Ο Μαντέλα της Παλαιστίνης

Αυτές τις ημέρες, στο σκυθρωπό φόντο των εικόνων φρίκης που έρχονται καθημερινά από τη Γάζα, διεξάγεται στο Λονδίνο το ετήσιο Φεστιβάλ Παλαιστινιακών Ταινιών. Η πρεμιέρα του είναι αφιερωμένη σε ένα ντοκιμαντέρ με θέμα τη ζωή ενός από τους πιο γνωστούς Παλαιστινίους,: Του 64χρονου σήμερα Μαρουάν Μπαργούτι, ο οποίος βρίσκεται στις φυλακές του Ισραήλ από το 2002, έχοντας καταδικαστεί σε τέσσερις φορές ισόβια. Πρόκειται για τον άνθρωπο ο οποίος χαρακτηρίζεται από πολλούς, κυρίως στη Δύση, ως ο «Νέλσον Μαντέλα της Παλαιστίνης» και αντιπροσωπεύει για αυτούς την ύστατη, αν όχι τη μοναδική, ελπίδα να ενωθούν οι συμπατριώτες του και όλες οι οργανώσεις τους κάτω από μια «σημαία» και να διεκδικήσουν το δικό τους ανεξάρτητο κράτος – όντας, ταυτόχρονα, αποδεκτός από τη διεθνή κοινότητα.

«Κάθε φορά που ανακύπτει μια εσωτερική κρίση ή υπάρχει μια ανάφλεξη με το Ισραήλ, το όνομά του έρχεται στο προσκήνιο» σημειώνει μιλώντας στο France 24 ο Ζαν-Πολ Σανιολό, επικεφαλής του Ινστιτούτου Ερευνών και Μεσογειακών και Μεσανατολικών Μελετών,. «Συνελήφθη πριν από 20 χρόνια, κατά τη διάρκεια της δεύτερης Ιντιφάντα. Ηταν τότε ένα πολύ ενεργό ηγετικό στέλεχος της Φατάχ που δεν δολοφονήθηκε. Πρόκειται για μια ιδιαιτέρως σημαντική λεπτομέρεια, καθώς τότε γίνονταν πολλές στοχευμένες δολοφονίες. Αυτός, όμως, συνελήφθη και δεν νομίζω ότι πρόκειται για τυχαίο γεγονός» προσθέτει.

Με την παραπάνω εκτίμηση συμφωνούν αρκετοί, ανάμεσά τους και ο αρθρογράφος των «New York Times» Νίκολας Κριστόφ, ο οποίος έγραψε πρόσφατα: «Το Ισραήλ θα αποκτήσει πιθανότατα έναν νέο ηγέτη μετά τον πόλεμο. Ελπίζω ότι αυτό το πρόσωπο θα αναγνωρίσει πως ο μοναδικός τρόπος για να αισθάνονται ασφαλείς οι Ισραηλινοί είναι να συναφθεί μια συμφωνία ειρήνης με τους Παλαιστινίους. Από τη δική τους πλευρά, ένα ενδεχόμενο είναι η Χαμάς να προχωρήσει σε ανταλλαγή ομήρων με φυλακισμένους στο Ισραήλ, κάτι που θα οδηγήσει στην απελευθέρωση του Μαρουάν Μπαργούτι. Είναι ένας χαρισματικός ηγέτης (…) και ίσως ο άνθρωπος ο οποίος είναι σε θέση, καλύτερα από κάθε άλλον, να ενώσει τους Παλαιστινίους και να διαπραγματευτεί σοβαρά μια μακροπρόθεσμη ειρήνη».

Τι είναι, όμως, αυτό που τους κάνει τόσο αισιόδοξους ότι ο Μπαργούτι είναι σε θέση να πετύχει αυτό που δεν κατάφερε κανείς άλλος μετά τον Γιάσερ Αραφάτ και σίγουρα όχι ο νυν πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούντ Αμπάς; Τι είναι αυτό που τους επιτρέπει να πιστεύουν πως ο Ισραήλ θα του δώσει άφεση για το παρελθόν του και θα «ξεχάσει» ότι τον έχει καταδικάσει ως τρομοκράτη, ότι είχε ενεργό συμμετοχή στις δύο Ιντιφάντα και ότι ηγήθηκε του ένοπλου τμήματος της Φατάχ μέχρι τη σύλληψή του;

