Ρεκόρ κερδών για το Σουέζ, απώλειες για τον Παναμά

Αντίθετες ρότες έχουν χαράξει το 2023 τα δύο πιο δημοφιλή θαλάσσια «περάσματα», η Διώρυγα του Σουέζ και η Διώρυγα του Παναμά. Ξεκινώντας τη λειτουργία τους με μια διαφορά 45 χρόνων περίπου, του Σουέζ στις 17 Νοεμβρίου 1869 και του Παναμά στις 15 Αυγούστου 1914, οι δύο διώρυγες πρόσφεραν νέες δυνατότητες στο παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο και μόνο το 2022 εξυπηρέτησαν αθροιστικά περίπου 40.000 πλοία. Περίπου το 12% των πλοίων του παγκόσμιου στόλου έχει περάσει τουλάχιστον ένα από τα δύο κανάλια στη διάρκεια ενός έτους, σύμφωνα με την βρετανική Clarksons Research.

Την τρέχουσα περίοδο τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι γεωπολιτικές εξελίξεις επηρέασαν τη λειτουργία των δύο θαλάσσιων περασμάτων. Η έντονη ξηρασία προκάλεσε προβλήματα στη Διώρυγα του Παναμά, ενώ ο πόλεμος στην Ουκρανία ωφέλησε τη Διώρυγα του Σουέζ που καταγράφει νέα ρεκόρ διέλευσης κυρίως δεξαμενόπλοιων.

Η διοίκηση της Διώρυγας του Παναμά λόγω της ξηρασίας υποχρεώθηκε να λάβει έκτακτα μέτρα μειώνοντας τον αριθμό των πλοίων που μπορούν να τη διασχίσουν σε ημερήσια βάση από 36 σε 32 και σε 31 από τον Νοέμβριο.

Τα όρια βυθίσματος των πλοίων μειώθηκαν από τα 15,2 μέτρα (50 πόδια) στα 13,4 μέτρα (44 πόδια).

Τα στοιχεία της Clarksons Research δείχνουν ότι οι διελεύσεις σε όρους dwt είναι μειωμένες κατά 8% σε ετήσια βάση, σημειώνοντας χαμηλό διετίας τον Σεπτέμβριο. Συνολικά πάντως το 2022 κατέγραψε 14.239 διελεύσεις πλοίων.

Αύξηση. Σε ακριβώς αντίθετη ρότα η Διώρυγα του Σουέζ, καθώς τα στοιχεία της Clarksons Research δείχνουν ότι βρίσκεται σε πορεία για ρεκόρ χρήσης το 2023. Από το Σουέζ διέρχεται ένα στα πέντε πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβώτιων του παγκόσμιου στόλου και μεταφέρεται πάνω από το 10% των παγκοσμίως ποσοτήτων πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Φέτος καταγράφεται ρεκόρ διελεύσεων δεξαμενόπλοιων σε όρους dwt (αύξηση 50% σε ετήσια βάση) στον απόηχο του πολέμου στην Ουκρανία. Οι ευρωπαϊκές εισαγωγές πετρελαίου έχουν αυξηθεί από τη Μέση Ανατολή, ενώ καταγράφηκαν και υψηλότερες ρωσικές εξαγωγές προς την Ασία. Οι συνολικές διελεύσεις πλοίων στο Σουέζ μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου ήταν αυξημένες κατά 18% σε dwt σε σχέση με πέρυσι, με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε τροχιά ετήσιου ρεκόρ. Το 2022 υπολογίζεται ότι πέρασαν από το Σουέζ 25.837 πλοία. Τα έσοδα της διώρυγας στο τέλος του οικονομικού έτους 2022-2023 ήταν ύψους 9,4 δισ. δολαρίων, σηματοδοτώντας τα υψηλότερα στην ιστορία της.

Μείωση. Αντιθέτως η Διώρυγα του Παναμά αναμένει, σύμφωνα με το Reuters, μείωση εσόδων κατά 200 εκατ. δολ. Το 2022 κατέγραψε έσοδα ύψους 4,32 δισ. δολ. και η συμβολή του καναλιού στην οικονομία του Παναμά υπολογίζεται σε 3,48 δισ. δολ.

Η Διώρυγα του Παναμά είναι ένας τεχνητός δίαυλος 82 χιλιομέτρων που ενώνει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό. Τα πρώτα σχέδια έκανε το 1876 ο γάλλος διπλωμάτης και μηχανικός, κόμης Φερδινάνδος Λεσέψ, ο οποίος αντιμετώπισε πολλές δυσκολίες. Στη συνέχεια, το 1904 αγόρασαν τα δικαιώματα οι Αμερικανοί και η πρώτη διέλευση πλοίου έγινε στις 15 Αυγούστου 1914. Μέχρι το 2000 βρισκόταν κάτω από την οικονομική εκμετάλλευση των ΗΠΑ.

Κατασκευές. Η Διώρυγα του Σουέζ είναι η μεγαλύτερη του κόσμου, συνολικού μήκους 162 χλμ. Η κατασκευή της ξεκίνησε το 1854, και εδώ από τον γάλλο διπλωμάτη και μηχανικό Φερδινάνδο Λεσσέψ. Στις 17 Νοεμβρίου 1869 δίνεται ελεύθερη στη ναυσιπλοΐα, ενώ το 1875 πουλήθηκε στους Βρετανούς για να την κρατικοποιήσει ο Νάσερ το 1956.

Στην κατασκευή της διώρυγας συμμετείχαν και Ελληνες, κυρίως από την Κάσο. Οι Κάσιοι έχουν τραγουδήσει την πληθυσμιακή αφαίμαξη του νησιού τους για την κατασκευή της Διώρυγας του Σουέζ: «Να ‘τον να ζη ο Ντε Λεσέψ, εί(θ)εν να τον δικάσω, που μπίταρε (= εποίκησε) την έρημο κι ερήμαξε την Κάσο». Επίσης, ο πρώτος πλοηγός που πέρασε τη διώρυγα ήταν Κασιώτης.