Γιατί ανησυχούν οι ασφαλιστές πλοίων

O πληθωρισμός, τα εναλλακτικά καύσιμα, οι πυρκαγιές στα πλοία και ο «σκοτεινός στόλος» δεξαμενοπλοίων που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο είναι οι «πονοκέφαλοι» των ασφαλιστών, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Διεθνούς Ενωσης Θαλάσσιων Ασφαλίσεων (IUMI).

Η ναυτασφαλιστική αγορά κατέγραψε το 2022 μια ικανοποιητική πρόοδο καθώς είδε τη συνολική παραγωγή ασφαλίστρων να αυξάνεται κατά 8,3% στα 35,8  δισ. δολ., ενώ από την άλλη πλευρά οι ζημιές μετά από μία σημαντική πτώση που οφείλονταν στη «στάση» του παγκόσμιου εμπορίου λόγω Covid-19, επανήλθαν σε φυσιολογικά επίπεδα. Οι δείκτες ζημιών (loss ratio) στην ευρωπαϊκή αγορά που είναι η μεγαλύτερη κατέγραψαν το 2022 το χαμηλότερο επίπεδο από το 2015, γεγονός εξαιρετικά θετικό για τους ασφαλιστές φορτίων.

Επίσης το κόστος αποζημιώσεων ανά πλοίο έχει επιστρέψει σε φυσιολογικά επίπεδα μετά τον Covid αν και το μέσο κόστος επισκευής έχει σημειώσει κάποια ανοδική τάση, πιθανώς λόγω του πληθωρισμού. Πάντως η κερδοφορία των ασφαλιστών βελτιώθηκε, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν λόγοι που τους κάνουν να προβληματίζονται.

Ο πρώτος είναι οι πληθωριστικές πιέσεις που μπορεί να επηρεάσουν την κερδοφορία τους. Οπως εξηγεί ο IUMI μετά την πανδημία παρατηρήθηκε έλλειψη των υλικών, όπως ο χάλυβας και σε συνδυασμό με την αύξηση της ζήτησής τους, μετά την επαναδραστηριοποίηση του παγκοσμίου στόλου, επιδείνωσαν το κόστος ναυπηγικών εργασιών σε συνδυασμό και τον γενικότερο πληθωρισμό. Από την άλλη πλευρά τα ασφάλιστρα δεν αυξήθηκαν ανάλογα και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της συνολικής κερδοφορίας κατά τα επόμενα ένα ή δύο έτη, εκτιμά ο IUMI.

Νέοι κίνδυνοι

Ενα επιπλέον θέμα για προβληματισμό που τίθεται από τη διεθνή ένωση των ναυτασφαλιστών είναι οι τεχνολογίες μείωσης των εκπομπών που αρχίζουν να εφαρμόζονται στην πρόωση των πλοίων. Η εξέλιξη αυτή θα αυξήσει την αξία του παγκόσμιου στόλου και, κατά συνέπεια, το επίπεδο κινδύνου που πρέπει να καλυφθεί ασφαλιστικά. Επίσης η άμεση εφαρμογή αυτών των τεχνολογιών όπως τα μείγματα καυσίμων που χρησιμοποιούνται στους υφιστάμενους κινητήρες μπορεί να «κρύβουν» νέους κινδύνους και οι ασφαλιστές πρέπει να προσαρμοστούν γρήγορα και να τους αξιολογήσουν με στόχο την αποτροπή τους.

Οι πυρκαγιές σε πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και αυτοκινήτων είναι ένας ακόμη «πονοκέφαλος» για τους ασφαλιστές, καθώς γίνονται όλο και πιο συχνές και φαίνεται να υπάρχουν πολλοί λόγοι για την αύξηση. Το αυξανόμενο μέγεθος των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων αυξάνει και την πιθανότητα τα εμπορευματοκιβώτια να περιέχουν φορτίο που μπορεί να αναφλεγεί, ιδίως εάν αυτό συνδυάζεται με εσφαλμένη δήλωση του φορτίου ή την αυξημένη μεταφορά δυνητικά επικίνδυνων εμπορευμάτων.

Επιπλέον πολλά από τα πλοία αυτά μεταφέρουν μπαταρίες ή συσσωρευτές ιόντων λιθίου (Li-ion battery) αλλά και ηλεκτρικά οχήματα. Μια σημαντική ανησυχία είναι η πιθανότητα «θερμικής διαφυγής», μια χημική αντίδραση που προκαλεί ταχεία θέρμανση, πυρκαγιά και μερικές φορές έκρηξη. Οπως εξηγεί ο IUMI, αν και οι πυρκαγιές από ηλεκτρικά οχήματα δεν είναι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, πιο συχνές από εκείνες που προέρχονται από συμβατικά οχήματα με κινητήρα εσωτερικής καύσης, απαιτούν όμως διαφορετικές μεθόδους για την πρόληψη και καταπολέμησή τους. Η ναυτιλιακή βιομηχανία έχει αποκτήσει επαρκή εμπειρία για την αποτελεσματική διαχείριση των κινδύνων από τα συμβατικά αυτοκίνητα και το ίδιο πρέπει να κάνει για τη νέα αυτή τεχνολογία. Ηδη ο IUMI εξέδωσε ειδικό εγχειρίδιο με τίτλο «Βέλτιστες πρακτικές και συστάσεις για την ασφαλή μεταφορά ηλεκτρικών οχημάτων (EVs)».

Ασαφή πλοιοκτησία

Τέλος πολύ προβληματίζει τους ασφαλιστές η δραστηριότητα του επονομαζόμενου «σκοτεινού στόλου», ο οποίος σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ) αποτελείται από 300 μέχρι 600 δεξαμενόπλοια. Πρόκειται κυρίως για πλοία μεγάλης ηλικίας συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων που δεν επιθεωρήθηκαν πρόσφατα, με ασαφή πλοιοκτησία και έλλειψη ασφάλισης, που λειτουργούν με τα ηλεκτρονικά συστήματα εντοπισμού (AIS) απενεργοποιημένα για να παρακάμψουν τις κυρώσεις. Αυξάνεται όμως έτσι ο κίνδυνος συγκρούσεων και δημιουργίας πετρελαιοκηλίδων, όπως τονίζουν οι ναυτασφαλιστές, ενώ δεν είναι καθαρό τι θα συμβεί σε περιπτώσεις ατυχημάτων μεταφοράς πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο, σε περιπτώσεις ρύπανσης, απομάκρυνσης ναυαγίων και αποζημίωσης των θυμάτων.