Η αυτανάφλεξη

Δε προσφέρει καν ο ΣΥΡΙΖΑ σοβαρά εργαλεία πολιτικής αποδόμησής του. Αντίθετα φαίνεται ότι αρκείται στη γενναία αυτοέκπτωση. Γιατί; Είναι αυτό που του προσάπτουν οι θερμοί αντίπαλοι; Παιδί της χρεοκοπίας , «ανώριμο τέκνο της οργής» – για να παραφράσω τον Βάρναλη; Είναι ένα θνησιγενές πείραμα που αναπτύχθηκε στα νερά της οικονομικοθεσμικής κρίσης και τώρα ξεραίνεται; Και οι ορφανοί πληθυσμοί της χρεοκοπίας που στεγάστηκαν στο υβριδικό κόμμα πού θα πάνε; Γιατί ένα σχήμα είναι οι αναφορές του, το τμήμα της πραγματικότητας που δεσμεύει και όχι τόσο η ιδιοκατασκευή του. Βέβαια με μια έννοια όλα τα κόμματα είναι προϊόντα της χρεοκοπίας. Εσωτερίκευσαν, το καθένα με τον δικό του πολιτικό ρυθμό και τις δικές του ιδεολογικές και οργανωτικές ιδιο-ποιότητες, τη χρεοκοπία αλλά και τον πολίτη που η τελευταία διαμόρφωσε. Αν εκλείψει ένα από τα κομματικά σχήματα, η αρχιτεκτονική ευστάθεια επιβάλλει υποκατάσταση . Ποιος θα είναι ο κληρονόμος, αν υποθέσουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ εντέλει οδηγηθεί στην εξάχνωση; Ενα σημαντικό τμήμα των αγανακτισμένων πολιτών στεγάστηκε στον ΣΥΡΙΖΑ και έτσι επανεντάχθηκε στο κοινοβουλευτικό τυπικό. Διά του ΣΥΡΙΖΑ ένιωθε ότι εκπροσωπείται πιο αξιόπιστα από ό,τι με τα παραδοσιακά κόμματα που τα ενοχοποιούσε ως αιτίες της καταστροφής του. Το κοινό της οικονομικής κατάρρευσης, διά του ΣΥΡΙΖΑ, επανασυμφιλιώθηκε (συγκρουσιακά έστω) με την πολιτική τάξη. Ο πολίτης ένιωθε ότι το 2010 με την απροειδοποίητη χρεοκοπία το πολιτικό σύστημα τον ενέπλεξε σε μια ιστορική πλεκτάνη, μια παγίδα οικονομικού θανάτου. Αυτό λοιπόν το κοινό, μέρος του οποίου αργότερα (μέχρι και σήμερα) ξαναπλησίασε τα ιστορικά, παλαιά κόμματα ή έστω μεταστέγασε τη οργή του σε μικρότερα εξωκοινοβουλευτικά σχήματα, ενώ ισορρόπησε και μέσα από τον ΣΥΡΙΖΑ (ακόμα και αν δεν ψήφισε, τον θεωρούσε μια εξυγιαντική αναφορά), σήμερα προσπερνάει, αδρανεί ή διαρρέει.

Με τον ισχυρό κλονισμό έχει διεγερθεί εντός του συριζαϊκού σύμπαντος και μια εκτεταμένη «αριστερολογία». Από αναπόληση μιας «παλιάς καλής Αριστεράς» (ίδιον κάθε έκπτωσης να ανακαλεί τα παλιά καλά χρόνια) μέχρι ειρωνείες και χαιρεκακίες. Ελάχιστες θέσεις, αμιγώς πολιτικές, βγαίνουν στην επιφάνεια. Εντούτοις, μέρος της κρίσης είναι και ο τρόπος με τον οποίο αφομοιώνεται η κρίση, ο τρόπος με τον οποίο εκλογικεύεται και θεωρητικοποιείται. Σε μια στιγμή τόσο μεγάλης συναισθηματικής έντασης και υπαρξιακού άγχους, όχι μόνο για τον ΣΥΡΙΖΑ και τη βιοποικιλότητά του, αλλά για ολόκληρο το αριστερό διάβημα (άρα και την κεντροαριστερή ανάπτυξή του), είναι δύσκολο να συντεθούν συνεκτικές σκέψεις, λογικές ακολουθίες και να παρθούν εύστοχες αποφάσεις. Ετσι εκτοξεύεται ό,τι του ‘ρθει του καθενός μέσα σε μια πανικόβλητη, βαθιά απολίτικη και απολύτως ακανόνιστη ορμή. Τα πράγματα εκτρέπονται στην κωμωδία, στην ανοησία, βυθίζονται στην αυτοκαταστροφική επιπολαιότητα και στην πολιτική κακογουστιά. Ανοίγουν μέτωπα και ανθυπομέτωπα, παλιές έχθρες αναβιώνουν, τοπικές αντιζηλίες στελεχών και αυτοδιοικητικά πάθη αναφλέγονται, κομματικοί βιοποριστές σπεύδουν βασιλικότεροι του βασιλέως και πλειοδοτώντας για το ψωμί τους προσθέτουν κι άλλο δηλητήριο κ.λπ.

Ο ΣΥΡΙΖΑ απέναντι στα πολύ σοβαρά πολιτικά συμβαίνοντα ψελλίζει κάτι ευκτικά και γενικόλογα που μάλιστα μέσα στον στρόβιλο χάνονται. Ακρίβεια, κατάληψη επενδυτικής βαθμίδας (κούφια για πολλούς ειδικούς), ανορθολογικές ιδιωτικοποιήσεις, τρομερά επιβαρυντικό διεθνές περιβάλλον κ.λπ. μένουν έξω από συστηματική πολιτική κριτική. Αντί πολιτικής παραγωγής, ένας λυσσώδης αγώνας επικρατειών, μέσα στην αυτανάφλεξη.

Είναι απλό: μια πολιτική κατασκευή αντιστοιχεί σε μια σύνθεση κοινωνικών αναγκών και συμφερόντων και όχι στην πιθανή ιδιοφυΐα ή τη ναρκισσιστική καθήλωση των στελεχών της.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΕΜΠ