Πόλεμος και δολάρια

Βρισκόμαστε όλο και πιο κοντά στην πρώτη παγκόσμια σύγκρουση της μεταψυχροπολεμικής εποχής. Δύο βεβαιότητες που κράτησαν τον κόσμο του Ψυχρού Πολέμου σταθερό δεν ισχύουν πλέον: η πυρηνική ισορροπία του τρόμου και η κυριαρχία του δολαρίου ΗΠΑ, που θεωρείται ευρέως ως οικονομικό πυρηνικό όπλο.

Αυτά τα όργανα εκρηκτικής φυσικής και οικονομικής ισχύος είχαν ένα κοινό, ιδιότυπο χαρακτηριστικό: κανένα από τα δύο δεν μπορούσε πραγματικά να χρησιμοποιηθεί. Η ανάπτυξη οποιασδήποτε επιλογής ήταν ουσιαστικά η καταστροφή του εαυτού του, λόγω όλων των επιπτώσεων ανάκαμψης, των παράπλευρων ζημιών και των ακούσιων συνεπειών που θα ακολουθούσαν. Η εξουσία που απονεμήθηκε ήταν επομένως πιο αφηρημένη παρά συγκεκριμένη.

Τώρα, η κατάσταση έχει αλλάξει. Υπάρχουν συνεχείς συγκρούσεις όπου κάποιος θα μπορούσε κάλλιστα να απογοητευτεί αρκετά ώστε να χρησιμοποιήσει ένα πυρηνικό όπλο, όπως έχει απειλήσει να κάνει ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν από τότε που εισέβαλε στην Ουκρανία. Και το δολάριο έχει ήδη οπλιστεί πλήρως ως μέσο επιβολής οικονομικών κυρώσεων και διατήρησης της αποτροπής.

Σήμερα, ωστόσο, το δολάριο είναι ολοένα και πιο ευάλωτο στις χρηματοπιστωτικές αναταράξεις, που είναι άμεσα εμφανείς στις αγορές ομολόγων που εξετάζουν το μακροπρόθεσμο δημόσιο χρέος των ΗΠΑ. Ενας άλλος λόγος για τη νέα ευπάθεια του δολαρίου είναι ότι πολλοί Αμερικανοί έχουν γίνει πολύ καχύποπτοι για τη λεγόμενη υπερπαγκοσμιοποίηση και υπερχρηματοδότηση.

Η διεθνής κοινότητα χρειάζεται καλύτερες κατευθυντήριες γραμμές για τη διαχείριση της χρηματοπιστωτικής διπλωματίας, ανάλογες με αυτές που αναπτύχθηκαν αργότερα κατά τη διάρκεια της κούρσας πυρηνικών όπλων του Ψυχρού Πολέμου. Ενώ ο περιορισμός της χρήσης πυρηνικών όπλων εξακολουθεί να αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για τη διεθνή κοινότητα, η πρόληψη της οικονομικής αυτοκαταστροφής θα πρέπει να προστεθεί στην ημερήσια διάταξη.

Με μια απλούστερη διαδικασία λήψης αποφάσεων που βασίζεται στην πλειοψηφία, θα ήταν δυνατό να καθιερωθεί μια δικαστική διαδικασία για την αντιμετώπιση και την επιβολή οικονομικών κυρώσεων – συμπεριλαμβανομένων των κατασχέσεων περιουσιακών στοιχείων – σε αδίστακτα κράτη όπως η Ρωσία. Οι συνομιλίες για τον περιορισμό των νομισματικών όπλων θα μπορούσαν να ακολουθήσουν τα βήματα της συνθήκης SALT για τον έλεγχο των πυρηνικών, με αποκορύφωμα μια συνθήκη για τη μείωση των νομισματικών όπλων.

Αυτό πρέπει να είναι κορυφαία προτεραιότητα. Μια πιο ισχυρή διεθνής νομισματική τάξη θα δημιουργούσε υψηλότερη ασφάλεια δημιουργώντας ισχυρότερη παγκόσμια ικανότητα αστυνόμευσης κατά των παραβιάσεων της ειρήνης και θα ανακόψει την ανησυχητική αύξηση της συχνότητάς τους.

Ο Χάρολντ Τζέιμς είναι καθηγητής Ιστορίας και
Διεθνών Σχέσεων στο Princeton University