Τι είναι η οικοανάπτυξη

Ο Ignay Sachs (17/12/1927 – 2/8/2023), γάλλος οικονομολόγος με πολωνική καταγωγή, θεωρήθηκε για τις ιδέες του πρωτοπόρος στην έννοια της ανάπτυξης ως συνδυασμός οικονομικής ανάπτυξης, ισότιμης αύξησης της κοινωνικής ευημερίας και διατήρησης του περιβάλλοντος. Ιδρυσε το 1973 το Centre International de Rescherche sur l’Environnement et le Developpement (CIRED), με σκοπό να γίνει εργαστήριο αναφοράς σε αυτά τα ζητήματα σε διεθνή κλίμακα.

Η οικοανάπτυξη διακρίνεται από τη «μηδενική ανάπτυξη», γιατί δεν γίνεται αποποίηση καμίας μορφής ανάπτυξης. Διαφέρει επίσης από τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία δεν θέτει υπό αμφισβήτηση τις διεθνείς ανισότητες.

Λαμβάνοντας υπόψη τη ρύπανση, το περιβάλλον διαβίωσης και στοχεύοντας στην καλύτερη διαχείριση των πόρων, γίνεται δυνατό να μην αναρωτηθούμε μόνο «Πώς να το παράγουμε;», αλλά «Γιατί να το παράγουμε;». Και τέλος να αναρωτηθούμε «Τι χρειαζόμαστε;».

Σκεπτόμενοι από την άποψη του κοινωνικού χρόνου, καθιστά δυνατή την επανεξέταση των οικονομικών προβλέψεων: πόσος χρόνος για παραγωγή, για ξεκούραση, για αναψυχή, αλλά και ποιο περιβάλλον διαβίωσης, για ποιες χρήσεις και ανάλογα με τη συμμετοχή του καθενός.

Οι λύσεις που προτείνονται περιλαμβάνουν τεχνολογίες. Προτείνουν να στοχοποιήσουν κάποιες από αυτές, οι οποίες σήμερα ονομάζονται «πράσινες», ανάλογα με τις δυνατότητες που προσφέρουν για την εναρμόνιση της ανάπτυξης με την προστασία του περιβάλλοντος. Για να γίνει αυτό, πρέπει να είμαστε σε θέση να αξιολογούμε τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνέπειες και, επομένως, να μην τις αφήνουμε μόνο στις δυνάμεις της αγοράς.

Ο οικολογικός προγραμματισμός είναι μια μέθοδος διακυβέρνησης που στοχεύει στην επίτευξη ουδετερότητας άνθρακα το 2050. Διασφαλίζει τη διάρθρωση, τη χρηματοδότηση και την έγκαιρη εκτέλεση έργων, διαχρονικά, έργων ή στόχων με περιβαλλοντικό προσανατολισμό.

Οι υπεύθυνοι του οικολογικού προγραμματισμού οφείλουν να:

• θέσουν μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους για να οδηγήσουν σε μια αποτελεσματική οικολογική μετάβαση,
• κινητοποιήσουν δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση,
• καθορίσουν τα βήματα που πρέπει να ακολουθηθούν με την κινητοποίηση όλων των ενδιαφερομένων: κράτος, πολίτες, κοινότητες, επιχειρήσεις και οργανισμοί,
• εφαρμόσουν στρατηγικές με τη θέσπιση περιορισμών και μια διαδικασία παρακολούθησης – ή ακόμη και κυρώσεις.

Μερικά παραδείγματα του οικολογικού προγραμματισμού μπορεί να είναι:

• Η ανάπτυξη και η χρησιμοποίηση ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
• Η απανθρακοποίηση της βιομηχανίας.
• Η ανακαίνιση κατοικιών.

Ο χρόνος των αποφάσεων πρέπει πάντα να έχει προτεραιότητα, εάν δεν θέλουμε να γίνουμε στόχος παραγόντων που μας «πωλούν υποσχέσεις». Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να κάνουμε τίποτα στο μεταξύ, το αντίθετο. Αυτή είναι η άλλη διάσταση της σύνεσης: αυτό που μπορούμε να κάνουμε σήμερα, πρέπει να το κάνουμε, χωρίς να περιμένουμε μια θαυματουργή λύση.

Ο Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης είναι καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης και ακαδημαϊκός