Η έπαρση των ελλειμμάτων

Την περίοδο της Κατοχής, δύο σπουδαίοι έλληνες συγγραφείς, από τους κορυφαίους της γενιάς του ’30, συγκατοίκησαν οικογενειακώς για ένα διάστημα, εκτός Αθηνών. Θεωρούσαν ότι έτσι θα μπορούσαν να βρουν, πιο εύκολα, τρόφιμα και να εξασφαλίσουν καλύτερες συνθήκες καθημερινότητας. Ο ένας από αυτούς είχε καταφέρει, με χίλιες δυσκολίες, να βρίσκει κάθε τόσο ένα αβγό για την κόρη του – παιδάκι ήταν. Την «ημέρα του αβγού» λοιπόν, η κόρη του άλλου συγγραφέα στεκόταν αγέρωχη απέναντι από τη συνομήλικη συγκάτοικο και φίλη της και, στρίβοντας επιδεικτικά τον δείχτη του ενός χεριού στο εσωτερικό της παλάμης του άλλου, έλεγε τραγουδιστά: «Ζήλια, ψώρα, εσύ έχεις αβγό, εγώ δεν έχω».

Είναι εύκολο να φανταστώ πώς ένα μικρό παιδί, προβάλει την έλλειψη ως προνόμιο. Πρόκειται για μια στοιχειώδη προσπάθεια αυτοάμυνας και αυτοπροστασίας που τη βρίσκω έως και συγκινητική. Οπως, αντίστοιχα, με συγκινούν και ενήλικες που προσπαθούν με αξιοπρέπεια να μη «στρατολογήσουν» τυχόν ανέχειές τους ως μέσον επικοινωνίας με τους άλλους. Πώς να αντέξεις όμως αυτούς που επαίρονται για κενά και ελλείμματα, θεωρούν, αναφορικά με τον εαυτό τους, το ελάχιστο μέγιστο και νιώθουν περήφανοι για τα λάθη τους διότι, με ένα τεράστιο άλμα λογικής, σου λένε «Ναι αλλά αν δεν ήταν λάθος;».

Είναι μια τάση που εισάγει το άνευ προσχημάτων θράσος στον δημόσιο διάλογο. Τι διάλογος δηλαδή; Πάρα πολλοί είναι πλέον αυτοί που, ενώ μιλούν, νομίζουν ότι συνομιλούν ενώ μονολογούν. Ανθρωποι που θεωρούν ότι εμφορούνται από νεανικό ταμπεραμέντο και, στην πραγματικότητα, σκέφτονται και αντιδρούν ως πεισματάρικα γερόντια. Το είδαμε πέρυσι στο παραμύθι με τη μικρή, νεκρή Μαρία στον Εβρο. Το διακίνησαν, το εργαλειοποίησαν, το υποστήριξαν με πάθος. Και όταν αποκαλύφθηκε η αλήθεια, τίναξαν σαν πιτυρίδα τη σκόνη των fake news από το πέτο τους και στρίβοντας τον αντίχειρα στην παλάμη άρχισαν να τραγουδάν: «Ζήλια, ψώρα, εγώ έχω ενσυναίσθηση, εσύ δεν έχεις». Διότι δεν πα’ να είναι ψέματα; Θα μπορούσε να ήταν και η αλήθεια.

Κάτι αντίστοιχο συνέβη και με τον βομβαρδισμό του νοσοκομείου στη Γάζα. Οργή και ανάθεμα για το Ισραήλ που βομβαρδίζει αμάχους και παιδιά. Διαδηλώσεις, διαμαρτυρίες, να κάψουμε τη σημαία των Ισραηλινών, να καθαρίσει ο τόπος. Και κομματικές ανακοινώσεις και ότι η σφαγή των νηπίων στην Ιερουσαλήμ δεν μπορεί να γίνει αιτία για σφαγή νηπίων στη Γάζα και άλλα τέτοια που προσπαθούν να χτίσουν μονόπαντα το «κάστρο της ειρήνης». Και όταν τράκαραν με την αλήθεια, άρχισαν πάλι: «Ζήλια, ψώρα δεν έχει σημασία ποιος έριξε τη ρουκέτα, εσείς είστε γελοίοι που δεν τον καταλαβαίνετε».

Χρησιμοποίησα ένα παράδειγμα από την τρέχουσα επικαιρότητα αν και αυτή η νοοτροπία και αντίδραση είναι, πλέον, γενικευμένη. Σταματά μια εκπομπή με πολύ χαμηλές πτήσεις θεαματικότητας; «Ζήλια, ψώρα, υπάρχει σχέδιο από πίσω». Ενα σίριαλ βλέπει, σε συντριπτικό ποσοστό, τις πλάτες των τηλεθεατών; «Ζήλια, ψώρα, το κοινό δεν καταλαβαίνει από ποιότητα». Βλέπουμε κάποιες παραστάσεις ανοσιουργήματα; «Ζήλια, ψώρα, αυτό είναι το σύγχρονο θέατρο, εσείς είστε πληκτικές κλασικούρες». Και όλα αυτά βέβαια χωρίς ίχνος από τη συγκινητική αθωότητα της κόρης του συγγραφέα.