Πώς γίνεσαι άλιεν

Αν υπάρχει όντως αυτό που διαλαλούμε ως τοπική αυτοδιοίκηση, τότε γιατί μονίμως ανακατώνονται σ’ αυτήν τα κόμματα απροκάλυπτα; Κι αν δεν υπάρχει αυτοδιοίκηση, τότε γιατί ψηφίζουμε; Είναι μια αφελώς διπλή ερώτηση που δεν μπορεί να απαντηθεί, αφού κατά παράδοση έχουμε το μοναδικό τάλαντο να φαλκιδεύουμε τα πάντα με επιτυχία, και να διαστρέφουμε το προφανές μέχρι και να ντύνουμε τον αυστραλοπίθηκο με στολή ναυάρχου.

Κι όμως σε αρκετούς δήμους η τοπική αυτοδιοίκηση επιβιώνει: εδώ σε εμάς, στη Θέρμη και στο Πανόραμα Θεσσαλονίκης βγάζουμε δυο δημάρχους, εξαιρετικά επιτυχημένους σε πέντε συνεχείς θητείες με ποσοστά άνω του 60% και με την πρώτη. Στη Θέρμη τον Θόδωρο Παπαδόπουλο, με πολιτική καταγωγή από το ΠΑΣΟΚ, και στο Πανόραμα τον Ιγνάτιο Καϊτετζίδη, με καταγωγή από τη Νέα Δημοκρατία. Είναι δυο λαμπροί, οραματικοί δήμαρχοι που ποτέ δεν επικαλέστηκαν κόμματα και ιδεολογήματα, αλλά εργάζονται με αφοσίωση στον δήμο του ο καθείς, κάτι που εκτιμάται δεόντως και από τους πολίτες. Κανένα κόμμα δεν μπόρεσε να διεισδύσει και να κάνει παιχνίδι εδώ, να παρέμβει ως νταβατζής και να μεταβάλει ή να ορίσει το παίγνιο. Οι ισχυρές προσωπικότητες των δημάρχων και το προφανές, πλούσιο έργο τούς προστατεύουν και μας προστατεύουν από τα κομματικά σουξέ κι από τα θεϊκά εφέ. Μας προστατεύουν από κομματικά σκυλόψαρα που γυροφέρνουν πάντα για να ιδιοποιηθούν, να καπηλευθούν οτιδήποτε με κυνισμό. Αλάργα, μάγκες.

Για τοπική αυτοδιοίκηση δεν μιλάμε; Ναι. Και για κοινή λογική. Οπότε, αν ένας δήμαρχος, οπουδήποτε, έχει τις ικανότητες και μπορεί (διότι παίζει κι αυτό: να υπονομεύεται ή να παρεμποδίζεται από γνωστές κομματικές νοσηρότητες) να κάνει αυτό που πρέπει, αν έχει τη βούληση, το σθένος και τους συνεργάτες να επιτελέσει όσα έχουνε ανάγκη οι πολίτες και ακόμα περισσότερα, τότε μόνο φανατικοί, συμπλεγματικοί ή εθελότυφλοι δεν θα τον ψήφιζαν (υπάρχει κι αυτό το είδος, ενίοτε σε αφθονία κι ανάλογα την περιοχή). Ολα ετούτα σημαίνουν πως η τοπική αυτοδιοίκηση υπάρχει και μπορεί να υπάρξει, εφόσον και κυρίως έχουμε να κάνουμε με προσωπικότητες υποψηφίων των οποίων η λάμψη υπερβαίνει τα κόμματα, τις εμμονές διαφόρων, τα τραβηγμένα χειρόφρενα και τα κλισέ περί κάποιας υποτιθέμενης ιδεολογίας.

