχει δώσει τη θέση του στη συνήθεια ή ακόμα και στη συνενοχή.

Ο Ζιλ είναι συγγραφέας – έχει γράψει και τα «Μικρά συζυγικά εγκλήματα» (!!!). Η Λίζα είναι η γυναίκα του. Τους συναντάμε καθώς επιστρέφουν στο σπίτι ύστερα από ένα (αδιευκρίνιστο) ατύχημα που έχει στερήσει από εκείνον τη μνήμη. Εκείνη λοιπόν αρχίζει και του διηγείται ιστορίες της ζωής τους για να τον βοηθήσει να επανέλθει. Μόνο που δεν είναι ούτε οι σωστές ούτε οι αληθινές – τις αλλάζει, προσθέτοντας και αφαιρώντας στοιχεία. Την ίδια στιγμή που εκείνος δεν έχει – τελικά – χάσει τη μνήμη του. Το γαϊτανάκι που ξετυλίγεται περιέχει πολλά και διαφορετικά συστατικά από τις ανθρώπινες σχέσεις, τον έρωτα, τις συγκρούσεις και τις παραχωρήσεις ενός γάμου, τις αναμνήσεις που μοιράζεται το ζευγάρι αλλά και τις σκέψεις που κουβαλά αυτόνομα ο καθένας τους.

Ο γαλλοβέλγος συγγραφέας Ερίκ-Εμανουέλ Σμιτ (Eric-Emmanuel Schmitt, 1960) γεννήθηκε στη Λιόν – ο πατέρας του ήταν μποξέρ και η μητέρα του πρωταθλήτρια στίβου. Σπούδασε φιλοσοφία στην Ecole Normale Superieure και ξεκίνησε να γράφει από νέος. Μια παράσταση του «Σιρανό» του Ενμόντ Ροστάν τον καθόρισε. Εκτός από θεατρικά έργα, έχει συγγράψει μυθιστορήματα και δοκίμια. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 τα έργα του παρουσιάζονται σε πάνω από 30 σκηνές στον κόσμο. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους της εποχής μας. Οι «Αινιγματικές παραλλαγές» του που παίζονται και φέτος την Αθήνα (Μπέζος – Δαδακαρίδης, θέατρο Βεάκη) έκαναν πρεμιέρα το 1996 στο Παρίσι με το δίδυμο Αλέν Ντελόν και Φρανσίς Ιστέρ.

Στα «Μικρά συζυγικά εγκλήματα» πίσω από τα γεγονότα και τα περιστατικά ο Σμιτ μιλάει για τους ανθρώπους, τις κρυφές τους πτυχές και τη διάθεσή τους να τις αποκαλύψουν. Ωστόσο είναι φανερό, και εκεί κρύβεται και η δύναμη των έργων του, ποτέ κανείς δεν μπορεί να μάθει τον άλλον, ολόκληρο – ούτε φυσικά τον εαυτό του.

Από εκεί πιάνεται ο Σωτήρης Τσαφούλιας που υπογράφει τη σκηνοθεσία στο Μικρό Ανεσις για να οργανώσει το έμψυχο υλικό του. Μέσα στο περιβάλλον του σπιτιού τους, σε ένα σκηνικό οικείο και ζεστό, οι δύο ήρωες μοιράζονται την κοινή τους ζωή, τα μυστικά, τα ψέματα και τις αλήθειες τους. Ο σκηνοθέτης επενδύει στους ηθοποιούς του, δημιουργώντας μια ειλικρινή σχέση μεταξύ τους, μια σχέση απ’ όπου δεν απουσιάζει, κατά φάσεις, η αμφιβολία. Μια αμφιβολία που ίσως να γεννά ακόμα και εγκληματικά (;) ένστικτα.

Οι πρωταγωνιστές

Η Ναταλία Τσαλίκη και ο Αρης Λεμπεσόπουλος δένουν σκηνικά μεταξύ τους με τρόπο ουσιαστικό, δημιουργώντας ένα ζευγάρι ζωής. Η Τσαλίκη ενσωματώνει τις λεπτές πτυχές μιας γυναίκας που αγαπάει και υποφέρει. Χειριστική και συγχρόνως ευάλωτη, είναι δυνατή και παράλληλα εκφράζει την αδυναμία της να ανταποκριθεί στον χρόνο που έχει περάσει από πάνω της. Ο Λεμπεσόπουλος διαθέτει τα χαρακτηριστικά του αρσενικού που νιώθει ισχυρός, και τα αφήνει να απλωθούν πάνω στη σκηνή. Παίζει το παιχνίδι της γάτας με τον σκύλο ή το ποντίκι, χωρίς ωστόσο να μπορεί (ίσως και να μη θέλει) να κρύψει τις πληγές του. Σε αυτό το ανδρόγυνο αναγνωρίζεται το ίδιο το συζυγικό παιχνίδι της ζωής, ο διαρκής αγώνας για την αναζήτηση της ευτυχίας.