Ηχο{CR}Δύναμα

Οτο Κλέμπερερ: Η πλήρης έκδοση
των ηχογραφήσεων της WARNER,
τόμος 2, REMASTERED, 29 CD

Εχουν περάσει λίγοι μήνες από τη στιγμή που η WARNER εξέδωσε τον πρώτο τόμο με τα άπαντα του Οτο Κλέμπερερ που της ανήκουν πλέον εδώ και κάποια χρόνια, από τότε που εξαγόρασε την εταιρεία η οποία και τα ηχογράφησε, τη θρυλική βρετανική ΕΜΙ. Ο πρώτος τόμος, που περιλαμβάνει όλες τις ορχηστρικές ηχογραφήσεις του Κλέμπερερ, πάλι για την ΕΜΙ, καθώς και κάποιες παλαιότερες σπανιότητες, ήταν εκείνο που δικαίως περίμενε κανείς να είναι: μια εξαιρετική δουλειά στο remastering στο οποίο η WARNER επένδυσε με μεγάλη σοβαρότητα από την πρώτη ημέρα της εξαγοράς. Τώρα, ο δεύτερος αυτός τόμος συνεχίζει τον θρύλο ενός από τους σημαντικότερους μαέστρους που γνώρισε ο 20ός αιώνας.

Πολύ πιο μικρός από τον πρώτο τόμο, ο δεύτερος, όσο απέχει σε μεγέθη, τόσο εξίσου ασυναγώνιστος όμως είναι σε σημασία. Οι ηχογραφήσεις δεν είναι πολλές – αλλά τι ηχογραφήσεις είναι: λίγες φορές μπορεί να μιλήσει κανείς για «σταθμούς» της δισκογραφίας και να δικαιούται απολύτως να το κάνει, όπως συμβαίνει εδώ, και μάλιστα για το σύνολο των έργων που περιλαμβάνει η έκδοση.

Πρόκειται για το, περιορισμένο αριθμητικά, σύνολο των φωνητικών έργων, θρησκευτικών και όπερας, που ηχογράφησε ο Κλέμπερερ στα χρόνια του στο Λονδίνο με τη Φιλαρμόνια: τα τελευταία της ζωής του και ενδεχομένως εκείνα στα οποία η τέχνη του βρέθηκε στο απόγειό της – πιθανώς με εξαίρεση εκείνων της περιόδου του μεσοπολεμικού Βερολίνου και της Οπερας Kroll. Ο θρυλικός χαρακτήρας που έχει το περιεχόμενο αυτής της έκδοσης γίνεται σαφής και μόνον από το γεγονός ότι πρέπει να είναι ίσως και η τέταρτη ή και η πέμπτη φορά για ορισμένες από αυτές τις ηχογραφήσεις που εμφανίζονται στη μορφή CD. Είναι όμως η πρώτη, στην ευρωπαϊκή – αμερικανική τουλάχιστον αγορά, με τέτοια καθαρότητα και ποιότητα ήχου, αλλά και με την επιστροφή στα αρχικά εξώφυλλα των πρώτων εκδόσεών τους στις 33 στροφές (η ιαπωνική είναι πάντοτε ένας εντελώς άλλος κόσμος, μακράν πιο προχωρημένος και εντυπωσιακός στα ηχητικά επιτεύγματά του, κάτι που ισχύει και εδώ, καθώς το μεγαλύτερο τμήμα αυτού του υλικού έχει εκδοθεί εδώ και πολύ καιρό σε πολύ υψηλής remastered SACD).

Ο Μπαχ του Κλέμπερερ, η Μεγάλη Λειτουργία και τα Κατά Ματθαίον Πάθη, συνιστούν, κατά κυριολεξία, μια ερμηνευτική κατηγορία από μόνα τους στην ιστορία της ορατοριακής δισκογραφίας των έργων που πολλοί σπουδαίοι μουσικολόγοι των δύο τελευταίων αιώνων, όπως και αρχιμουσικοί, ερίζουν για το ποιο εκ των δύο είναι το σημαντικότερο – όχι εκ των δύο, αλλά από όλα τα έργα που γράφτηκαν στην ιστορία της μουσικής! Ο Κλέμπερερ ήταν ένας εξ αυτών και η άποψή του ήταν ξεκάθαρη: η Μεγάλη Λειτουργία είναι, πίστευε, το σπουδαιότερο έργο που γράφτηκε ποτέ. Πλήθος είναι εκείνοι που πιστεύουν, όχι αβάσιμα, ότι η εδώ ερμηνεία της είναι η σπουδαιότερη που ηχογραφήθηκε ποτέ. Και το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τα Κατά Ματθαίον Πάθη. Πρόκειται για υπνωτιστικής ισχύος αναγνώσεις μιας αρχετυπικά υπερβατικής μουσικής.

Το άλλο γρανιτώδες «όρος» αυτής της έκδοσης είναι ασφαλώς οι τέσσερις «μεγάλες» όπερες του Μότσαρτ: Le nozze di Figaro, Cosi fan tutte, Don Giovanni, Die Zauberflote. Τι να αρχίσει να λέει κανείς εδώ; Από πού να ξεκινήσει και πού να σταματήσει; Δεν έχει νόημα: όποιος γνωρίζει αυτές τις ηχογραφήσεις, ξέρει. Οποιος δεν τις γνωρίζει, ε, ήρθε πλέον η ώρα.

Οφείλεται πάντως εδώ μία προειδοποίηση: οι εντελώς ύστερες ηχογραφήσεις του Κλέμπερερ, παρά το πολλαπλά μεγαλειώδες τους, έχουν μια απαίτηση: την εξοικείωση με πολύ αργά tempi.

Κατά τα λοιπά, τα παραπάνω ισχύουν περίπου για όλα: τη Missa Solemnis του Μπετόβεν, το Γερμανικό Ρέκβιεμ του Μπραμς και, ασφαλέστατα, για τον Ιπτάμενο Ολλανδό του Βάγκνερ.