Κι έχει αποδειχθεί πολλές φορές: δήμαρχοι ή υποψήφιοι μέτριοι, με χλωμή προσωπικότητα, κοινότυπο λόγο, χωρίς λάμψη, με ραχητική παρουσία και μειωμένο έργο, ή έχοντας κάνει σημαντικά λάθη, γίνονται ευκολότερα έρμαια των κομμάτων, χειραγωγούνται άνετα, ή αναγκαστικά προσφεύγουν οι ίδιοι ικέτες σ’ αυτά για να περισωθούν – άλλο που δεν θέλουνε τα κόμματα και η όποια κεντρική εξουσία που μισούν βαθιά ό,τι δεν ελέγχουν. Αμα βρούνε αδύναμο σπεύδουν να κάνουνε τον προστάτη, τον μαικήνα και τον επενδυτή από καθαρή πολιτική ιδιοτέλεια και από κανέναν γκαϊλέ για την πόλη και την τοπική της (υποτίθεται) αυτοδιοίκηση, τη βαθιά δημοκρατία και άλλα κλισέ για συνοικιακά γούστα. Αν, δε, και κατά λάθος, κερδίσει ο χειραγωγούμενος τότε εμφανίζεται το κόμμα ως νικητής, δρέπει τις πικροδάφνες και πάμε παρακάτω. Ποια τοπική αυτοδιοίκηση; (Εδώ μιλάμε για τοπική νάρκωση.)

Υπάρχουν, ωστόσο και οι εξ υπαρχής, ή σε μέγιστο βαθμό ανεξάρτητοι. Κάποιοι εξ αυτών, και ανάλογα με την προσωπικότητα, ή τη συγκυρία, επικρατούν – άσχετα αν εκ των υστέρων κι αυτούς πασκίζουν να τους εμφανίσουν διάφορα κόμματα ως δικούς τους, δηλαδή ως κομματική νίκη. Τουτέστιν δύσκολα γλιτώνεις. Θες ν’ αγιάσεις και δεν σ’ αφήνουνε οι διαβόλοι. Με το ζόρι να σε βάλουνε σε κάποια κομματική μπουζουριέρα, να σε σεντουκιάσουν με το στανιό. Αλλά η πιο γνωστή και κραυγαλέα φενάκη από ουκ ολίγους είναι η δήθεν ανεξαρτησία. Πήζουμε κάθε φορά από ανεξάρτητους υποψήφιους, εκ των οποίων οι περισσότεροι είναι μασίφ κομματικοί. Το έχουν κρυφό καμάρι, παρότι ο κόσμος τούμπανο. Αλλά η αρρώστια απ’ την άλλη είναι ότι αρκετοί ψηφοφόροι δεν ψηφίζουν υποψήφιο, ή προσωπικότητα, αλλά κόμμα. Και έναν αγριόχοιρο να κατεβάσει το κόμμα αυτοί θα τον ψηφίσουν – ή, ψηφίζουν κατά: ρίχνουν την ψήφο τους εναντίον κάποιου επειδή απλώς είναι δεξιός ή αριστερός, ανεξάρτητα τι αξίζει ως πρόσωπο και τις ικανότητές του. Αυτό είναι μια άλλη παράμετρος που ενθαρρύνει την παθολογία της ανάμειξης των κομμάτων και ο φαύλος κύκλος συνεχίζεται. Και κάθε φορά ξαναζούμε τα ίδια, με τα ίδια στερεότυπα, την ίδια πόζα και φρασεολογία, τα απαράλλαχτα κλισέ, τόσο που δεν αντέχεις πια – θες να κόψεις τον λαιμό σου με το κόκαλο των παπουτσιών. (Που δεν κόβει.)

Μετά σου λέει υπάρχει αποχή. Παρότι ψηφίζω κάθε φορά, πιστεύω πως ένας νοήμων κι απόλυτα αυστηρός πολίτης, όταν στις εκλογές της πόλης ή της περιοχής του ανακατεύονται ευθέως τα κόμματα, οφείλει να αρνείται να ψηφίσει. Ή, τουλάχιστον να σταματήσουμε να συζητούμε για τοπική αυτοδιοίκηση, και να μιλούμε για κομματική τοπική διοίκηση. Να ξέρουμε, τουλάχιστον, ξεκάθαρα, τι μας γίνεται. Δεν μπορεί να λικνιζόμαστε συνέχεια πάνω στην αυταπάτη και τον συμβιβασμό. Η φθορά των θεσμών, του μυαλού και της συνείδησης αρχίζει με τη φαλκίδευση του νοήματος των λέξεων. Μετά, εύκολα, ασυναίσθητα, αλλά τάχιστα, γινόμαστε κι εγώ κι εσύ ακόμα ένα εξουθενωμένο, αλλοτριωμένο άλιεν.