Τρία είναι τα βασικά στοιχεία στα οποία στηρίζονται. Το πρώτο προκύπτει από τη στάση που έχει τηρήσει ο Μπαργούτι τόσο εκτός όσο και εντός των φυλακών, καθώς δεν σταμάτησε στιγμή να παρεμβαίνει με κάθε τρόπο για τα δίκαια του παλαιστινιακού λαού, χωρίς – δημοσίως τουλάχιστον – να έχει κάνει κάποια υποχώρηση από τις ιδέες του. Είναι κάτι που, με τη σειρά του, έχει ως αποτέλεσμα να διαθέτει υψηλό κύρος στις τάξεις όλων των συμπατριωτών του και κυρίως της νεολαίας, η οποία βλέπει σε αυτόν έναν ασυμβίβαστο ο οποίος πληρώνει με την ελευθερία του τον αγώνα που κάνει.

Το δεύτερο έχει να κάνει με το κατόρθωμά του να ενώσει όλους τους κρατούμενους, ανεξαρτήτως της οργάνωσης από την οποία προέρχονταν, κάτω από ένα κείμενο που θεωρείται κυριολεκτικά ορόσημο. Πρόκειται για τη Διακήρυξη των Φυλακισμένων, η οποία συντάχθηκε μετά την εκλογική νίκη της Χαμάς το 2006 και φέρει τις υπογραφές στελεχών της Φατάχ, της Χαμάς, της Ισλαμικής Τζιχάντ, όπως επίσης και του Λαϊκού και του Δημοκρατικού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PFLP και DFLP αντιστοίχως). Ενα κείμενο το οποίο, εκτός από το κάλεσμα για τη συγκρότηση μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας, ουσιαστικά αναγνωρίζει την ύπαρξη του Ισραήλ, καλώντας στη δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους με τα σύνορα που υπήρχαν πριν από τον Πόλεμο των Εξι Ημερών του 1967, καθώς και τον περιορισμό της αντίστασης των Παλαιστινίων (ένοπλης και πολιτικής) στα εδάφη τα οποία καταλήφθηκαν τότε από το Ισραήλ – Λωρίδα της Γάζας, Δυτική Όχθη και Ανατολική Ιερουσαλήμ.

Το τρίτο και τελευταίο στοιχείο – και αυτό που, πιθανότατα, μετρά πολύ για τις ΗΠΑ, τα αραβικά καθεστώτα της περιοχής και συνολικά τη διεθνή κοινότητα – είναι ότι ο Μπαργούτι είχε αναγνωρίσει και αποδεχθεί τις Συμφωνίες του Οσλο, που υπογράφηκαν το 1993 από τον Αραφάτ και τον Ράμπιν, με τη διαμεσολάβηση του Μπιλ Κλίντον. Κι αυτό, παρά την κατηγορηματική αντίθεση της Χαμάς και άλλων παλαιστινιακών οργανώσεων που τις είχαν χαρακτηρίσει «προδοτικές».

«Ολοι συνειδητοποιούν πόσο βαρύ είναι το τίμημα του διχασμού. Ο Μαρουάν δεν αγωνίστηκε, δεν εξορίστηκε, δεν φυλακίστηκε και δεν βασανίστηκε για μια διχασμένη Παλαιστίνη, αλλά για μια ενωμένη, ελεύθερη και κυρίαρχη Παλαιστίνη. Οταν ξέσπασε η διχόνοια, ήταν ο Μαρουάν εκείνος που συνέταξε το κείμενο των παλαιστίνιων πολιτικών κρατουμένων, απ’ όλες τις παρατάξεις, που καλούσε υπέρ της εθνικής συμφιλίωσης», δήλωσε το 2013 η σύζυγός του Φάντουα σε συνέντευξη που παραχώρησε σε ελληνική εφημερίδα. Η ίδια, μάλιστα, είχε ξεκινήσει τον Αύγουστο, πολύ πριν από τα δραματικά γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου, διεθνή καμπάνια με σκοπό την απελευθέρωσή του.

Υπενθυμίζεται πως το 2011, στην τότε ανταλλαγή 1.027 παλαιστίνιων κρατουμένων με τον στρατιώτη Γκιλάντ Σαλίτ, ο Νετανιάχου είχε αρνηθεί να απελευθερώσει τον Μπαργούτι. Μήπως, όμως, έχει έρθει τώρα η ώρα να αποδειχθεί ότι δικαίως χαρακτηρίζεται «Μαντέλα της Παλαιστίνης» και να δοθεί τέλος στο απαρτχάιντ σε βάρος του λαού του;