Βλέποντας μπροστά στις ελληνοτουρκικές σχέσεις

Την περίοδο που διανύουμε το πολιτικό κλίμα στην Ελλάδα και την Τουρκία καθώς και η αμοιβαία δέσμευση της πολιτικής ηγεσίας σε μια θετική ατζέντα ανοίγουν μια ευκαιρία εποικοδομητικού διαλόγου στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Εχοντας αντιμετωπίσει τις δυσμενείς επιπτώσεις της πανδημίας Covid-19, φυσικές καταστροφές, σεισμούς, πυρκαγιές, οικονομικές κρίσεις, τις περιφερειακές επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία και της αναδυόμενης σύγκρουσης στη Γάζα, οι δύο γειτονικές χώρες πρέπει τουλάχιστον να αναγνωρίσουν την ανάγκη ειλικρινούς πολιτικού διαλόγου.

Αναστοχαζόμενοι την πρόσφατη ιστορία είναι προφανές ότι τα δύο έθνη αποπροσανατολίζονται όταν εστιάζουν σε ευκαιρίες και ρίσκα που αναφέρονται σε έναν εγωκεντρικό πυρήνα συμφερόντων, χάνοντας έτσι μεγαλύτερες ευκαιρίες. Οι ευκαιρίες με πνεύμα συνεργασίας συχνά υποβαθμίζονται από την ηγεσία και των δύο πλευρών. Κι όμως, μια προσέγγιση μέσω διαλόγου μπορεί να οδηγήσει στη μεγιστοποίηση των συμφερόντων των δύο πλευρών.

Διαφορές όπως τα χωρικά ύδατα των νησιών του Αιγαίου, ο ορισμός των χωρικών υδάτων και εναέριου χώρου, και η στρατιωτικοποίηση των νησιών θα συνεχίσουν να υφίστανται. Δεν μπορούμε να περιμένουμε γρήγορες λύσεις και η προσήλωση διπλωματών και πολιτικής ηγεσίας σε αυτά τα σύνθετα θέματα είναι αναμενόμενη. Μεγαλύτερη όμως σημασία έχει η μέθοδος προσέγγισης και διαχείρισης αυτών των διαφορών, προκειμένου να αποφύγουμε ένα πολιτικό κλίμα εκτός ελέγχου.

Επειτα από κύκλους διαβουλεύσεων και εποικοδομητικές διπλωματικές επαφές μεταξύ του τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, η αναγνώριση του γεγονότος ότι το θετικό πολιτικό κλίμα οδηγεί σε αμοιβαία εμπιστοσύνη είναι σημαντική. Συναντήσεις στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους τον Ιούλιο του 2023 και της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο μας άνοιξαν τον δρόμο για μια θετική ατζέντα. Εχοντας δει τα επικίνδυνα αποτελέσματα συγκρούσεων, οι ηγέτες επέλεξαν την αποκλιμάκωση έναντι της σύγκρουσης. Αποτελεί τώρα ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας, των διανοουμένων, και όλων των δημόσιων προσώπων των δύο χωρών να διαχειριστούν το δημόσιο αίσθημα και να διαμορφώσουν έναν εποικοδομητικό διάλογο με ρεαλιστικές μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προσδοκίες.

Με τη διάρκεια που διέπει τη σημερινή θετική μας ατζέντα, οι ηγέτες των δύο χωρών υιοθετούν και διαμορφώνουν μια νέα μεθοδολογία επίλυσης διαφορών. Αυτή η προσέγγιση εδράζεται στα αμοιβαία οφέλη και τη δέσμευση στον πολιτικό διάλογο. Προηγούμενες προσπάθειες που επικεντρώθηκαν αποκλειστικά στις ανησυχίες μιας πλευράς απέτυχαν, με κόστος την απώλεια οικονομικών και πολιτικών ευκαιριών. Η αισιοδοξία που μετριάζεται από τη σύνεση και την υπομονή είναι το κλειδί αυτής της νέας διαδικασίας. Οσο η θετική ατζέντα παράγει απτά αποτελέσματα, η υποστήριξη της κοινής γνώμης και στις δύο χώρες είναι πιθανό να αυξηθεί.

Ο Ταλχά Κοσέ (Talha Köse) είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στον Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης και διευθυντής του Γραφείου του Ιδρύματος Πολιτικής, Οικονομικής και Κοινωνικής Ερευνας (SETA) στις Βρυξέλλες. Η έρευνά του εστιάζει στη Διαχείριση Συγκρούσεων και Ειρηνευτικές Διαδικασίες, την Τουρκική Εξωτερική Πολιτική και Διπλωματία, και ζητήματα εθνικής ταυτότητας στην Τουρκία και τη Μέση Ανατολή